Từ Quy Nhơn, Bồng Sơn, Tam Quan đến Đập Đá – khí thế đấu tranh của tuổi trẻ và Nhân dân đô thị

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, phong trào cách mạng ở Bình Định không chỉ phát triển mạnh ở nông thôn, vùng căn cứ, vùng giải phóng mà còn âm thầm lan rộng trong lòng đô thị. Từ Quy Nhơn, Bồng Sơn, Tam Quan đến Đập Đá, thanh niên, học sinh, đồng bào Phật giáo và Nhân dân lao động đã hòa vào khí thế đấu tranh chung của toàn tỉnh. Theo tư liệu lịch sử, trong các tháng 9 - 10/1964, hòa nhịp với phong trào nhập thị của đồng bào nông thôn, hơn 10.000 lượt thanh niên, học sinh, đồng bào Phật giáo và Nhân dân lao động ở các thị xã, thị trấn đã tham gia phong trào đấu tranh. Những cuộc đấu tranh ấy thể hiện tinh thần yêu nước, sự bất bình trước chế độ đàn áp và khát vọng được sống trong độc lập, tự do. Phong trào diễn ra với nhiều hình thức trực diện và mạnh mẽ. Quần chúng tham gia đấu tranh chống bọn mật vụ trong nhà trường, khu phố; trừng trị những phần tử đàn áp Nhân dân; phản đối tàn dư “Đảng Cần lao Nhân vị” của chính quyền Diệm. Đây là những hoạt động góp phần làm suy yếu bộ máy kìm kẹp của địch ngay trong lòng đô thị. Điểm nổi bật là cơ sở cách mạng được xây dựng ở hầu khắp các thị trấn trong tỉnh. Riêng tại Quy Nhơn, tất cả các khu phố và phần lớn các trường trung học đệ nhất cấp, đệ nhị cấp đều có cơ sở. Điều đó cho thấy phong trào cách mạng đã bám rễ vào nhiều tầng lớp Nhân dân, nhất là thanh niên, học sinh và lao động đô thị. Đến tháng 11/1964, thị xã Quy Nhơn đã có 5 chi bộ với gần 30 đảng viên, trong đó có 3 đảng viên nội thị. Đây là bước phát triển quan trọng về tổ chức, tạo nền tảng để phong trào đô thị tiếp tục phát triển sâu rộng hơn. Trước yêu cầu mới của phong trào, khoảng tháng 10/1964, Tỉnh ủy Bình Định đã chỉ định Thị ủy lâm thời Quy Nhơn gồm 5 đồng chí, nhằm khẩn trương xây dựng hành lang và bàn đạp trực tiếp cho phong trào Quy Nhơn. Sự kiện này thể hiện sự quan tâm, chỉ đạo kịp thời của Đảng bộ tỉnh đối với phong trào đô thị. Nhìn lại những năm tháng “hoa lửa”, phong trào đô thị Bình Định năm 1964 là một dấu ấn đáng tự hào. Từ trường học, khu phố đến các thị trấn, thị xã, tinh thần đấu tranh của Nhân dân đã âm thầm nhưng bền bỉ phát triển. Chính phong trào ấy đã góp phần phối hợp với đấu tranh ở nông thôn, làm cho thế trận cách mạng Bình Định ngày càng rộng khắp và vững chắc hơn.