TỪ NGƯỜI LIÊN LẠC TUỔI MƯỜI LĂM ĐẾN ANH HÙNG TRÊN MẶT TRẬN KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP

Tháng 7/1942, khi mới 14 tuổi, Đàm Văn Ngụy đã làm nhiệm vụ liên lạc, dẫn đường, tiếp tế lương thực cho cán bộ Việt Minh hoạt động bí mật tại địa phương. Không chỉ góp sức bằng những công việc thầm lặng, ông còn cùng du kích bảo vệ cán bộ cách mạng, đưa những người đau ốm vào rừng ẩn náu, tránh sự truy bắt của chính quyền thực dân Pháp. Những trải nghiệm ban đầu ấy giúp người thanh niên vùng cao sớm hiểu được sự gian khổ, hiểm nguy của con đường đấu tranh giành độc lập.

Tháng 1/1945, ông gia nhập Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Trong cao trào cách mạng năm 1945, ông tham gia giành chính quyền tại Thất Khê, Na Sầm, đồng thời làm phụ tá trong công tác huấn luyện cán bộ Việt Minh. Khi lực lượng vũ trang từng bước được tổ chức chính quy, ông đảm nhiệm các cương vị từ cán bộ tiểu đội đến trung đội thuộc Trung đoàn 28.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Đàm Văn Ngụy nhiều lần thể hiện tinh thần chiến đấu dũng cảm và khả năng chỉ huy linh hoạt. Năm 1946, tại trận phòng ngự Đồng Đăng, Lạng Sơn, ông chỉ huy tiểu đội giữ một mỏm núi, chặn các đợt tiến công của đối phương, tạo điều kiện cho lực lượng và cơ quan địa phương rút lui an toàn. Cuối năm đó, tại Cơn Pheo, ông tiếp tục chỉ huy bộ phận đánh cản, rút sau cùng để trung đội thoát khỏi vòng vây.

Tháng 4/1947, trong trận phục kích đoàn xe quân sự Pháp ở Bó Củng, ông trực tiếp dẫn tiểu đội xung phong, dùng lựu đạn đánh xe thiết giáp. Đến tháng 8/1949, ông tiếp tục chỉ huy trung đội tiến công đoàn xe quân sự tại Lũng Vài, góp phần chia cắt đội hình địch, tạo điều kiện cho đơn vị giành thắng lợi. Tháng 9/1947, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương và chính thức trở thành đảng viên vào tháng 3/1948.

Sau khi theo học Trường Lục quân Việt Nam, ông trở về công tác tại Trung đoàn 176, Đại đoàn 316. Trong chiến dịch hướng tới Nà Sản đầu năm 1953, ông tổ chức lực lượng truy kích toán biệt kích Pháp hơn sáu giờ, tiêu diệt 14 tên. Cuối năm 1953 đến đầu năm 1954, ông tham gia tiễu phỉ ở vùng biên giới Việt – Lào, đồng thời vận động 70 người buông súng trở về.

Ngày 7/5/1956, Đàm Văn Ngụy được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và trao Huân chương Quân công hạng Ba. Phần thưởng cao quý ấy ghi nhận chặng đường chiến đấu bền bỉ của người chiến sĩ trưởng thành từ phong trào cách mạng Cao Bằng, đặt nền móng cho sự nghiệp quân sự lâu dài của ông trong những cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc sau này.