TỪ NGƯỜI ĐỖ ĐẠT KHOA CỬ ĐẾN VỊ LÃNH TỤ KHỞI NGHĨA HƯƠNG KHÊ

Cuối thế kỷ XIX là một giai đoạn đầy biến động của lịch sử Việt Nam. Thực dân Pháp từng bước mở rộng chiến tranh xâm lược, triều đình nhà Nguyễn ngày càng lâm vào thế khó khăn. Trong hoàn cảnh đó, nhiều sĩ phu và nhân dân đã đứng lên chống Pháp.

Phan Đình Phùng là một trong những người tiêu biểu nhất của thế hệ ấy.

Sinh năm 1847 tại Đông Thái, Hà Tĩnh, Phan Đình Phùng có điều kiện học tập từ nhỏ. Ông theo con đường khoa cử và năm 1877 đỗ Đình nguyên Tiến sĩ. Sau đó, ông được bổ nhiệm làm quan.

Con đường làm quan giúp Phan Đình Phùng có điều kiện quan sát tình hình đất nước và xã hội. Ông nổi tiếng là người có tính cách cương trực, không dễ dàng thỏa hiệp với những điều mình cho là sai trái.

Biến cố năm 1885 đã tạo ra bước ngoặt lớn trong cuộc đời ông. Sau khi kinh thành Huế thất thủ, vua Hàm Nghi rời kinh thành và ban Dụ Cần Vương, kêu gọi nhân dân đứng lên giúp vua chống Pháp. Phong trào Cần Vương nhanh chóng lan rộng.

Tại Hà Tĩnh, Phan Đình Phùng đứng lên tổ chức lực lượng kháng chiến. Từ một người từng theo con đường khoa cử và làm quan, ông trở thành người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Hương Khê.

Dưới sự tổ chức của ông, nghĩa quân từng bước xây dựng căn cứ ở vùng rừng núi Hương Khê, Hương Sơn và Vũ Quang. Một trong những nét đáng chú ý là nghĩa quân không chỉ dựa vào tinh thần chiến đấu mà còn chú trọng xây dựng lực lượng, hậu cần và vũ khí.

Cao Thắng là một tướng lĩnh quan trọng dưới quyền Phan Đình Phùng. Nghĩa quân đã nghiên cứu và chế tạo súng trường dựa theo mẫu súng của Pháp. Theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, nghĩa quân đã chế tạo khoảng 350 khẩu súng theo mẫu súng trường 1874 của Pháp.

Điều đó cho thấy phong trào không chỉ có tinh thần chiến đấu mà còn có sự sáng tạo và khả năng tổ chức đáng kể.

Cuộc đời Phan Đình Phùng là hình ảnh của một trí thức lựa chọn đặt vận mệnh đất nước lên trên con đường công danh cá nhân. Chính sự lựa chọn ấy đã làm nên vị trí đặc biệt của ông trong lịch sử dân tộc.