Từ Tân Trào đến Ba Đình – Dấu ấn Võ Nguyên Giáp trong mùa thu cách mạng 1945

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, dù ở bất kỳ cương vị nào, Đại tướng Võ Nguyên Giáp luôn dành trọn tâm huyết cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Đặc biệt, trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông đã cùng Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo Tổng khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi, mở ra bước ngoặt lịch sử cho dân tộc Việt Nam.

Từ tháng 5 năm 1945, đồng chí Võ Nguyên Giáp đón Chủ tịch Hồ Chí Minh từ Pác Bó về Tuyên Quang. Kể từ đó, Tân Trào trở thành trung tâm đầu não của cách mạng cả nước. Trong giai đoạn chuẩn bị quyết định này, đồng chí luôn sát cánh bên Bác Hồ, tham gia hoạch định đường lối và chuẩn bị lực lượng cho cuộc khởi nghĩa. Một trong những đóng góp quan trọng là việc ông trực tiếp dự thảo Nghị quyết về thành lập Khu giải phóng – nền tảng chiến lược cho việc giành chính quyền sau này.

Trong quá trình xây dựng văn kiện, đồng chí thường xuyên xin ý kiến chỉ đạo từ lãnh tụ Hồ Chí Minh, các đồng chí trong Phân khu ủy Nguyễn Huệ và các cán bộ cách mạng tại Tân Trào. Nhờ sự phối hợp chặt chẽ đó, bản dự thảo nhanh chóng hoàn thiện, tạo cơ sở chính trị và tổ chức cho việc thành lập Khu giải phóng.

Ngày 4 tháng 6 năm 1945, Tổng bộ Việt Minh chính thức tuyên bố thành lập Khu giải phóng, chọn Tân Trào làm “thủ đô”. Bộ máy lãnh đạo được thiết lập với Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu, còn đồng chí Võ Nguyên Giáp giữ vai trò Ủy viên Thường trực, phụ trách quân sự. Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của ông, lực lượng Giải phóng quân không ngừng lớn mạnh, liên tiếp giành thắng lợi, khiến quân Nhật ngày càng lo sợ, đồng thời nâng cao uy tín của Việt Minh trên toàn quốc. Sự phát triển toàn diện của Khu giải phóng mang đậm dấu ấn lãnh đạo của đồng chí Võ Nguyên Giáp.

Trong bối cảnh phong trào kháng Nhật dâng cao, quần chúng nhân dân sục sôi khí thế đấu tranh thì sự kiện Nhật đầu hàng Đồng minh đã tạo thời cơ “ngàn năm có một”. Làn sóng cách mạng lan rộng, thúc đẩy toàn dân sẵn sàng đứng lên giành chính quyền.

Trước tình hình đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn đồng chí Võ Nguyên Giáp phải chú trọng xây dựng tổ chức Đảng, đào tạo cán bộ và củng cố căn cứ cách mạng. Những chỉ dẫn này được đồng chí quán triệt sâu sắc, triển khai rộng rãi trong toàn Khu giải phóng, góp phần tạo nên thế và lực vững chắc cho cuộc Tổng khởi nghĩa.

Ngày 13 tháng 8 năm 1945, Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc được thành lập, trong đó đồng chí Võ Nguyên Giáp là một thành viên chủ chốt. Ngay trong đêm, ông thay mặt Ủy ban ký Quân lệnh số 1, chính thức phát động Tổng khởi nghĩa trên phạm vi cả nước. Tiếp đó, Hội nghị toàn quốc của Đảng họp tại Tân Trào đã xác định rõ mục tiêu chiến lược: giành độc lập hoàn toàn và thành lập chính quyền nhân dân.

Hội nghị cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác cán bộ, đồng thời bổ sung đồng chí Võ Nguyên Giáp vào Ban Chấp hành Trung ương. Ngày 15 tháng 8 năm 1945, quyết định thành lập Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc và Giải phóng quân Việt Nam được thông qua, hoàn thiện bộ máy lãnh đạo cho cuộc nổi dậy.

Ngay sau đó, ngày 16 tháng 8 năm 1945, Đại hội Quốc dân họp tại Tân Trào, quyết định thành lập Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu, với sự tham gia của đồng chí Võ Nguyên Giáp. Cùng ngày, tại cây đa Tân Trào, dưới sự chỉ huy của ông, một đơn vị Giải phóng quân làm lễ xuất quân tiến về giải phóng miền xuôi.

Trong không khí hào hùng ấy, những chiến sĩ áo vải chân đất, mang theo niềm tin tất thắng, đã lên đường giữa sự tiễn đưa của nhân dân. Hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng tung bay trong nắng sớm trở thành biểu tượng cho khát vọng độc lập cháy bỏng của cả dân tộc.

Ngày 19 tháng 8 năm 1945, khi đồng chí Võ Nguyên Giáp đang trực tiếp chỉ huy chiến đấu tại Thái Nguyên, Hà Nội đã giành chính quyền thắng lợi. Ngay sau đó, ông phối hợp với Trung ương Đảng triển khai kế hoạch tiếp quản và mở rộng thắng lợi cách mạng.

Theo chỉ đạo của Tổng Bí thư Trường Chinh, đồng chí Võ Nguyên Giáp đã điều động lực lượng về Tân Trào báo cáo với Chủ tịch Hồ Chí Minh và chuẩn bị đón Người về Hà Nội. Đồng thời, ông quyết định để lại một bộ phận quân đội bao vây Thái Nguyên, gửi tối hậu thư buộc quân Nhật đầu hàng, còn đại bộ phận lực lượng nhanh chóng tiến về Thủ đô.

Những quyết định kịp thời và chính xác của đồng chí Võ Nguyên Giáp đã góp phần quan trọng vào việc củng cố thắng lợi của Tổng khởi nghĩa. Ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Có thể khẳng định rằng, trong thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám, dấu ấn của đồng chí Võ Nguyên Giáp là hết sức đậm nét. Ông không chỉ góp phần hoạch định chiến lược, xây dựng lực lượng mà còn trực tiếp chỉ huy các hoạt động quân sự quan trọng. Từ Tân Trào đến Hà Nội, từ công tác chuẩn bị đến giờ phút quyết định, ông luôn là một trong những nhân tố chủ chốt, góp phần đưa dân tộc Việt Nam bước sang một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập, tự do.