TỪ NƯƠNG BAO ĐẾN NGÃ BA ĐỒNG LỘC

Nếu đặt hai địa danh Nương Bao và Ngã ba Đồng Lộc cạnh nhau, chúng ta sẽ thấy một hành trình đặc biệt của Hồ Thị Cúc. Nương Bao, xã Sơn Bằng, Hương Sơn là nơi chị cất tiếng khóc chào đời. Ngã ba Đồng Lộc là nơi chị nằm lại ở tuổi 24. Giữa hai địa danh ấy là cả một tuổi trẻ. Hồ Thị Cúc sinh năm 1944. Tuổi thơ của chị trải qua nhiều mất mát. Khi mới một tuổi, chị mất cha và bà nội trong nạn đói năm 1945. Sau đó, chị được ông nội và người thân nuôi dưỡng. Những năm tháng ấy chắc chắn để lại dấu ấn sâu sắc trong tâm hồn cô gái nhỏ. Nhưng rồi Cúc lớn lên. Khi đất nước bước vào những năm tháng chiến tranh, chị lựa chọn tham gia thanh niên xung phong. Năm 1965, chị lên đường. Đó là một bước ngoặt lớn. Từ quê hương Sơn Bằng, chị bước vào một cuộc sống mới – cuộc sống của những người thanh niên xung phong. Chị làm việc trong những điều kiện khắc nghiệt, trên những tuyến đường thường xuyên bị máy bay địch đánh phá. Ba năm sau, chị trở thành một người có kinh nghiệm, được giao nhiệm vụ Tiểu đội phó Tiểu đội 4, C552. Ngã ba Đồng Lộc trở thành nơi gắn bó sâu sắc với tuổi trẻ của chị. Đây là vị trí quan trọng trên tuyến đường 15A. Khi quốc lộ 1A qua Hà Tĩnh bị đánh phá, tuyến đường 15A trở thành một tuyến vận tải quan trọng. Ngã ba Đồng Lộc vì thế được ví như một “yết hầu” giao thông. Những cô gái Tiểu đội 4 có nhiệm vụ bảo đảm đường thông. Họ phải san lấp hố bom, sửa đường và củng cố hầm trú ẩn. Những công việc ấy diễn ra giữa bom đạn. Nhưng các cô vẫn làm. Họ làm vì phía sau là những chuyến xe, phía trước là tiền tuyến. Ngày 24/7/1968, Hồ Thị Cúc cùng chín đồng đội ra mặt đường. Đến 16 giờ, trận bom thứ 15 trong ngày đánh xuống. Mười cô gái hy sinh. Từ Nương Bao đến Đồng Lộc, đó là một hành trình không dài nếu tính bằng khoảng cách địa lý, nhưng lại vô cùng dài nếu tính bằng những gì Hồ Thị Cúc đã trải qua. Cô gái nhỏ của Sơn Bằng đã trở thành Tiểu đội phó của một đơn vị thanh niên xung phong. Cô gái từng chịu nhiều mất mát trong tuổi thơ đã trở thành người được đồng đội tin tưởng. Và cuối cùng, cô gái ấy đã trở thành một trong mười cô gái bất tử của Đồng Lộc. Điều đặc biệt là tên quê hương luôn đi cùng tên chị. Mỗi khi nhắc đến Hồ Thị Cúc, người ta lại nhớ Sơn Bằng, Hương Sơn, Hà Tĩnh. Mỗi khi nói đến “Cúc ơi!”, người ta lại nhớ dòng Ngàn Phố và những ký ức quê nhà. Văn học đã giữ lại một phần quê hương trong câu chuyện của chị. Bởi vậy, Hồ Thị Cúc không chỉ thuộc về Đồng Lộc. Chị còn thuộc về Sơn Bằng. Và chị cũng thuộc về ký ức chung của cả Hà Tĩnh. Hôm nay, những người trẻ có thể đi qua những con đường hiện đại, những tuyến giao thông thuận lợi và khó hình dung được những ngày mà một con đường có thể bị bom đánh phá đến biến dạng. Nhưng chỉ cần tìm hiểu câu chuyện về Hồ Thị Cúc, chúng ta sẽ hiểu. Đằng sau những con đường bình yên hôm nay là dấu chân của những người từng lao động và hy sinh trên những con đường năm xưa. Từ Nương Bao đến Đồng Lộc, Hồ Thị Cúc đã đi một con đường không trở về. Nhưng tên tuổi chị đã đi ngược con đường ấy, trở về với quê hương và sống mãi trong lòng những người hôm nay.