Từ người thật đến hình tượng chị Sứ Phan Thị Ràng (1937–1962)

Phan Thị Ràng sinh tại Hòn Đất, Kiên Giang, tham gia cách mạng từ tuổi mười

ba. Chị làm giao liên, y tá, rồi hoạt động trong lực lượng vũ trang địa phương. Những

hang đá, vườn cây và đường ven biển quê hương vừa là nơi sinh sống, vừa là địa bàn

che chở cán bộ.

Đêm 8 rạng sáng 9 tháng 1 năm 1962, chị bị bắt khi làm nhiệm vụ. Dù bị tra

khảo, chị không khai nơi trú ẩn của đồng đội. Chiều 9 tháng 1, Phan Thị Ràng bị sát

hại dưới chân núi Hòn Đất, khi mới hai mươi bốn tuổi.

Nhà văn Anh Đức đã lấy cuộc đời và khí phách của chị làm một nguồn cảm hứng

để xây dựng nhân vật chị Sứ trong tiểu thuyết “Hòn Đất”. Tuy vậy, chị Sứ là hình

tượng văn học; khi kể lịch sử cần tách các chi tiết hư cấu khỏi những gì có tư liệu về

Phan Thị Ràng.

Dư âm: Sự thật lịch sử không làm câu chuyện kém xúc động. Một cô gái có thật,

sống trên mảnh đất có thật và giữ trọn bí mật đến phút cuối đã đủ để trở thành biểu

tượng của lòng trung thành.