TỪ NGƯỜI LÁI XE VẬN TẢI ĐẾN NGƯỜI LÍNH TRINH SÁT

Trong cuộc đời quân ngũ của chú Trần Văn Minh, có một quyết định đã làm thay đổi hoàn toàn nhiệm vụ của chú trên chiến trường Campuchia. Sau những năm tháng cầm vô lăng vận chuyển bộ đội, lương thực và đạn dược trên các tuyến đường đầy hiểm nguy, chú quyết định xin rời công việc lái xe để trực tiếp cầm súng chiến đấu.

Đó không phải là lựa chọn để tránh xa nguy hiểm. Bởi nơi chú xin đến cũng là chiến trường, nơi những cuộc phục kích, tập kích và sự rình rập của quân Pol Pot vẫn diễn ra thường xuyên. Nhưng chính những gì đã tận mắt chứng kiến trên các tuyến đường vận tải đã khiến chú đi đến quyết định ấy.

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng năm 1975, chú Minh chuyển từ nhiệm vụ cứu thương sang công việc lái xe. Ban đầu, chú điều khiển xe du lịch và xe Jeep trong khoảng hai đến ba năm, sau đó chuyển về huyện đội tiếp tục làm tài xế phục vụ nhiệm vụ quân sự.

Khi chiến sự trên tuyến biên giới Tây Nam diễn biến phức tạp và chiến trường Campuchia mở rộng, chú được phân công lái xe vận chuyển bộ đội, gạo và đạn dược từ Việt Nam sang tỉnh Kompong Cham.

Những chuyến xe ấy đưa chú đến gần hơn với sự khốc liệt của chiến tranh.

Trên các tuyến đường vận tải, quân Pol Pot thường tổ chức phục kích bất ngờ. Những chiếc xe chở quân và hàng hóa trở thành mục tiêu tiến công, trong khi người lái khó có thể biết trước hỏa lực địch sẽ xuất hiện ở đoạn đường nào.

Chú Minh từng trực tiếp trải qua những tình huống nguy hiểm tại khu vực cầu Cồn Trà và Bù Lớn. Địch bất ngờ nổ súng, hỏa lực bắn dữ dội vào đoàn xe. Có những chiếc xe trúng đạn, bốc cháy ngay trên đường.

Điều khiến chú ám ảnh nhất là cảnh tượng đồng đội hy sinh trong những chiếc xe bị bắn cháy.

Nhiều năm sau, khi kể lại những ngày tháng ấy, chú vẫn dùng những từ rất mộc mạc như “quảng hồn”, “khiếp đảm” để diễn tả cảm giác của mình.

Đối với người lái xe, nỗi sợ không chỉ đến từ nguy cơ bản thân bị trúng đạn. Trên xe còn có những người đồng đội, những chuyến hàng phục vụ chiến đấu. Khi bị phục kích, chiếc xe có thể trở thành mục tiêu hỏa lực, khiến người cầm lái và những người trên xe rơi vào tình thế hết sức nguy hiểm.

Chứng kiến những mất mát ấy, chú Minh nhận thấy công việc vận tải trên chiến trường không hề ít hiểm nguy hơn nhiệm vụ trực tiếp chiến đấu.

Sau những lần bị phục kích và tận mắt nhìn thấy đồng đội hy sinh, chú đi đến một quyết định: xin chuyển sang đơn vị chiến đấu trực tiếp.

Đó là một bước ngoặt đáng nhớ.

Bởi từ bỏ tay lái không có nghĩa là rời khỏi nơi nguy hiểm. Trái lại, chú sẽ phải đối diện với quân địch bằng một nhiệm vụ hoàn toàn khác, đòi hỏi sự cảnh giác, khả năng thích nghi và tinh thần sẵn sàng chiến đấu trong mọi tình huống.

Theo lời kể của chú, sau khi chuyển đơn vị, chú tham gia lực lượng chiến đấu thuộc Trung đoàn 744, Sư đoàn 310, gắn với địa bàn Chốt đồn 16. Trong giai đoạn từ năm 1979 đến năm 1984, chú làm nhiệm vụ trinh sát tại chiến trường Campuchia.

Từ đây, công việc hằng ngày của chú không còn gắn với những chuyến xe chở quân, gạo và đạn dược. Thay vào đó là những lần đi trước đội hình, nắm tình hình địa bàn, quan sát hoạt động của đối phương và hỗ trợ đơn vị trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Công việc trinh sát đặt người lính trước những nguy hiểm rất khác so với thời gian làm tài xế.

Nếu như trên tuyến vận tải, mối đe dọa thường đến từ những cuộc phục kích trên đường, thì khi làm trinh sát, chú phải đối mặt với một chiến trường mà quân địch có thể ẩn náu ngay trong những phum làng, dưới các nhà sàn hoặc ở những khu vực tưởng chừng đã an toàn.

Theo lời chú Minh, quân Pol Pot thường sống trà trộn trong dân, ăn mặc và sinh hoạt giống người dân bình thường. Khi không mang vũ khí, rất khó phân biệt đâu là dân thường, đâu là người thuộc lực lượng địch.

Điều đó khiến nhiệm vụ trinh sát càng trở nên phức tạp.

