TỪ QUẢNG NGÃI ĐẾN NGÀY TOÀN THẮNG
Thiếu tướng Nguyễn Nhật Kỷ từng là Chính trị viên Đại đội Bộ binh 2, Tiểu đoàn 7, Lữ đoàn 52, Quân khu 5.
Đầu năm 1975, đơn vị ông từ khu chiến Tây Nam Quảng Ngãi tiến ra khu Tây Quảng Nam, phối hợp với Sư đoàn 2 tiến công Tiên Phước và Phước Lâm. Ngày 10/3/1975, Lữ đoàn 52 nổ súng cùng ngày với trận then chốt Buôn Ma Thuột.
Sau khi tình hình chiến trường thay đổi nhanh chóng, đơn vị của ông chuyển hướng về Quảng Ngãi.
Ngày 24/3/1975, khi quân ta tiến công, lực lượng đối phương hoảng loạn tháo chạy. Nhân dân địa phương nhanh chóng nổi dậy giành chính quyền.
Nguyễn Nhật Kỷ sau đó tiếp tục cùng đồng đội tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh.
Từ chiến trường miền Trung đến cửa ngõ Sài Gòn, đó là một hành trình dài và đầy gian khổ.
Điều đặc biệt trong câu chuyện của ông là sự kết hợp giữa tiến công quân sự và phong trào nổi dậy của nhân dân.
Sau chiến tranh, ông tiếp tục công tác trong quân đội và trở thành cán bộ chính trị.
Nhìn lại mùa Xuân 1975, ông cho rằng đó là đỉnh cao của nghệ thuật kết hợp sức mạnh quân sự với sức mạnh của quần chúng.
Câu chuyện Nguyễn Nhật Kỷ cho thanh niên hôm nay thấy rằng thắng lợi của một đất nước không chỉ đến từ sức mạnh vũ khí mà còn đến từ lòng dân và sự đoàn kết.
BÀI 80. TRẦN VĂN THÂN – NGƯỜI LÍNH NHỚ VỀ NĂM CÁNH QUÂN
Đại tá Trần Văn Thân là một trong những cựu chiến binh từng tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh. Sau ngày thống nhất, ông trở về cuộc sống thời bình và tiếp tục gặp gỡ những người đồng đội cũ.
Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975 được triển khai với năm cánh quân tiến vào Sài Gòn. Mỗi hướng có nhiệm vụ riêng nhưng cùng hướng tới một mục tiêu chung: giải phóng thành phố và kết thúc chiến tranh.
Đối với những người trực tiếp tham gia, những ngày cuối tháng 4 diễn ra với tốc độ rất nhanh.
Từ các chiến trường vòng ngoài, các đơn vị liên tục tiến về phía Sài Gòn. Người lính vừa chiến đấu vừa cảm nhận rằng thời khắc quyết định đang đến gần.
Sau chiến thắng, Trần Văn Thân trở lại cuộc sống đời thường. Thành phố thay đổi từng ngày, những con đường từng là chiến trường trở thành đường phố đông đúc.
Nhưng với những người lính cũ, ký ức về năm cánh quân vẫn còn nguyên.
Mỗi cuộc gặp mặt đồng đội là một lần họ nhớ lại những người đã hy sinh.
Câu chuyện của Trần Văn Thân vì thế không chỉ nói về chiến thắng mà còn nói về cuộc sống sau chiến tranh.
Người lính có thể rời chiến trường, nhưng ký ức về chiến trường vẫn đi theo họ suốt cuộc đời.
BÀI 81. MỘT ĐÊM TRÊN CẦU SÀI GÒN – KÝ ỨC CỦA NGƯỜI LÍNH XE TĂNG
Trong những câu chuyện về ngày 30/4/1975, Hồ Hữu Ban nhớ rất rõ buổi sáng tại cầu Sài Gòn. Đây là một trong những chướng ngại cuối cùng trước khi các đơn vị tiến vào trung tâm thành phố.
