Từ quê Phụng Công đến con đường cách mạng
Thượng tướng Đào Đình Luyện, tên thật là Đào Mạnh Hùng, sinh năm 1929 tại xã Quỳnh Hội, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình. Báo Quân đội nhân dân xác nhận ông xuất thân trong một gia đình nông dân và tham gia hoạt động cách mạng từ tháng 3-1945. Sau này, quê hương Quỳnh Hội trở thành một phần quan trọng trong ký ức về vị tướng gắn bó với nhiều chặng đường của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Theo những tư liệu do gia đình và các đồng đội cung cấp, Đào Mạnh Hùng lớn lên trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Những năm tháng tuổi trẻ của ông diễn ra trong bối cảnh phong trào cách mạng Việt Nam đang phát triển mạnh. Từ một thanh niên ở vùng quê Thái Bình, ông sớm tiếp xúc với hoạt động cách mạng và tham gia phong trào Việt Minh từ tháng 3-1945.
Năm 1945 là một bước ngoặt lớn của lịch sử dân tộc. Nhật đảo chính Pháp, tình hình chính trị ở Đông Dương thay đổi nhanh chóng, phong trào cách mạng chuẩn bị cho thời cơ giành chính quyền. Trong hoàn cảnh ấy, Đào Mạnh Hùng tham gia hoạt động cách mạng và sau đó lấy tên Đào Đình Luyện.
Tháng 8-1945, Cách mạng Tháng Tám thành công. Khi ấy, Đào Đình Luyện còn rất trẻ nhưng đã lựa chọn con đường tham gia lực lượng vũ trang. Theo tư liệu về cuộc đời ông, ông xung phong vào bộ đội trong những ngày cách mạng giành chính quyền. Không lâu sau, tháng 10-1945, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.
Việc tham gia quân đội ngay sau Cách mạng Tháng Tám đưa người thanh niên quê Thái Bình bước vào một môi trường hoàn toàn khác. Đất nước vừa giành được độc lập nhưng chính quyền cách mạng phải đối mặt với rất nhiều khó khăn. Lực lượng vũ trang còn nhỏ bé, cơ sở vật chất thiếu thốn, trong khi nguy cơ chiến tranh ngày càng rõ rệt.
Trong những năm 1945-1946, Đào Đình Luyện được giao làm Chính trị viên Trung đội thuộc bộ đội địa phương tỉnh Thái Bình. Đây là một trong những nhiệm vụ đầu tiên giúp ông rèn luyện trong thực tiễn quân đội. Công việc vừa gắn với tổ chức, giáo dục bộ đội, vừa đòi hỏi người cán bộ phải trực tiếp bám đơn vị và địa bàn.
Từ một thanh niên tham gia phong trào cách mạng, Đào Đình Luyện nhanh chóng trưởng thành trong quân đội. Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ trên phạm vi cả nước, ông tiếp tục được giao những nhiệm vụ mới và cùng đơn vị chiến đấu tại nhiều địa bàn ở Bắc Bộ.
Chặng đường đầu đời ấy đặt nền móng cho một sự nghiệp quân sự kéo dài qua hai cuộc kháng chiến. Đặc biệt, những kinh nghiệm từ cấp trung đội sẽ trở thành bước khởi đầu cho quá trình ông lần lượt đảm nhiệm các cương vị từ cán bộ chính trị cấp đại đội, tiểu đoàn đến chỉ huy cấp trung đoàn và đại đoàn.
