TỪ NGƯỜI YÊU NƯỚC ĐẾN NGƯỜI CỘNG SẢN

Có một giai đoạn rất đặc biệt trong cuộc đời Nguyễn Ái Quốc: Người chưa phải là Chủ tịch Hồ Chí Minh mà chúng ta biết sau này, cũng chưa phải là người lãnh đạo một cuộc cách mạng. Người chỉ là một thanh niên Việt Nam đang đi tìm câu trả lời cho một câu hỏi lớn: Làm thế nào để dân tộc Việt Nam thoát khỏi cảnh mất nước?

Hành trình ấy bắt đầu từ lòng yêu nước.

Nhưng cuối cùng, nó đưa Người đến với chủ nghĩa cộng sản.

Để hiểu sự thay đổi ấy, cần quay trở lại những năm đầu thế kỷ XX.

Nguyễn Tất Thành sinh năm 1890 trong một gia đình có truyền thống yêu nước ở Nghệ An. Từ nhỏ, Người đã chứng kiến đất nước nằm dưới ách thống trị của thực dân Pháp. Những câu chuyện về các phong trào chống Pháp, những cuộc đàn áp và cuộc sống khó khăn của người dân đã để lại trong Người những suy nghĩ sâu sắc.

Khi trưởng thành, Người không chấp nhận cuộc sống của một người thanh niên chỉ tìm kiếm sự bình yên cho riêng mình.

Người muốn làm một điều gì đó cho đất nước.

Nhưng yêu nước thôi có đủ để cứu nước không?

Đó chính là câu hỏi mà Nguyễn Tất Thành phải đối mặt.

Trước Người đã có nhiều nhà yêu nước tìm cách cứu nước bằng những con đường khác nhau. Có người lựa chọn con đường bạo động. Có người tìm kiếm sự hỗ trợ từ nước ngoài. Có người sang Nhật Bản để tìm hiểu mô hình canh tân.

Những người ấy đều có một điểm chung:

Họ đều yêu nước và đều muốn Việt Nam độc lập.

Nhưng những con đường ấy cuối cùng chưa đưa Việt Nam đến độc lập.

Nguyễn Tất Thành bắt đầu suy nghĩ khác.

Người không vội lựa chọn một con đường chỉ vì nó được nhiều người ủng hộ.

Người muốn tự mình đi tìm hiểu.

Vì thế, ngày 5/6/1911, Nguyễn Tất Thành rời Bến Nhà Rồng.

Đây là một quyết định rất lớn.

Người ra đi không có một kế hoạch hoàn chỉnh.

Không biết chuyến đi sẽ kéo dài bao lâu.

Không biết mình sẽ tìm thấy điều gì.

Nhưng Người biết rằng nếu muốn tìm một con đường mới, trước hết phải đi ra thế giới.

Trong những năm sau đó, Nguyễn Tất Thành đi qua nhiều quốc gia.

Người làm nhiều công việc để kiếm sống.

Người quan sát xã hội.

Người gặp gỡ những người lao động.

Người nhìn thấy sự giàu có của các nước phương Tây.

Nhưng Người cũng nhìn thấy những người lao động nghèo khổ và những dân tộc thuộc địa đang chịu sự thống trị.

Điều đó khiến nhận thức của Người ngày càng thay đổi.

Ban đầu, Người chỉ đặt vấn đề:

Làm thế nào để Việt Nam giành được độc lập?

Nhưng càng đi, câu hỏi càng trở nên rộng hơn:

Vì sao một dân tộc lại có thể thống trị một dân tộc khác?

Vì sao người lao động phải chịu áp bức?

Vì sao những khẩu hiệu về tự do và bình đẳng lại không được áp dụng cho các dân tộc thuộc địa?

Những câu hỏi ấy khiến Nguyễn Tất Thành không còn chỉ quan tâm đến Việt Nam.

Người bắt đầu tìm hiểu bản chất của chủ nghĩa thực dân và những vấn đề xã hội rộng lớn hơn.

Đến khi hoạt động tại Pháp, Người lấy tên Nguyễn Ái Quốc.

Năm 1919, Nguyễn Ái Quốc gửi Bản yêu sách của nhân dân An Nam tới Hội nghị Versailles.

Đây là một hành động thể hiện rõ tinh thần yêu nước của Người.

Người muốn thế giới biết rằng người Việt Nam cũng có những quyền cơ bản và có quyền được sống tự do.

Nhưng yêu cầu ấy không được các cường quốc đáp ứng.

Nguyễn Ái Quốc tiếp tục tìm kiếm.