Phía bên kia cầu, đối phương bố trí nhiều loại hỏa lực. Xe tăng, pháo, tên lửa và súng chống tăng tạo thành một hệ thống phòng thủ mạnh.
Đội hình xe tăng 203 phải dừng lại, tổ chức chiến đấu để mở đường.
Cuộc chiến kéo dài khoảng hai giờ. Những người lính phải đối mặt với hỏa lực mạnh ngay trước mắt nhưng vẫn kiên quyết tiến lên.
Khi vượt qua cầu, đội hình tiếp tục tiến về Dinh Độc Lập.
Điều đặc biệt của ký ức này là người lính nhìn thấy hai mặt của ngày chiến thắng: phía trước là niềm vui, phía sau là đồng đội đã hy sinh.
Sau chiến tranh, cầu Sài Gòn trở thành một cây cầu giao thông bình thường trong đời sống thành phố. Nhưng với Hồ Hữu Ban và những người lính từng chiến đấu tại đây, cây cầu luôn gắn với một buổi sáng lịch sử.
Một địa danh có thể chỉ là một công trình đối với người hôm nay, nhưng với người lính, đó có thể là nơi lưu giữ cả một đời ký ức.
BÀI 82. NHỮNG NGƯỜI LÍNH SAU CỔNG DINH ĐỘC LẬP
Trưa 30/4/1975, sau khi xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập, những người lính không lập tức rời khỏi vị trí. Nhiệm vụ tiếp theo của họ là bảo vệ mục tiêu và bảo đảm an ninh khu vực.
Trong số đó có những người lính thuộc Lữ đoàn 203. Họ đã chiến đấu từ nhiều ngày trước, tiến qua các tuyến phòng thủ phía Đông rồi vượt cầu Sài Gòn.
Khi chiến tranh kết thúc, một nhiệm vụ mới bắt đầu: giữ gìn trật tự, kiểm soát những vị trí quan trọng và bảo đảm thành phố không rơi vào hỗn loạn.
Những người lính vừa trải qua trận đánh phải nhanh chóng chuyển từ trạng thái chiến đấu sang trạng thái ổn định tình hình.
Điều này cho thấy chiến thắng không chỉ là khoảnh khắc cắm cờ hay tuyên bố đầu hàng. Sau đó còn là cả một quá trình bảo vệ thành quả.
Những người lính xe tăng đã làm nhiệm vụ ấy trong những giờ đầu tiên của thành phố sau giải phóng.
Nhiều thập kỷ sau, những ký ức ấy trở thành một phần của lịch sử.
Câu chuyện này nhắc chúng ta rằng kết thúc một cuộc chiến không có nghĩa là mọi nhiệm vụ đã kết thúc. Người lính còn phải bảo vệ hòa bình và trật tự để cuộc sống mới bắt đầu.
BÀI 83. NGƯỜI LÍNH VẬN TẢI VÀ NHỮNG CHUYẾN XE KHÔNG NGỦ
Trên tuyến đường Trường Sơn, những người lái xe như Dương Công Đáo phải biến những chuyến vận tải thành những cuộc chiến thực sự.
Chiếc Zil-157 của ông mang hàng hóa từ hậu phương vào chiến trường. Xe chạy trong điều kiện đường núi hiểm trở, thường xuyên bị bom đánh phá.
Có những đoạn đường phải sửa đi sửa lại nhiều lần. Đêm xuống là lúc đoàn xe tranh thủ cơ động.
Người lái xe phải tập trung cao độ. Chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể khiến xe rơi xuống vực hoặc bị bom đánh trúng.
Nhưng nếu xe không đến, đơn vị phía trước có thể thiếu đạn, thiếu lương thực hoặc thiếu thuốc men.
Vì vậy, người lái xe hiểu rằng mỗi chuyến hàng của mình đều gắn với sự sống còn của đồng đội.
