Từ Tân Trào đến những năm tháng kháng chiến

Nếu Tân Trào là nơi đánh dấu bước ngoặt của Cù Huy Cận trong mùa Thu năm 1945, thì những năm sau đó là một hành trình dài của trách nhiệm. Cuộc đời cách mạng không chỉ có những khoảnh khắc lớn lao và đầy xúc động. Sau ngày giành được chính quyền là những công việc thường ngày, khó khăn và lâu dài để bảo vệ thành quả cách mạng.

Cù Huy Cận là một trong những người đã đi qua cả hai giai đoạn ấy.

Ông tham dự Quốc dân Đại hội ở Tân Trào và được bầu vào Ủy ban Dân tộc giải phóng toàn quốc. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông đảm nhiệm chức Bộ trưởng Bộ Canh nông và công việc Thanh tra đặc biệt của Chính phủ. Năm 1946, ông giữ chức Thứ trưởng Bộ Nội vụ. Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp diễn ra, ông tiếp tục làm Thứ trưởng Bộ Canh nông, sau đó là Thứ trưởng Bộ Kinh tế. Từ năm 1949 đến năm 1955, ông đảm nhiệm công tác Thứ trưởng, Tổng Thư ký Hội đồng Chính phủ.

Chỉ cần nhìn vào các nhiệm vụ ấy cũng có thể thấy Huy Cận không phải là người chỉ xuất hiện trong một khoảnh khắc lịch sử. Ông thuộc lớp cán bộ đã tiếp tục gắn bó với bộ máy chính quyền trong suốt những năm kháng chiến.

Đất nước sau năm 1945 phải đối mặt với vô vàn khó khăn. Chính quyền cách mạng còn non trẻ, nền kinh tế nghèo nàn, đời sống nhân dân nhiều thiếu thốn. Sau đó, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đặt ra thêm những yêu cầu lớn về tổ chức, sản xuất và bảo đảm đời sống.

Trong hoàn cảnh ấy, mỗi công việc đều có ý nghĩa. Những người làm nhiệm vụ về nông nghiệp phải nghĩ đến sản xuất và đời sống nhân dân. Những người phụ trách kinh tế phải tìm cách đáp ứng yêu cầu của đất nước trong điều kiện chiến tranh. Những người làm công tác của Hội đồng Chính phủ phải góp phần duy trì hoạt động của bộ máy quản lý.

Cù Huy Cận đã tham gia vào những công việc ấy trong nhiều năm.

Có thể nói, đây là một hình ảnh khác của “người thi sĩ”. Nếu trước đó công chúng biết đến Huy Cận qua những câu thơ, thì trong những năm kháng chiến, ông còn là một cán bộ đảm nhiệm những công việc cụ thể của nhà nước.

Điều này cho thấy một đặc điểm đáng chú ý của thế hệ trí thức cách mạng. Họ không chỉ đóng góp bằng chuyên môn ban đầu của mình. Khi đất nước cần, họ sẵn sàng học hỏi và đảm nhiệm những nhiệm vụ mới.

Huy Cận từng học Nông Lâm, vì thế việc ông tham gia công tác trong lĩnh vực canh nông có sự liên hệ với quá trình đào tạo của mình. Nhưng sau đó ông tiếp tục làm việc trong lĩnh vực kinh tế và công tác của Hội đồng Chính phủ. Điều đó đòi hỏi sự thích ứng và tinh thần trách nhiệm rất lớn.

Trong những năm tháng ấy, thơ ca vẫn hiện diện trong cuộc đời Huy Cận. Tuy nhiên, điều đáng nói hơn là ông đã không tách cuộc sống của mình thành hai thế giới: một bên là nghệ thuật, một bên là trách nhiệm công dân. Cả hai cùng tồn tại và bổ sung cho nhau.

Có những con người được lịch sử nhớ đến bởi một khoảnh khắc. Nhưng cũng có những con người được ghi nhận bởi sự bền bỉ qua nhiều năm tháng. Cù Huy Cận thuộc về kiểu người thứ hai.

Ông có mặt tại Tân Trào. Ông tham gia đoàn vào Huế tiếp nhận sự thoái vị của vua Bảo Đại. Ông tham gia Chính phủ cách mạng. Và sau đó, ông tiếp tục làm việc trong những năm kháng chiến.

Đó là một hành trình dài từ ngày độc lập được tuyên bố đến những năm tháng phải bảo vệ nền độc lập ấy.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện về Huy Cận có thể gợi ra một suy nghĩ: cống hiến không phải lúc nào cũng là những hành động gây tiếng vang. Có khi, cống hiến là làm tốt một công việc trong nhiều năm, là sẵn sàng nhận nhiệm vụ mới và kiên trì với trách nhiệm đã lựa chọn.

Từ một nhà thơ trẻ của phong trào Thơ Mới đến một cán bộ cách mạng trong nhiều lĩnh vực, Huy Cận đã trải qua một cuộc đời nhiều biến chuyển. Nhưng xuyên suốt hành trình ấy là sự gắn bó với đất nước.

Đó chính là ý nghĩa của chặng đường từ Tân Trào đến những năm tháng kháng chiến: lịch sử không chỉ cần những người mở đầu, mà còn cần những người kiên trì đi tiếp.