Từ người nông dân đến “cánh én bạc” trên bầu trời

Trong ký ức về những năm tháng chiến tranh, có những người được nhớ đến bởi những trận đánh trên mặt đất, có người gắn với những con đường giao liên, những cánh rừng hay những dòng sông. Và cũng có những người đã chiến đấu ở một nơi đặc biệt – giữa bầu trời.

Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Bảy là một trong những phi công tiêu biểu của Không quân nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Nhưng trước khi trở thành một phi công nổi tiếng, ông chỉ là một chàng trai nông dân của miền Tây Nam Bộ.

Nguyễn Văn Bảy tên thật là Nguyễn Văn Hoa, sinh năm 1936, quê ở Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp. Ông là người con thứ bảy trong một gia đình có 10 người con. Theo cách gọi quen thuộc của người Nam Bộ, cái tên “Bảy” dần trở thành tên mà mọi người biết đến.

Năm 1953, khi mới 17 tuổi, Nguyễn Văn Bảy nhập ngũ và tham gia hoạt động cách mạng. Một năm sau, ông tập kết ra miền Bắc cùng đơn vị.

Những năm đầu trong quân ngũ, ông chưa hề nghĩ rằng mình sẽ trở thành một phi công.

Bước ngoặt đến vào năm 1960, khi Nguyễn Văn Bảy được lựa chọn để chuyển sang học lái máy bay. Từ một người lính bộ binh xuất thân từ vùng quê Đồng Tháp, ông bước vào một lĩnh vực hoàn toàn mới.

Việc học lái máy bay chiến đấu khi ấy là một thử thách rất lớn.

Người phi công không chỉ cần sức khỏe mà còn phải có khả năng tiếp thu kỹ thuật, phản xạ nhanh, khả năng phán đoán và bản lĩnh vững vàng. Những kiến thức về máy bay, khí tượng, kỹ thuật bay và chiến thuật không chiến đều là những điều hoàn toàn mới đối với một người lính trẻ.

Nguyễn Văn Bảy đã nỗ lực học tập và được cử sang Liên Xô đào tạo phi công. Năm 1965, ông trở về nước và được biên chế vào Trung đoàn Không quân tiêm kích 923.

Từ đây, cuộc đời ông gắn với những trận chiến trên bầu trời miền Bắc.

Trong chiến tranh, mỗi lần cất cánh là một lần đối mặt với hiểm nguy.

Phi công phải chiến đấu ở tốc độ rất cao, trong thời gian ngắn và trong điều kiện căng thẳng đặc biệt. Chỉ một quyết định chậm vài giây có thể ảnh hưởng đến sự sống còn của chính mình và đồng đội.

Nguyễn Văn Bảy được đồng đội đánh giá cao bởi lối đánh chủ động, khả năng áp sát và sự linh hoạt trong không chiến. Ông sử dụng máy bay MiG-17, một loại máy bay chiến đấu do Liên Xô sản xuất, để đối đầu với những máy bay hiện đại của Mỹ.

Trong khoảng thời gian từ năm 1966 đến năm 1967, Nguyễn Văn Bảy tham gia 13 trận không chiến và bắn rơi 7 máy bay đối phương. Những trận đánh diễn ra trên bầu trời miền Bắc, trong đó có các khu vực như Thái Nguyên, Việt Trì và Hà Nội.

Thành tích ấy đưa tên tuổi Nguyễn Văn Bảy trở thành một trong những phi công chiến đấu nổi bật của Không quân nhân dân Việt Nam.

Nhưng điều đáng nói là phía sau những con số ấy vẫn là một con người bình dị.

Một phi công có thể rất quyết đoán khi ở trên bầu trời, nhưng khi trở về cuộc sống đời thường lại có thể là một người cha, người chồng, một người nông dân giản dị.

Nguyễn Văn Bảy là một trường hợp như vậy.

