Từ người lính Liên khu 5 đến Tư lệnh Binh chủng Đặc công

Lửa thử vàng ở Mặt trận Nha Trang – Khánh Hòa Ông nhập ngũ năm 1945, được kết nạp Đảng năm 1946. Trong kháng chiến chống Pháp, ông chiến đấu tại Mặt trận Nha Trang – Khánh Hòa, Liên khu 5. Từ một chiến sĩ, ông trưởng thành qua các cương vị trung đội trưởng, cán bộ tiểu đoàn. Trong giai đoạn 1945–1954, ông tham gia và chỉ huy 101 trận đánh, góp phần tiêu diệt 605 tên địch (riêng cá nhân ông diệt 294 tên), bảy lần bị thương nhưng chưa bao giờ rời trận địa. Ngay năm 1945, khi còn là chiến sĩ, ông đã tham gia 7 trận. Có lần bị lạc đơn vị, nhịn đói 10 ngày, phải ăn lá cây, củ rừng để sống sót và tìm đường trở về – một minh chứng cho ý chí thép của người lính trẻ. Những trận đánh tiêu biểu Đèo Phượng Hoàng (1947) Trong trận phục kích tại đèo Phượng Hoàng (đường 21), ông chỉ huy trung đội bộ đội địa phương phối hợp chủ lực. Giữa lúc chiến sự giằng co ác liệt, Nguyễn Cụ dẫn đầu đơn vị vòng sườn, bất ngờ xung phong thọc sâu vào đội hình Pháp. Đòn đánh táo bạo khiến địch rối loạn: Diệt 75 tên Đốt cháy 5 xe quân sự Tạo điều kiện cho chủ lực tiêu diệt gần một tiểu đoàn Đây là trận đánh khẳng định tài chỉ huy linh hoạt, dám đánh gần, đánh hiểm. Hòn Khói (1948) Ngay phút đầu, ông vượt hàng rào dây thép gai, ném lựu đạn vào lỗ châu mai diệt địch trong lô cốt. Sau đó xông lên gác, bắn chết đồn trưởng. Dù bị thương, ông vẫn bình tĩnh chỉ huy trung đội: Diệt gọn đồn Bắt sống 38 tên Thu toàn bộ vũ khí Bảo vệ cơ quan giữa vòng vây (1948–1949) Nhiều lần địch huy động lực lượng lớn (có cả máy bay, pháo binh) bao vây bộ đội địa phương và cơ quan chính quyền. Ông chỉ huy trung đội chiến đấu suốt một ngày, cơ động chặn địch, bảo vệ cơ quan rút lui an toàn. Một lần khác, 40 cán bộ huyện, xã đang nghỉ tại đơn vị bị địch bao vây. Ông chỉ huy đánh lui địch, diệt một tiểu đội, bảo toàn lực lượng cán bộ. Vạn Khê (1952) Biết tin địch chuẩn bị càn quét khi cơ sở ta chưa kịp đối phó, ông bí mật đưa trung đội luồn qua nhiều vòng kiểm soát, phục kích ngay sát cửa đồn. Địch vừa ra khỏi cổng lập tức bị đánh bất ngờ, diệt một tiểu đội. Hoảng loạn, chúng phải rút vào cố thủ, hủy bỏ cuộc càn. Đại Mỹ (1953) Đồn địch phòng thủ nghiêm ngặt. Ông trực tiếp bò vào tận nơi trinh sát tỉ mỉ. Sau đó chỉ huy đơn vị đánh chớp nhoáng bằng thủ pháo: Diệt gọn 2 trung đội Rút quân an toàn Đột nhập nhà lao Ninh Hòa (5/1954) Ông chỉ huy 3 tiểu đội đột nhập nhà lao Ninh Hòa: Diệt 2 trung đội địch Giải thoát 600 cán bộ, du kích và đồng bào bị giam giữ Đây là chiến công vang dội, góp phần củng cố phong trào kháng chiến trước ngày toàn thắng. Xây dựng và phát triển lực lượng Đặc công Sau 1954, ông tập kết ra Bắc, giữ nhiều cương vị quan trọng: Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn Đặc công 323 (Đại đoàn 324) Tiểu đoàn trưởng kiêm Chính ủy Tiểu đoàn 30 – Trường Đặc công Quân khu 4 (1960) Trung đoàn trưởng Trung đoàn Trinh sát Đặc công Miền (1966) Phó Tư lệnh Đặc công Miền (1969) Lữ trưởng lực lượng quân sự tiếp quản Sài Gòn sau 30/4/1975 Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Binh chủng Đặc công Trưởng Đoàn Chuyên gia Quân sự Đặc công tại Cuba (1984) Tư lệnh Binh chủng Đặc công (1985) Ông được phong Đại úy năm 1958 và phong hàm Thiếu tướng năm 1985. Khen thưởng và ghi nhận Ông được tặng: Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân (1956) Huân chương Quân công hạng Nhì 2 Huân chương Chiến công hạng Nhất 5 Huân chương Chiến công hạng Nhì 5 Huân chương Chiến công hạng Ba Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhất Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất Huân chương Chiến sĩ giải phóng Huân chương Chiến sĩ vẻ vang Huy chương Quân kỳ Quyết thắng Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng Dấu ấn của một vị tướng trận mạc Nguyễn Tư Cường là hình mẫu tiêu biểu của lớp cán bộ trưởng thành từ chiến trường: Gan dạ, quyết đoán trong chiến đấu Mưu trí trong trinh sát, đặc công Kiên cường qua bảy lần bị thương Trung thành tuyệt đối với Đảng và Tổ quốc Từ người lính Liên khu 5 đến Tư lệnh Binh chủng Đặc công, cuộc đời ông là hành trình của ý chí, tài năng và sự tận hiến trọn vẹn cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.