Người lính không chỉ cần quan sát địa hình, phát hiện vị trí có thể xuất hiện hỏa lực mà còn phải chú ý đến những dấu hiệu bất thường trong sinh hoạt của người dân. Ngay cả việc tiếp cận một phum làng để hỏi thăm tình hình cũng có thể dẫn đến nguy hiểm nếu quân địch đang ẩn náu ở gần đó.

Có lần, khi cùng hai người Campuchia đi trinh sát trước một phum, chú Minh gặp những người dân đang chăn trâu bò. Khi nhóm của chú gọi họ lại hỏi thăm, những người ấy hoảng sợ bỏ chạy và la hét. Ngay sau đó, quân địch từ trong phum bất ngờ nổ súng.

Chú và những người đi cùng phải tìm cách tránh đạn, có lúc nằm rạp xuống những vũng bùn nơi trâu thường nằm.

Sự việc ấy cho thấy nhiệm vụ mới của chú không hề ít nguy hiểm hơn những chuyến xe vận tải trước đây. Chỉ khác rằng, lần này chú trực tiếp thực hiện công việc trinh sát, đối diện với hỏa lực địch trong quá trình nắm tình hình địa bàn.

Không chỉ khi đi làm nhiệm vụ, ngay cả những lúc đóng quân, chú và đồng đội cũng phải duy trì sự cảnh giác cao độ.

Theo lời kể của chú, khi đóng quân trong nhà dân, mỗi nhóm thường có khoảng bảy đến tám người. Ban đêm, các chiến sĩ phải thay phiên nhau canh gác, tuần tra qua lại giữa các nhà. Việc đi gác một mình được xem là đặc biệt nguy hiểm, bởi quân địch có thể lợi dụng bóng tối và những khoảng trống để bất ngờ tiếp cận.

Những sinh hoạt tưởng chừng đơn giản như ăn cơm, ngủ nghỉ hay tắm rửa cũng phải tổ chức cảnh giới để đề phòng tập kích.

Chú Minh kể rằng trên chiến trường, khẩu súng gần như luôn ở bên người. Có những lúc anh em không dám nằm võng ngủ vì lo sợ địch bất ngờ đột nhập. Những đêm như vậy, sự cảnh giác trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của người lính.

Từ một người quen với tay lái, chú Minh phải thích nghi với những yêu cầu của nhiệm vụ trinh sát và cuộc sống tại đơn vị chiến đấu.

Những chuyến hành quân dài ngày, những bữa cơm vắt ăn cùng mắm cục, những ngày thiếu nước sinh hoạt và những đêm phải thay nhau canh gác đã trở thành trải nghiệm thường xuyên.

Có những đợt hành quân liên tục cả tuần, đôi chân sưng lên vì đi lại nhiều, quần áo không có điều kiện giặt giũ. Nhưng nhiệm vụ vẫn phải tiếp tục, bởi đơn vị luôn phải sẵn sàng trước những diễn biến bất ngờ của chiến trường.

Trong suốt giai đoạn từ năm 1979 đến năm 1984, chú Minh đã trải qua nhiều năm tháng như vậy trên đất Campuchia.

Nhìn lại chặng đường quân ngũ của chú, có thể thấy một hành trình với nhiều nhiệm vụ khác nhau. Từ người thanh niên tham gia du kích xã năm 1973, được học cứu thương năm 1974, phục vụ trong Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975, rồi chuyển sang lái xe quân sự, cuối cùng trở thành người lính trinh sát trên chiến trường Campuchia.

Mỗi công việc đều có những khó khăn và trách nhiệm riêng.

Người cứu thương góp sức chăm sóc những người bị thương. Người lái xe vận tải đưa bộ đội, lương thực và đạn dược đến các đơn vị. Người lính trinh sát đi trước để nắm tình hình, hỗ trợ nhiệm vụ chiến đấu.

Với chú Trần Văn Minh, những năm tháng ấy không được kể lại bằng những lời lẽ hào nhoáng. Chú nhắc đến cả nỗi sợ hãi, những lần chứng kiến đồng đội hy sinh và những tình huống bản thân phải tìm cách thoát khỏi làn đạn.

Chính những cảm xúc chân thực ấy giúp người nghe hiểu hơn về cuộc sống của người lính giữa chiến tranh. Họ không phải là những con người không biết sợ hiểm nguy, mà là những người vẫn phải thực hiện nhiệm vụ trong hoàn cảnh hiểm nguy luôn hiện hữu.

Năm 1984, chú Minh rời quân ngũ, trở về địa phương sau những năm tháng chiến đấu tại Campuchia. Chặng đường làm người lính trinh sát khép lại, nhưng những ký ức từ thời cầm lái đến khi trực tiếp chiến đấu vẫn tiếp tục theo chú trong cuộc sống sau này.

Đối với chú Trần Văn Minh, quyết định rời tay lái để trở thành người lính trinh sát là một dấu mốc đặc biệt của cuộc đời. Sau những chuyến xe đầy ám ảnh và những mất mát tận mắt chứng kiến, chú đã lựa chọn tiếp tục ở lại chiến trường, đảm nhận một nhiệm vụ mới với những thử thách và hiểm nguy không kém. Đó là một chặng đường được ghi dấu không chỉ bằng sự can đảm, mà còn bằng những trải nghiệm rất thật của người lính từng đi qua chiến tranh.