Từ người ở đến người lính cách mạng

Có những địa danh được lịch sử ghi nhớ không chỉ bởi địa hình mà còn bởi câu chuyện của những con người từng đi qua. Dốc Ba Tời là một địa điểm như vậy. Trong hành trình đưa pháo vào chiến trường Điện Biên Phủ, đây là một trong những đoạn đường đặc biệt nguy hiểm. Cũng tại nơi ấy, Tô Vĩnh Diện đã thực hiện hành động cuối cùng của cuộc đời để bảo vệ khẩu pháo mà đơn vị đang vận chuyển.

Tô Vĩnh Diện sinh ra tại Nông Cống, Thanh Hóa, trong một gia đình nghèo. Tuổi thơ của anh không có nhiều điều kiện. Từ năm tám tuổi, anh đã phải đi ở cho địa chủ. Sau Cách mạng Tháng Tám, cuộc đời anh bước sang một giai đoạn mới. Anh tham gia dân quân địa phương năm 1946 và đến năm 1949 tình nguyện nhập ngũ.

Trong quân đội, Tô Vĩnh Diện luôn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ. Anh tích cực học tập và gương mẫu trong công tác. Khi các đơn vị pháo cao xạ được thành lập năm 1953, anh được giao làm Tiểu đội trưởng.

Thời gian huấn luyện kéo dài trong không khí khẩn trương. Những người lính pháo cao xạ mong chờ ngày được thực sự đối đầu với máy bay địch. Sau đó, đơn vị được điều động tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Để đưa pháo vào chiến trường, bộ đội phải vượt qua một tuyến đường rất khó khăn. Công binh phải phát cây, mở đường và tạo lối cho những khẩu pháo nặng di chuyển. Những đoạn đường bằng đã khó, những con dốc dựng đứng lại càng nguy hiểm.

Dốc Ba Tời là một trong những đoạn thử thách như vậy. Con đường được thiết kế với nhiều hệ thống tời để hỗ trợ đưa pháo xuống. Phía dưới dốc là địa hình sâu và hiểm trở. Chỉ cần mất kiểm soát, cả khẩu pháo có thể lao xuống vực.

Tô Vĩnh Diện đã cùng đoàn cán bộ khảo sát tuyến đường đến khu vực cầu Gỗ. Anh còn tham gia sửa chữa cầu cùng lực lượng công binh. Sau khi trở lại khu vực Dốc Ba Tời, anh tiếp tục theo dõi quá trình đưa pháo xuống.

Đúng lúc ấy, pháo địch bất ngờ bắn tới. Đất đá bị hất tung, tiếng nổ liên tiếp vang lên. Những người lính vẫn cố giữ vị trí.

Một mảnh đạn làm đứt dây tời. Khẩu pháo mất điểm tựa và lao xuống dốc. Hàng chục chiến sĩ đồng loạt tìm cách cứu pháo. Có người chèn bánh, người giữ dây, người bám vào càng. Nhưng khẩu pháo quá nặng, càng lúc càng mất kiểm soát.

Tô Vĩnh Diện nhanh chóng lao vào vị trí nguy hiểm. Anh cố điều khiển hướng khẩu pháo và tìm cách ép càng pháo vào vách núi. Sức va đập rất mạnh nhưng anh vẫn bám chắc.

Khi khẩu pháo tiếp tục lao xuống, Tô Vĩnh Diện dùng thân mình ghìm khẩu pháo lại. Hành động ấy đã giúp khẩu pháo không rơi xuống vực, nhưng anh bị thương nặng và hy sinh.

Câu chuyện ấy về sau trở thành một trong những biểu tượng nổi bật của tinh thần bảo vệ vũ khí và hoàn thành nhiệm vụ trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Tô Vĩnh Diện đã ra đi khi chiến dịch còn chưa kết thúc. Nhưng sự hy sinh của anh, cũng như sự đóng góp của những người lính kéo pháo, đã góp phần tạo nên sức mạnh cho chiến trường. Từ Dốc Ba Tời, câu chuyện về một người Tiểu đội trưởng đã được lưu giữ như một dấu ấn đẹp về lòng dũng cảm của người lính Việt Nam.