Từ người thợ may đến cơ sở cách mạng trong lòng địch

Cô Trần Thị Sơn (Mười Sơn), sinh ngày 15/10/1954. Quê ở La Chữ, xã Phước Hữu, tỉnh Khánh Hòa. Tham gia cách mạng từ năm 1967, khi mới 13 tuổi.

Sau những ngày đầu tham gia công việc liên lạc tại quê nhà, con đường hoạt động cách mạng của cô Sơn dần bước sang một giai đoạn mới. Năm 1970, trước yêu cầu phát triển cơ sở cách mạng tại Phan Rang, chú ruột của cô là bác Trần Minh đã vận động cô tham gia làm cơ sở trong lòng địch. Khi ấy, cô Sơn mới khoảng 16 tuổi.

Được cha mẹ đồng ý, cô Sơn vào Phan Rang học nghề may. Công việc học nghề vừa tạo điều kiện để cô sinh sống, vừa giúp cô có cơ hội nắm bắt những thông tin phục vụ cách mạng. Cô học và hoạt động tại Nhà may Như Lan, số 10 đường Lê Lợi, do cô Đường Thị Ái Lan làm chủ và nhà may Song Nữ. Đây đều là những cơ sở ngầm của cách mạng. Trong thời gian này, cô ở trọ tại Đạo Long.

Cơ sở chính nơi cô Sơn hoạt động là nhà ông Viên Xuân, một người Hoa. Con ông là bà Viên Thị Minh Thanh cũng tham gia cách mạng. Tại đây, cô Sơn tiếp tục âm thầm thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện hoạt động luôn phải giữ bí mật.

Khoảng năm 1971, cơ sở của ông Viên Xuân bị lộ. Địch phát hiện và bắt giữ những người hoạt động tại đây. Trong số đó có bà Viên Thị Minh Thanh, người bị bắt khi đang vẽ bản đồ Bệnh viện Phan Rang để phục vụ cách mạng.

Thời điểm đó, cô Sơn đang ở La Chữ để chuyển thư từ Phan Rang về quê. Khi quay trở lại phòng trọ, cô phát hiện xe cảnh sát của địch đã phục sẵn. Dù nghi ngờ mình có thể bị bắt, cô vẫn cố gắng giữ bình tĩnh.

Quân địch hỏi cô có phải Trần Thị Mười hay không. Đây là tên cô sử dụng trong thời gian hoạt động. Cô thừa nhận. Chúng lấy lý do căn cước của cô có sai sót và yêu cầu cô lên Nha Cảnh sát để chỉnh sửa. Cô xin để sáng hôm sau sẽ lên, nhưng chúng nhất quyết bắt cô đi ngay.

Cô Sơn xin vào tắm và thay quần áo trước khi lên xe. Nhân lúc vào lấy đồ, cô lấy toàn bộ thư còn cất trong tủ quần áo, tìm cách tiêu hủy những tài liệu chưa kịp chuyển. Sau đó, cô thay đồ và bước ra lên xe của địch.

Từ một cô gái trẻ được chú ruột vận động làm cơ sở cách mạng tại Phan Rang, cô Sơn đã trải qua những ngày tháng hoạt động âm thầm giữa lòng địch. Và tại chính căn phòng trọ ấy, hành trình hoạt động của cô bước sang một thử thách khắc nghiệt hơn khi cô bị địch bắt giữ.