Từ "người trí thức tiểu tư sản" đến người chiến sĩ cách mạng
Trước Cách mạng Tháng Tám, Nam Cao sống chật vật bằng nghề dạy học và viết văn. Ông thấu hiểu sâu sắc cái đói, cái nghèo và sự bế tắc của người trí thức nghèo lúc bấy giờ (thể hiện qua các tác phẩm như Sống mòn, Đời thừa).
Sau khi tham gia Hội Văn hóa Cứu quốc năm 1943, ông tìm thấy ánh sáng lý tưởng. Từ một nhà văn luôn trăn trở về miếng cơm manh áo, ông sẵn sàng từ bỏ cuộc sống thành thị để lên chiến khu Việt Bắc, dấn thân vào cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc.
Ông quan niệm: "Sống đã rồi hãy viết". Ông không ngồi một chỗ để tưởng tượng, mà trực tiếp hòa mình vào cuộc sống của người nông dân, người chiến sĩ, làm biên tập báo Cứu quốc, tham gia chiến dịch Biên giới năm 1950.
