Từ Pác Bó đến mùa Thu độc lập – Dấu ấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945

Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một dấu mốc đặc biệt quan trọng, mở ra bước ngoặt lớn trong lịch sử hiện đại của đất nước. Thắng lợi ấy là kết quả của quá trình chuẩn bị lâu dài, sự lãnh đạo của Đảng, vai trò của Mặt trận Việt Minh cùng sức mạnh đoàn kết và sự vùng dậy của đông đảo nhân dân cả nước. Trong tiến trình ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh giữ vai trò quan trọng trong việc cùng Trung ương Đảng xác định đường lối, xây dựng lực lượng và nắm bắt thời cơ để đưa cách mạng đến thắng lợi.

Sau gần 30 năm hoạt động ở nước ngoài, ngày 28/1/1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc qua cột mốc 108 và đến Pác Bó, Cao Bằng. Đây là một bước ngoặt quan trọng trong quá trình Người trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Từ Pác Bó, Nguyễn Ái Quốc tích cực xây dựng căn cứ địa, đào tạo cán bộ, tổ chức lực lượng và chuẩn bị những điều kiện cần thiết cho cuộc đấu tranh giành độc lập.

Từ ngày 10 đến ngày 19/5/1941, tại Pác Bó, Nguyễn Ái Quốc triệu tập và chủ trì Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương. Hội nghị nhận định tình hình quốc tế và trong nước, đồng thời xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ cấp thiết hàng đầu. Hội nghị chủ trương tập hợp rộng rãi các lực lượng yêu nước, thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh, thường gọi là Việt Minh, đồng thời đẩy mạnh xây dựng lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang và căn cứ địa cách mạng.

Sự ra đời của Mặt trận Việt Minh đã tạo thêm một hình thức tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhân dân có tinh thần yêu nước. Thông qua các đoàn thể cứu quốc và nhiều hình thức vận động quần chúng, phong trào cách mạng từng bước được mở rộng. Cùng với việc xây dựng lực lượng chính trị, việc chuẩn bị lực lượng vũ trang cũng được chú trọng, tạo cơ sở để cách mạng có thể tiến tới tổng khởi nghĩa khi thời cơ xuất hiện.

Một dấu mốc quan trọng trong quá trình xây dựng lực lượng vũ trang là ngày 22/12/1944. Thực hiện chỉ thị của lãnh tụ Hồ Chí Minh, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập tại khu rừng Trần Hưng Đạo, thuộc châu Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng, với 34 chiến sĩ, do Võ Nguyên Giáp lãnh đạo. Đây là tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam ngày nay.

Chỉ hai ngày sau khi thành lập, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân tiến công đồn Phai Khắt ngày 25/12/1944. Ngày hôm sau, 26/12/1944, đội tiếp tục đánh đồn Nà Ngần. Cả hai trận đều giành thắng lợi, tạo tiếng vang lớn và góp phần củng cố niềm tin của quần chúng đối với lực lượng cách mạng.

Bước sang năm 1945, tình hình thế giới và Đông Dương có những chuyển biến nhanh chóng. Ngày 9/3/1945, Nhật tiến hành đảo chính Pháp ở Đông Dương. Trước tình hình đó, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” ngày 12/3/1945, xác định phát động cao trào kháng Nhật cứu nước và chuẩn bị điều kiện tiến tới tổng khởi nghĩa.

Tháng 4/1945, Hội nghị Quân sự cách mạng Bắc Kỳ được triệu tập nhằm thống nhất lực lượng vũ trang. Ngày 15/5/1945, Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân và Cứu quốc quân được thống nhất thành Việt Nam Giải phóng quân. Sự phát triển của lực lượng vũ trang cùng phong trào chính trị rộng khắp đã tạo thêm điều kiện quan trọng cho cuộc Tổng khởi nghĩa sau đó.

Đến tháng 8/1945, thời cơ cách mạng xuất hiện rõ rệt khi phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh. Ngày 13/8, Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc được thành lập và ra Quân lệnh số 1, phát động Tổng khởi nghĩa. Tại Tân Trào, từ ngày 14 đến 15/8, Hội nghị toàn quốc của Đảng bàn và quyết định những vấn đề quan trọng về Tổng khởi nghĩa. Tiếp đó, ngày 16 và 17/8, Quốc dân Đại hội họp tại đình Tân Trào, tán thành chủ trương Tổng khởi nghĩa, thông qua những chính sách lớn của Việt Minh và bầu Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch.

Trong những ngày lịch sử ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư kêu gọi đồng bào cả nước đứng lên giành độc lập. Người nhấn mạnh tinh thần tự lực của dân tộc trong thời khắc quyết định. Lời kêu gọi ấy cùng chủ trương của Đảng và Việt Minh đã góp phần cổ vũ nhân dân ở nhiều địa phương nhanh chóng đứng lên giành chính quyền.

Từ giữa tháng 8/1945, Tổng khởi nghĩa diễn ra và nhanh chóng giành thắng lợi tại nhiều địa phương. Ngày 19/8, nhân dân Hà Nội giành chính quyền. Ngày 23/8, chính quyền về tay nhân dân ở Huế; ngày 25/8, Sài Gòn giành chính quyền. Đến cuối tháng 8, chính quyền cách mạng về cơ bản được thiết lập trên phạm vi cả nước.

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám đã đưa đến sự ra đời của một nhà nước mới. Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố trước quốc dân và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Cách mạng Tháng Tám không phải là kết quả của một thời điểm hay công lao của riêng một cá nhân. Đó là thành quả của cả một quá trình chuẩn bị lâu dài, của sự lãnh đạo của Đảng, vai trò tập hợp của Mặt trận Việt Minh, sự trưởng thành của lực lượng cách mạng và đặc biệt là sức mạnh của đông đảo nhân dân Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh là một trong những nhân vật có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình ấy, nhất là từ khi Người trở về nước năm 1941 và trực tiếp cùng Trung ương Đảng lãnh đạo cách mạng.

Nhìn lại mùa Thu năm 1945, chúng ta không chỉ nhớ đến một mốc son của lịch sử dân tộc mà còn hiểu thêm giá trị của sự chuẩn bị, tinh thần đoàn kết và khả năng nắm bắt thời cơ. Từ Pác Bó đến Tân Trào, từ những cơ sở cách mạng đầu tiên đến ngày Quốc khánh 2/9/1945 là cả một hành trình đầy gian nan, trong đó biết bao cán bộ, chiến sĩ và nhân dân đã đóng góp sức lực, trí tuệ và cả sự hy sinh.

Hôm nay, đất nước đã bước sang một thời kỳ mới. Những thế hệ sinh ra trong hòa bình càng có trách nhiệm tìm hiểu, trân trọng và gìn giữ những giá trị mà lịch sử để lại. Lòng biết ơn đối với thế hệ đi trước không chỉ nằm ở việc tưởng nhớ, mà còn được thể hiện bằng việc học tập nghiêm túc, sống có trách nhiệm, đoàn kết, cống hiến và góp phần xây dựng quê hương, đất nước ngày càng phát triển.

Từ Pác Bó đến mùa Thu độc lập, một chặng đường lịch sử đã ghi dấu ý chí tự chủ và khát vọng độc lập của dân tộc Việt Nam. Câu chuyện ấy vẫn còn được kể lại hôm nay, để thế hệ trẻ hiểu hơn về cội nguồn, trân trọng hòa bình và tiếp tục viết những trang đẹp của đất nước trong thời đại mới.