Từ nước mắt đến bất tử

Mẹ Trương Thị Tư – Người phụ nữ giữ lửa giữa những năm tháng chiến tranh

Nhắc đến chiến tranh, người ta thường nhớ về những trận đánh, những người lính nơi tiền tuyến hay những chiến công được ghi vào lịch sử. Nhưng phía sau những trang sử ấy còn có biết bao người dân bình thường đã âm thầm góp sức. Họ không trực tiếp cầm súng, nhưng bằng những việc làm giản dị, họ đã trở thành chỗ dựa vững chắc cho cách mạng.

Ở Phú Thạnh, xã Phú Hựu, tỉnh Đồng Tháp, mẹ Trương Thị Tư, thường gọi là má Tư Sang, là một người phụ nữ như thế. Suốt những năm chiến tranh, mẹ vừa chăm lo gia đình, vừa tham gia hoạt động cách mạng, chấp nhận hiểm nguy để che chở, tiếp tế và đấu tranh. Những việc mẹ làm có thể bắt đầu từ căn bếp, thửa ruộng hay mái nhà thân thuộc, nhưng phía sau đó là cả một tấm lòng son sắt với quê hương.

Một mình vun vén gia đình, âm thầm lo việc nước

Má Tư có 10 người con. Chồng mẹ từng tham gia công tác công an huyện, sau đó thoát ly, làm nhiệm vụ hậu cần tại tỉnh Vĩnh Long. Khi chồng vắng nhà, mọi gánh nặng gia đình đều dồn lên đôi vai người mẹ.

Ban ngày, mẹ làm ruộng, chăm lo con cái; nhưng bên cạnh việc nhà, mẹ vẫn tìm cách tham gia công tác cách mạng. Ngay quanh nơi ở, mẹ đào công sự để làm chỗ nuôi giấu, che chở cán bộ hoạt động.

Biết chồng mẹ tham gia cách mạng, địch treo thưởng lớn để truy bắt. Sự đe dọa luôn hiện hữu, nhưng mẹ không vì thế mà lùi bước. Khi các con đến tuổi 15-16, mẹ lần lượt động viên, cho các con tham gia kháng chiến. Đó hẳn là những quyết định đầy day dứt của một người mẹ, nhưng trong hoàn cảnh đất nước có chiến tranh, mẹ hiểu rằng mỗi người đều phải góp phần vào cuộc đấu tranh chung.

Không chỉ chăm lo nơi ăn chốn ở cho cán bộ, mẹ còn được chi bộ giao phụ trách thu thuế, lúa gạo và các khoản đóng góp của nhân dân. Mẹ tìm đến những cơ sở bí mật để mua thuốc men, dụng cụ y tế, nilon, vải và chà gạo, đưa những vật dụng cần thiết đến nơi cách mạng cần.

Những công việc ấy diễn ra lặng lẽ, không có tiếng vỗ tay hay những lời ca ngợi. Nhưng trong hoàn cảnh chiến tranh, mỗi bao gạo, viên thuốc hay mảnh vải đều có thể trở thành sự tiếp sức quý giá.

Những chuyến đi dưới ánh mắt kẻ thù

Hoạt động trong vùng có nhiều đồn bốt khiến mỗi chuyến đi đều tiềm ẩn nguy cơ bị phát hiện. Mẹ phải hết sức thận trọng, từ cách di chuyển đến việc ngụy trang và trả lời khi bị kiểm tra.

Bà Nguyễn Thị Pho từng theo mẹ đi xay gạo khi mới 14 tuổi. Mỗi lần như vậy, mẹ đều dặn con phải giữ bình tĩnh, cẩn thận trong từng hành động.

Khoảng 10 ngày, mẹ lại đi xay gạo một lần. Có những lúc lượng gạo nhiều khiến địch sinh nghi. Khi bị hỏi, mẹ vẫn bình tĩnh giải thích rằng nhà đông con nên phải xay nhiều gạo. Một câu trả lời tưởng như rất đời thường nhưng trong hoàn cảnh ấy lại đòi hỏi sự tỉnh táo và bản lĩnh.

