TỪ NHỮNG NGƯỜI GIỮ CƠ SỞ ĐẾN NGÀY PHONG TRÀO TRỞ LẠI
Sau năm 1954, khi Hiệp định Genève được ký kết, nhiều người nghĩ rằng chiến tranh đã tạm lắng. Nhưng tại vùng đất Chà Là, một cuộc đấu tranh khác âm thầm bắt đầu – không còn tiếng súng, nhưng nguy hiểm không kém.
Địch tăng cường kiểm soát, lập bộ máy kìm kẹp từ ấp đến xã, ráo riết truy lùng những người tham gia cách mạng. Nhiều cơ sở bị phá vỡ, nhiều cán bộ buộc phải rút đi để bảo toàn lực lượng.
Nhưng không phải tất cả.
Ở lại mảnh đất này, vẫn còn những con người kiên cường như Nguyễn Văn Chánh (Năm Chánh), Lâm Văn Ngày (Bảy Ngày), Lê Văn Thêm (Bảy Thêm), Phạm Văn Xượt (Tư Xượt)…
Họ không còn hoạt động công khai. Mọi việc đều phải diễn ra trong im lặng. Ban ngày, họ hòa vào cuộc sống thường nhật như bao người dân khác. Nhưng khi đêm xuống, họ lại lặng lẽ gặp nhau, trao đổi thông tin, giữ liên lạc với lực lượng bên ngoài.
Có những đêm, họ phải đi bộ qua nhiều khu vực bị địch kiểm soát, chỉ để chuyển một tin báo. Có khi là thông tin về một cuộc càn quét, có khi là việc bảo vệ một cán bộ vừa về địa bàn.
Công việc không có ánh hào quang. Nhưng nếu không có họ, phong trào sẽ mất.
Trong khi đó, một hướng hoạt động khác cũng được triển khai. Để tồn tại trong điều kiện địch kiểm soát gắt gao, cách mạng đã bố trí một số cơ sở hoạt động ngay trong bộ máy của địch.
Đỗ Văn Ngọc (Tư Ngọc) và Nguyễn Văn Lập (Năm Lập) là những người như vậy.
Họ giữ vị trí Trưởng ấp, làm việc ngay trong hệ thống của đối phương. Nhưng chính từ vị trí đó, họ nắm được thông tin quan trọng: kế hoạch càn quét, danh sách theo dõi, hoạt động của địch.
Những thông tin ấy được bí mật chuyển ra ngoài, giúp lực lượng cách mạng tránh được nhiều tổn thất.
Đó là một cuộc chiến không tiếng súng –
nhưng đầy hiểm nguy.
Chỉ cần bị phát hiện, họ sẽ phải trả giá bằng cả tính mạng.
Những năm tháng ấy kéo dài, âm thầm nhưng bền bỉ. Và rồi, đến cuối những năm 1950, khi phong trào cách mạng trong toàn miền Nam bắt đầu chuyển hướng, Chà Là cũng sẵn sàng.
Ngày 26/01/1960, trận đánh Tua Hai nổ ra – mở đầu cho phong trào đấu tranh vũ trang. Trong lực lượng tham gia có Nguyễn Văn Chánh (Năm Chánh) – người đã bám trụ suốt những năm tháng trước đó.
Từ đây, cách mạng không còn chỉ là hoạt động bí mật.
Năm 1960, Chi bộ Đảng xã Chà Là được thành lập, do Thái Văn Phưng (Tám Nhớt) làm Bí thư.
Đây là bước ngoặt quan trọng. Từ chỗ hoạt động phân tán, phong trào đã có sự lãnh đạo thống nhất.
Tiếp đó, lực lượng vũ trang xã được xây dựng, do Đỗ Văn Pha (Tám Lộ) tổ chức. Những người nông dân, thanh niên ngày nào nay trở thành du kích, cầm súng bảo vệ quê hương.
Năm 1961, trận đánh đầu tiên của du kích Chà Là diễn ra, tiêu diệt địch, thu vũ khí.
Từ một phong trào tưởng chừng đã bị dập tắt sau năm 1954, Chà Là đã đứng dậy.
Nhìn lại chặng đường đó, có thể thấy một điều rõ ràng:
Nếu không có những năm tháng âm thầm bám trụ của những con người như Bảy Ngày, Bảy Thêm, Năm Chánh…
Nếu không có những người hoạt động trong lòng địch như Tư Ngọc, Năm Lập…
thì sẽ không có ngày phong trào trở lại mạnh mẽ.
Họ không phải là những người tạo ra chiến thắng ngay lập tức.
Nhưng họ là những người giữ cho chiến thắng có thể xảy ra.
Và chính họ đã chứng minh một chân lý:
Có những thời điểm, giữ được phong trào đã là một chiến thắng.
