Từ người tù khổ sai đến người lính trong ngày tiếp quản Thủ đô

Nguyễn Quốc Trị sinh năm 1921 tại làng Phượng Kỷ, xã Đà Sơn, huyện Đô Lương, Nghệ An. Trước Cách mạng Tháng Tám, ông tham gia hoạt động chống chính sách bắt dân đi phu. Năm 1940, trong một đợt tuyên truyền chống bắt phu trên tuyến Cửa Rào – Mường Xén, ông bị thực dân Pháp bắt và chịu án tù khổ sai.

Khi Nhật đảo chính Pháp, Nguyễn Quốc Trị cùng một số bạn tù tìm cách phá ngục trở về địa phương. Ông xung phong vào đội tự vệ tiên phong. Ngay trong trận đánh Nhật đầu tiên, tiểu đội của ông được ghi nhận đã diệt mười lính Nhật và đốt năm xe. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông tham gia bộ đội chủ lực và trở thành đảng viên năm 1946.

Cuối năm 1946 và đầu năm 1947, Nguyễn Quốc Trị tham gia chiến đấu ở nhiều địa bàn như Vinh, Huế và Đông Hà. Trong quá trình chiến đấu, ông nổi tiếng bởi khả năng cơ động nhanh, tiếp cận mục tiêu và tổ chức đơn vị trong những tình huống khó khăn. Ông là một trong những quân nhân được tuyên dương Anh hùng Quân đội trong đợt đầu.

Sau kháng chiến chống Pháp, Nguyễn Quốc Trị tiếp tục công tác trong quân đội. Tên tuổi ông còn gắn với ngày Hà Nội được tiếp quản năm 1954 và đội hình quân đội tiến vào Thủ đô. Năm 1967, khi đang công tác tại Quân khu 4, ông hy sinh trong một vụ bom tại quê hương Phượng Kỷ.