Cựu chiến binh Nguyễn Văn Tư nhớ lại, Phú Hựu những năm ấy là địa bàn có nhiều đồn bốt, vị trí của ta và địch đan xen. Trong điều kiện đó, việc người dân che chở, cung cấp lương thực, thuốc men và hỗ trợ cán bộ có ý nghĩa rất lớn.

Má Tư cùng nhiều người dân đã trở thành một phần của hậu phương ngay giữa vùng chiến sự. Chính sự đùm bọc ấy giúp cán bộ, chiến sĩ có thêm điều kiện bám địa bàn và duy trì hoạt động.

Không khuất phục trước những thủ đoạn

Nếu những chuyến tiếp tế thể hiện sự khéo léo, kín đáo thì những lần đấu tranh chính trị lại cho thấy một khía cạnh khác ở má Tư: sự cứng cỏi và kiên định.

Mẹ tích cực tham gia các phong trào đấu tranh của phụ nữ như chống bắt lính, phá cầu đường và các hoạt động đấu tranh chính trị tại địa phương.

Có lần, mẹ cùng chị em tham gia đấu tranh tại tỉnh Vĩnh Long rồi bị địch bắt, áp giải qua Cần Thơ. Trong tay kẻ thù, mẹ phải đối mặt với nhiều hình thức dụ dỗ, uy hiếp, thậm chí đánh đập nhằm buộc khai báo thông tin. Nhưng mẹ vẫn giữ im lặng.

Địch vẽ cờ ba sọc lên những chiếc nón lá rồi thả các bà về. Mẹ và chị em không chấp nhận, đồng loạt vứt bỏ những chiếc nón. Chúng tiếp tục vẽ lên áo, những người phụ nữ lại cởi bỏ và vứt đi.

Không cần những lời tuyên bố lớn lao, những hành động ấy đã thể hiện rõ thái độ của họ. Đó là sự phản đối, là lòng kiên định và cũng là cách những người phụ nữ bình dị bảo vệ niềm tin của mình trong những ngày đất nước còn chia cắt.

Một cuộc đời bình dị, một đóng góp không bình thường

Hôm nay, trong căn nhà của gia đình má Tư vẫn còn lưu giữ 5 Bằng Tổ quốc ghi công, cùng nhiều Huân chương, Huy chương và danh hiệu Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng. Những kỷ vật ấy không chỉ là sự ghi nhận, mà còn là những dấu mốc gợi nhắc về những mất mát và cống hiến của gia đình trong chiến tranh.

Nhìn lại cuộc đời mẹ Trương Thị Tư, điều khiến người ta xúc động có lẽ không phải những điều quá lớn lao, mà chính là cách mẹ đã góp sức từ những việc rất đỗi đời thường. Một bao gạo, một chuyến đi xay gạo, một căn hầm dưới mái nhà, một lần che chở cán bộ hay một thái độ kiên quyết trước kẻ thù – tất cả đều góp phần tạo nên sức mạnh của cách mạng.

Mẹ không đứng ở nơi chiến trường với khẩu súng trên tay, nhưng mẹ đã có mặt ở một mặt trận khác, nơi mỗi người dân đều có thể trở thành một phần của cuộc đấu tranh.

Câu chuyện về mẹ Trương Thị Tư vì thế không chỉ là câu chuyện của riêng một gia đình hay một người phụ nữ. Đó còn là hình ảnh của biết bao bà mẹ Việt Nam đã lặng lẽ gánh việc nhà, việc nước, chấp nhận mất mát và hiểm nguy để góp phần đưa đất nước đi đến ngày hòa bình.

Chiến tranh có thể đã lùi xa, nhưng những đóng góp âm thầm ấy vẫn còn ở lại – như một phần ký ức nhắc thế hệ hôm nay biết trân trọng hơn giá trị của độc lập, hòa bình và cuộc sống bình yên.