TỪ NGƯỜI THANH NIÊN XỨ HUẾ ĐẾN NGƯỜI CHỈ HUY TRÊN CHIẾN TRƯỜNG NAM BỘ

Có những cuộc đời khi nhìn lại, người ta có thể nhận ra một sợi chỉ đỏ xuyên suốt: đó là sự lựa chọn của một con người trước vận mệnh đất nước. Cuộc đời Đại tướng Lê Đức Anh là một cuộc đời như thế. Từ một thanh niên tham gia phong trào cách mạng khi mới 17 tuổi, ông đã đi qua hơn tám thập kỷ hoạt động cách mạng, trong đó có những năm tháng trực tiếp chiến đấu trên các chiến trường ác liệt nhất của đất nước. Thông cáo đặc biệt về việc ông từ trần năm 2019 xác nhận ông sinh ngày 1/12/1920 tại xã Lộc An, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên - Huế; tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1937 và vào Đảng tháng 5/1938.

Năm 1937, chàng thanh niên Lê Đức Anh tham gia phong trào dân chủ ở Phú Vang. Đây là thời kỳ phong trào cách mạng đang có những chuyển biến quan trọng. Một người trẻ tuổi bước vào hoạt động cách mạng khi đất nước vẫn nằm dưới chế độ thuộc địa cũng đồng nghĩa với việc phải chấp nhận một cuộc sống nhiều gian nan, nguy hiểm. Một năm sau, tháng 5/1938, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Những năm 1939-1943, trong bối cảnh địch khủng bố mạnh, hoạt động cách mạng gặp rất nhiều khó khăn, Lê Đức Anh mất liên lạc với tổ chức. Ông vào Hội An, Đà Lạt, rồi đến Lộc Ninh, Thủ Dầu Một, tham gia các hội Ái hữu. Đây là những năm tháng đặc biệt trong quá trình trưởng thành của một cán bộ cách mạng. Không phải lúc nào con đường hoạt động cũng diễn ra liên tục, thuận lợi. Có những thời điểm người cán bộ phải tự tìm cách tồn tại, giữ vững niềm tin và chờ cơ hội nối lại liên lạc với tổ chức.

Tháng 3/1944, Lê Đức Anh bắt liên lạc được với tổ chức và được giao hoạt động trong các nghiệp đoàn cao su ở Lộc Ninh, Quảng Lợi, Xa Can, Xa Cát. Đầu năm 1945, ông tiếp tục được giao nhiệm vụ tổ chức lực lượng trung kiên trong các nghiệp đoàn, chuẩn bị cho đấu tranh vũ trang. Những nhiệm vụ này đưa ông đến gần hơn với đời sống của công nhân cao su và phong trào quần chúng ở Nam Bộ.

Đây là một đoạn rất đáng nhớ trong câu chuyện “thời hoa lửa” của Lê Đức Anh. Trước khi trở thành vị tướng chỉ huy những chiến dịch lớn, ông đã từng là một cán bộ hoạt động giữa công nhân, giữa những vùng đất mà cuộc sống của người lao động vô cùng khó khăn. Những trải nghiệm ấy góp phần tạo nên một cán bộ có kinh nghiệm thực tiễn, hiểu vai trò của tổ chức và sức mạnh của quần chúng.

Tháng 8/1945, Cách mạng Tháng Tám diễn ra. Lê Đức Anh được phân công phụ trách chỉ huy khởi nghĩa giành chính quyền ở các đồn điền cao su và hai huyện Hớn Quản, Bù Đốp, tỉnh Bình Phước. Ông tham gia Quân đội, chỉ huy giành chính quyền ở Lộc Ninh, tham gia Tỉnh ủy lâm thời và phụ trách quân sự phía Bắc tỉnh Thủ Dầu Một.

Những ngày tháng ấy đánh dấu sự chuyển biến quan trọng. Từ hoạt động chính trị, tổ chức quần chúng, Lê Đức Anh bước vào môi trường quân sự. Cách mạng Tháng Tám thành công nhưng nền độc lập vừa giành được nhanh chóng phải đối mặt với những thử thách mới. Ở Nam Bộ, thực dân Pháp quay trở lại xâm lược. Cuộc kháng chiến bắt đầu.

Từ tháng 11/1946 đến tháng 10/1948, ông làm Chính trị viên Chi đội 1, sau là Trung đoàn 301, đồng thời là Trung đoàn ủy viên và Tỉnh ủy viên Thủ Dầu Một. Sau đó, ông lần lượt đảm nhiệm các cương vị Tham mưu trưởng Khu 7, Khu 8, Quân khu Sài Gòn - Chợ Lớn và Khu 7. Tháng 1/1951, ông làm Tham mưu phó Bộ Tư lệnh Nam Bộ.

Những chức vụ ấy cho thấy quá trình trưởng thành nhanh chóng của một cán bộ vừa làm công tác chính trị, vừa được rèn luyện trong công tác quân sự và tham mưu. Chiến trường Nam Bộ là môi trường khắc nghiệt. Đối phương có ưu thế về trang bị và phương tiện, trong khi lực lượng cách mạng phải dựa vào địa hình, căn cứ, tổ chức và sự ủng hộ của nhân dân.

Sau năm 1954, Lê Đức Anh được điều ra miền Bắc và tiếp tục đảm nhiệm nhiều vị trí trong Bộ Tổng Tham mưu. Tháng 5/1955, ông được bổ nhiệm Phó Cục trưởng Cục Tác chiến; tháng 10/1957 là Cục phó thứ nhất Cục Quân lực; tháng 8/1961 là Cục trưởng Cục Quân lực; tháng 8/1963 là Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam.

Nhưng rồi chiến trường miền Nam lại gọi ông trở về. Tháng 8/1965, Lê Đức Anh được bổ nhiệm Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh miền Nam, Ủy viên Quân ủy Miền. Năm 1968, ông giữ chức Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh miền Nam. Năm 1969, ông trở thành Tư lệnh Khu 9, Phó Bí thư Khu ủy.

Nhìn lại từ điểm xuất phát năm 1937, có thể thấy hành trình ấy không phải là một bước nhảy từ người thanh niên thành vị tướng. Đó là quá trình tích lũy từng bước: hoạt động chính trị, tổ chức quần chúng, chỉ huy khởi nghĩa, chiến đấu trong kháng chiến chống Pháp, làm công tác tham mưu và trở lại chiến trường miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Chính những năm tháng ấy đã tạo nên một Lê Đức Anh trưởng thành từ thực tiễn. Báo Nhân Dân đánh giá ông là người đã được tôi luyện qua các cuộc kháng chiến, có nhiều đóng góp cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước, bảo vệ Tổ quốc và thực hiện nhiệm vụ quốc tế.

Với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện của chàng thanh niên Lê Đức Anh năm 1937 có lẽ là điều đáng suy ngẫm nhất. Ông không bắt đầu từ một vị trí cao. Ông bắt đầu từ một sự lựa chọn: tham gia phong trào cách mạng khi đất nước còn gian khó. Từ lựa chọn ấy, ông dành trọn tuổi trẻ và phần lớn cuộc đời cho Tổ quốc.

“Thời hoa lửa” vì vậy không chỉ là những trận đánh. Nó còn là câu chuyện về những con người đã chọn một con đường khó ngay từ khi tuổi đời còn rất trẻ, rồi kiên trì đi trên con đường ấy qua những biến động lớn của lịch sử dân tộc.