TỪ NGƯỜI LÍNH BÌNH DỊ ĐẾN BIỂU TƯỢNG ANH HÙNG

Lịch sử thường ghi nhớ những nhân vật lớn, những người có vai trò đặc biệt trong các sự kiện quan trọng. Nhưng lịch sử cũng được làm nên bởi những người lính bình dị. Tô Vĩnh Diện là một người như thế. Anh tham gia vào công việc kéo pháo, một nhiệm vụ nặng nhọc trong giai đoạn chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ. Anh cùng đồng đội làm việc trong điều kiện khó khăn và cuối cùng hy sinh khi bảo vệ khẩu pháo. Trước khi trở thành biểu tượng, Tô Vĩnh Diện chỉ là một người lính đang thực hiện nhiệm vụ. Điều này rất quan trọng khi nhìn lại câu chuyện của anh. Bởi nó cho thấy những phẩm chất anh hùng không phải lúc nào cũng bắt đầu từ một vị trí đặc biệt. Đôi khi, chúng xuất hiện trong chính công việc hằng ngày. Trong quá trình chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, việc kéo pháo vào trận địa là nhiệm vụ rất gian khổ. Theo tư liệu của Bộ Quốc phòng, tuyến đường kéo pháo dài khoảng 15km, qua địa hình núi cao, dốc lớn, đường hẹp và hiểm trở. Nhiều người phải cùng nhau kéo từng khẩu pháo bằng sức người và tời quay tay. Tô Vĩnh Diện cùng đồng đội thực hiện công việc ấy. Họ phải giữ cho pháo di chuyển an toàn, phối hợp trong từng bước kéo và luôn sẵn sàng xử lý các tình huống bất ngờ. Khi đến dốc Chuối, một quả đạn nổ gần đoàn kéo pháo làm dây tời bị đứt. Khẩu pháo mất thăng bằng. Tô Vĩnh Diện đã cố gắng giữ pháo bằng cách bám vào càng. Nhưng tình hình quá nguy hiểm. Anh đã lấy thân mình chèn bánh pháo, giúp pháo dừng lại và hy sinh. Hành động ấy đã biến một người lính bình dị thành biểu tượng. Nhưng điều đáng nói là biểu tượng ấy không tách khỏi tập thể. Tô Vĩnh Diện hy sinh để bảo vệ một khẩu pháo mà rất nhiều đồng đội đã góp công kéo qua núi rừng. Vì vậy, sự hy sinh của anh cũng là sự tiếp nối tinh thần của cả tập thể. Những người còn lại tiếp tục nhiệm vụ và chiến dịch sau đó diễn ra theo kế hoạch. Tên tuổi Tô Vĩnh Diện được nhắc lại trong nhiều tài liệu về Điện Biên Phủ. Ông được xem là một trong những tấm gương tiêu biểu về tinh thần xả thân vì nhiệm vụ. Nghệ thuật cũng góp phần giữ lại hình ảnh ấy. Trong các triển lãm về Điện Biên Phủ, tác phẩm “Tô Vĩnh Diện chèn pháo” của họa sĩ Dương Hướng Minh được giới thiệu cùng những tác phẩm tái hiện những khoảnh khắc tiêu biểu của chiến dịch. Điều đó cho thấy một hành động diễn ra trong thời chiến có thể vượt qua thời gian để trở thành ký ức văn hóa. Hơn bảy thập kỷ sau, người trẻ hôm nay có thể không còn hình dung được hết những khó khăn của con đường kéo pháo năm xưa. Nhưng chúng ta vẫn có thể hiểu giá trị của tinh thần trách nhiệm. Một nhiệm vụ dù khó khăn đến đâu cũng cần có người nhận và hoàn thành. Một tập thể dù lớn đến đâu cũng cần từng cá nhân làm tốt phần việc của mình. Tô Vĩnh Diện đã làm tốt phần việc của mình trong một hoàn cảnh đặc biệt. Anh không biết rằng hành động ấy sẽ được nhắc lại qua nhiều thế hệ. Anh chỉ biết rằng khẩu pháo cần được giữ lại và đồng đội cần được bảo vệ. Chính sự giản dị ấy khiến câu chuyện càng trở nên xúc động. Tô Vĩnh Diện không cần một lời tuyên bố để trở thành anh hùng. Anh đã trở thành anh hùng bằng hành động. Và đó có lẽ là vẻ đẹp lớn nhất của những con người trong “thời hoa lửa”.