Dương Công Đáo mang theo ký ức về những năm tháng ấy qua những kỷ vật và câu chuyện ông kể lại sau này.
Trường Sơn hôm nay đã thay đổi rất nhiều. Những con đường hiện đại nối liền các vùng đất.
Nhưng đằng sau những tuyến đường ấy là ký ức về những người lính từng mở đường bằng chính tuổi trẻ của mình.
Câu chuyện người lính vận tải nhắc thanh niên rằng những thành quả hôm nay được xây dựng từ rất nhiều công việc âm thầm mà đôi khi lịch sử không nhắc hết tên từng người.
BÀI 84. NGƯỜI LÍNH ĐI QUA NHIỀU CHIẾN TRƯỜNG
Có những người lính không chỉ chiến đấu tại một địa điểm. Họ đi từ chiến trường này sang chiến trường khác, mang theo ba lô, vũ khí và ký ức về đồng đội.
Câu chuyện của Hoàng Xuân là một ví dụ. Từ chiến trường Bắc Kạn, ông tham gia đoàn quân tiến về giải phóng Hà Nội năm 1954. Sau đó, ông lại vào Vĩnh Linh và tiếp tục công tác trong ngành quân y.
Cuộc đời ông trải qua nhiều giai đoạn của lịch sử.
Mỗi chiến trường có một hoàn cảnh khác nhau nhưng người lính đều phải thích nghi.
Ở Bắc Kạn là chiến tranh chống Pháp. Ở Vĩnh Linh là cuộc chiến tranh chống Mỹ. Đến Hà Nội năm 1972, ông lại đối mặt với hậu quả của bom B-52 và nhiệm vụ cứu chữa thương binh.
Điều thống nhất trong hành trình ấy là tinh thần phục vụ.
Ông không chọn nơi dễ dàng. Nơi nào cần người cứu chữa thương binh, nơi đó có người thầy thuốc.
Sau chiến tranh, ông tiếp tục gắn bó với nghề y.
Câu chuyện của Hoàng Xuân là câu chuyện về một thế hệ mà cuộc đời gắn chặt với những biến động lớn của đất nước.
Đối với thanh niên hôm nay, đó là lời nhắc về trách nhiệm: ở bất kỳ vị trí nào, nếu làm việc bằng tinh thần trách nhiệm và vì cộng đồng, công việc ấy đều có ý nghĩa.
BÀI 85. NHỮNG NGƯỜI CÒN LẠI VÀ KÝ ỨC VỀ ĐỒNG ĐỘI
Điểm chung trong lời kể của nhiều cựu chiến binh Thành cổ Quảng Trị là ký ức về đồng đội.
Đào Văn Phê, Trần Trọng Can và những người lính K3 – Tam Đảo đều từng chứng kiến sự khốc liệt của 81 ngày đêm năm 1972.
Họ là những người sống sót trở về.
Nhưng trong mỗi lần gặp nhau, câu chuyện thường không bắt đầu bằng những chiến công. Họ nhắc đến những người đã nằm lại.
Có người hy sinh trong chiến hào. Có người mất tích sau một trận bom pháo. Có người không kịp nhìn thấy ngày đất nước thống nhất.
Đối với người còn sống, ký ức ấy trở thành trách nhiệm.
Họ kể lại để thế hệ sau biết rằng hòa bình không tự nhiên xuất hiện.
Những bộ phim, bài viết hay cuộc gặp mặt cựu chiến binh chỉ có ý nghĩa khi giúp người trẻ hiểu được giá trị của sự hy sinh.
Các nhân chứng lịch sử mong rằng thế hệ trẻ không chỉ xem chiến tranh như một câu chuyện xa xưa mà phải hiểu rằng những người trong câu chuyện ấy từng là những thanh niên bằng tuổi mình.
Câu chuyện về những người còn lại chính là câu chuyện về những người đã nằm xuống. Bởi ký ức của người sống là một cách để giữ tên tuổi đồng đội không bị lãng quên.
