Từ người thanh niên Kim Động đến người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa ở Hà Nội

Đại tướng Nguyễn Quyết, tên khai sinh là Nguyễn Tiến Văn, sinh ngày 20 tháng 8 năm 1922 tại xã Chính Nghĩa, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên. Sinh ra trong hoàn cảnh đất nước còn dưới ách thống trị của thực dân Pháp, từ nhỏ ông đã chứng kiến cuộc sống cơ cực của người dân lao động. Chính điều đó đã sớm hình thành trong ông ý thức trách nhiệm đối với quê hương, đất nước và khát vọng góp sức thay đổi cuộc sống của nhân dân.

Năm mười lăm tuổi, Nguyễn Quyết rời quê lên Hà Nội tìm việc làm. Nhờ có hiểu biết và sự nhanh nhẹn, ông được nhận vào làm thư ký kiêm phát hành báo cho Báo Đuốc Tuệ của Trung tâm Phật giáo Bắc Kỳ tại chùa Quán Sứ. Công việc này giúp ông có cơ hội tiếp xúc với nhiều tầng lớp xã hội, từ công nhân, trí thức đến người lao động thành phố. Qua đó, ông nhận thức sâu sắc hơn về thân phận của người dân mất nước và sự áp bức của chính quyền thực dân cùng bộ máy tay sai.

Trong thời gian hoạt động tại Hà Nội, Nguyễn Quyết tham gia phong trào dân chủ do Đảng Cộng sản Đông Dương phát động. Những trải nghiệm thực tế đã giúp ông trưởng thành về nhận thức chính trị và tinh thần cách mạng. Do bị mật thám theo dõi, ông trở về quê hương Kim Động và tại đây gặp đồng chí Nguyễn Văn Tích, một đảng viên cộng sản đang hoạt động xây dựng phong trào phản đế. Nguyễn Quyết tích cực tham gia các hoạt động cách mạng và năm 1940, khi vừa tròn 18 tuổi, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, đồng thời được giao nhiệm vụ Bí thư Thanh niên phản đế huyện Kim Động.

Tháng 8 năm 1943, Nguyễn Quyết được Xứ ủy Bắc Kỳ chỉ định tham gia Ban Cán sự Đảng Hà Nội. Ông phụ trách xây dựng cơ sở cách mạng ở ngoại thành và vận động công nhân trong nội thành đấu tranh. Dưới sự lãnh đạo của Ban Cán sự, nhiều chi bộ Đảng và cơ sở cách mạng được thành lập, góp phần thúc đẩy phong trào cách mạng tại Hà Nội phát triển mạnh mẽ.

Mùa hè năm 1944, sau khi tham dự một lớp huấn luyện quân sự tại Thái Nguyên để chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa, Nguyễn Quyết được giao nhiệm vụ Bí thư Thành ủy Hà Nội thay đồng chí Lê Quang Đạo. Trên cương vị mới, ông cùng tập thể lãnh đạo Thành ủy tích cực chuẩn bị mọi mặt cho cuộc khởi nghĩa, xây dựng và huấn luyện các đội tự vệ vũ trang làm lực lượng nòng cốt hỗ trợ nhân dân giành chính quyền.

Nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng, sáng suốt và quyết đoán của Thành ủy Hà Nội, cuộc khởi nghĩa ngày 19 tháng 8 năm 1945 đã diễn ra thắng lợi, lật đổ chính quyền tay sai và thành lập chính quyền cách mạng mà không đổ máu. Khi đó, Nguyễn Quyết mới 23 tuổi nhưng đã giữ cương vị Bí thư Thành ủy Hà Nội và trở thành một trong những nhân tố quan trọng góp phần làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám tại Thủ đô.

Dấu mốc lịch sử ấy không chỉ thể hiện tài năng, bản lĩnh và sự trưởng thành của Nguyễn Quyết mà còn là nền tảng để ông tiếp tục đảm nhận nhiều trọng trách quan trọng trong Quân đội và sự nghiệp cách mạng của đất nước về sau.