Người đọc nhiều tài liệu.

Nghiên cứu nhiều học thuyết.

Tìm hiểu các cuộc cách mạng.

Và rồi đến năm 1920, Người đọc “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa” của V.I. Lenin.

Đây là bước ngoặt lớn.

Trong Luận cương, Nguyễn Ái Quốc tìm thấy cách tiếp cận đối với vấn đề thuộc địa mà Người cho rằng phù hợp với thực tế Việt Nam.

Người nhận ra rằng cuộc đấu tranh giành độc lập của các dân tộc thuộc địa có mối quan hệ với cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc và phong trào cách mạng của giai cấp công nhân.

Từ đây, lòng yêu nước của Nguyễn Ái Quốc gắn với một hệ tư tưởng và một con đường cách mạng cụ thể.

Tháng 12/1920, tại Đại hội Tours của Đảng Xã hội Pháp, Người bỏ phiếu tán thành việc gia nhập Quốc tế Cộng sản và tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp.

Đây là thời điểm quan trọng đánh dấu việc Nguyễn Ái Quốc trở thành một người cộng sản.

Nhưng điều cần hiểu rõ là:

Nguyễn Ái Quốc không từ bỏ lòng yêu nước để trở thành người cộng sản.

Ngược lại, chính lòng yêu nước là điểm xuất phát đưa Người đến quá trình tìm kiếm một con đường giải phóng dân tộc.

Người lựa chọn chủ nghĩa cộng sản vì Người tin rằng đó là con đường có thể giải quyết vấn đề độc lập dân tộc mà mình đã theo đuổi từ những ngày đầu.

Đây là điểm rất quan trọng khi nhìn vào quá trình tư tưởng của Người.

Năm 1911, Nguyễn Tất Thành ra đi với lòng yêu nước.

Năm 1919, Nguyễn Ái Quốc lên tiếng đòi quyền lợi của dân tộc Việt Nam trên trường quốc tế.

Năm 1920, Người xác định con đường cách mạng theo chủ nghĩa Marx – Lenin.

Và sau đó, Người dành nhiều năm để đưa những tư tưởng ấy vào thực tiễn Việt Nam.

Người đến Liên Xô.

Đến Quảng Châu.

Hoạt động trong phong trào cách mạng quốc tế.

Tổ chức các lớp huấn luyện.

Đào tạo thanh niên Việt Nam.

Viết “Đường Kách mệnh”.

Thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên năm 1925.

Tất cả những hoạt động đó đều hướng tới một mục tiêu: chuẩn bị về tư tưởng, chính trị và tổ chức cho cách mạng Việt Nam.

Đến năm 1930, Nguyễn Ái Quốc chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản, dẫn tới sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Nếu nhìn lại từ năm 1911 đến năm 1930, có thể thấy đây không phải một sự thay đổi xảy ra trong một đêm.

Đó là một quá trình kéo dài gần hai mươi năm.

Một quá trình bắt đầu bằng lòng yêu nước, tiếp tục bằng sự tìm kiếm, rồi đi đến sự lựa chọn một con đường cách mạng.

Và điều đáng chú ý nhất là Nguyễn Ái Quốc không phải ngay từ đầu đã biết mình sẽ trở thành người cộng sản.

Người đã đi qua nhiều con đường tư tưởng trước khi lựa chọn.

Người quan sát.

Người đặt câu hỏi.

Người tìm hiểu.

Người kiểm chứng bằng thực tế.

Rồi mới đưa ra lựa chọn.

Chính vì vậy, câu chuyện “từ người yêu nước đến người cộng sản” không chỉ là câu chuyện về một sự thay đổi chính trị.

Đó còn là câu chuyện về một con người đi tìm lời giải cho vận mệnh dân tộc.

Một người thanh niên rời Việt Nam năm 1911 với một câu hỏi.

Gần hai mươi năm sau, Người đã trở thành một nhà cách mạng có vai trò quan trọng trong việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.

Từ Nguyễn Tất Thành đến Nguyễn Ái Quốc, rồi sau này là Hồ Chí Minh, đó là một hành trình dài của học tập, trải nghiệm, lựa chọn và hành động.

Và nếu phải tóm lại hành trình ấy trong một câu, có thể nói:

Lòng yêu nước đưa Nguyễn Tất Thành lên con tàu rời Bến Nhà Rồng; hành trình tìm kiếm đưa Người đến với chủ nghĩa Marx – Lenin; và niềm tin vào con đường ấy đưa Nguyễn Ái Quốc trở về với cách mạng Việt Nam.