Sau những năm tháng chiến đấu, ông tiếp tục công tác trong quân đội và từng giữ nhiều cương vị, trong đó có chức vụ Phó tham mưu trưởng Quân chủng Không quân. Ông được phong quân hàm Đại tá và được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng khi trở về quê hương Đồng Tháp, ông lại chọn một cuộc sống rất đỗi bình thường.

Những năm cuối đời, người ta có thể bắt gặp người anh hùng năm xưa bên ao cá, ruộng sen, làm những công việc quen thuộc của một người nông dân miền Tây. Báo chí từng ghi lại hình ảnh ông trở về quê, sống giản dị và gần gũi với bà con.

Đó là một hình ảnh rất đẹp.

Một người từng làm chủ bầu trời trong những năm tháng chiến tranh, từng đối mặt với những trận không chiến sinh tử, nhưng khi đất nước hòa bình lại không tìm kiếm sự hào nhoáng.

Ông trở về với đất đai.

Với ao cá.

Với ruộng sen.

Với cuộc sống quê nhà.

Có lẽ chính sự giản dị ấy khiến hình ảnh Nguyễn Văn Bảy trở nên gần gũi hơn với nhiều thế hệ.

Chiến tranh đã đi qua.

Những chiếc máy bay từng xuất hiện trên bầu trời miền Bắc nay chỉ còn trong những trang sách lịch sử, những thước phim tư liệu và ký ức của những người từng sống qua thời kỳ ấy.

Nhưng câu chuyện về những phi công như Nguyễn Văn Bảy vẫn còn ý nghĩa.

Bởi để có một người có thể điều khiển máy bay chiến đấu trên bầu trời, phía sau đó là cả một quá trình rèn luyện gian khổ. Đó là những tháng ngày học tập, huấn luyện, làm quen với kỹ thuật và không ngừng vượt qua giới hạn của bản thân.

Từ một chàng trai nông dân miền Tây đến một phi công chiến đấu là cả một hành trình dài.

Điều đáng quý là ông đã không để hoàn cảnh xuất thân trở thành giới hạn của mình.

Một người từng chưa biết nhiều về máy móc, kỹ thuật đã trở thành một phi công chiến đấu xuất sắc.

Câu chuyện ấy vì vậy không chỉ nói về chiến tranh.

Nó còn nói về ý chí học tập và khả năng vượt qua chính mình.

Năm 2019, Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Bảy qua đời, hưởng thọ 84 tuổi. Báo Quân đội nhân dân tổ chức lễ tang trọng thể và tiễn đưa ông về nơi an nghỉ cuối cùng.

Người phi công năm xưa đã trở về với đất.

Nhưng câu chuyện của ông vẫn còn ở lại.

Ở lại trong những trang lịch sử về Không quân nhân dân Việt Nam.

Ở lại trong ký ức của những người từng cùng ông chiến đấu.

Và ở lại trong hình ảnh một người anh hùng sau chiến tranh trở về quê nhà, sống bình dị giữa những cánh đồng, ao cá và ruộng sen.

Có những người hùng không cần phải sống một cuộc đời đặc biệt sau chiến tranh.

Bởi những gì họ đã làm trong những năm tháng đất nước cần họ đã đủ để lịch sử ghi nhớ.

Nguyễn Văn Bảy là một người như thế.

Từ một chàng trai Đồng Tháp nhập ngũ khi mới 17 tuổi, ông đã trở thành một trong những phi công chiến đấu tiêu biểu của Việt Nam.

Nhưng có lẽ hình ảnh đẹp nhất về ông không chỉ là chiếc máy bay MiG-17 giữa bầu trời.

Đó còn là hình ảnh một người lính già trở về với quê hương, bình thản chăm sóc ao cá, ruộng sen – nơi ông tìm thấy sự bình yên sau những năm tháng đã sống giữa những trận không chiến.

Chiến tranh đã đưa ông lên bầu trời. Hòa bình đưa ông trở về với đất quê nhà.

Và giữa hai nơi ấy là cả một cuộc đời đã dành cho Tổ quốc.