Từ thao trường đến chiến thắng: Ký ức về người thầy phá thế “Trâu rừng”

Trong suốt chặng đường binh nghiệp nhiều dấu ấn của mình, Thượng tướng, Viện sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Huy Hiệu – nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng – vẫn luôn khắc ghi một kỷ niệm đặc biệt. Đó là những ngày ông được thủ trưởng Hà Vi Tùng, khi ấy là Phó tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Mặt trận B5, trực tiếp truyền đạt kinh nghiệm tác chiến chống bộ binh cơ giới Mỹ trong những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Nhớ lại thời điểm tháng 3-1970, đồng chí Hà Vi Tùng mang quân hàm Thượng tá, được điều động về Mặt trận B5 (Trị Thiên). Khi đó, Tư lệnh mặt trận là đồng chí Lê Trọng Tấn, Chính ủy là đồng chí Lê Quang Đạo. Đây là năm thứ hai Mỹ triển khai chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh”. Trên chiến trường Bắc Quảng Trị, tình thế giằng co diễn ra quyết liệt khi ta và địch tranh chấp từng tấc đất. Mỹ đẩy quân ngụy lên tuyến trước, còn chúng giữ vai trò chi viện bằng lực lượng cơ giới mạnh.

Đối mặt với tình hình đó, Bộ tư lệnh Mặt trận B5 chủ trương vừa duy trì các trận đánh nhỏ để giữ địa bàn, vừa tích cực huấn luyện, chuẩn bị cho những trận đánh lớn mang tính quyết định. Thời điểm này, tướng Creighton Abrams áp dụng chiến thuật “Trâu rừng”. Ban ngày, xe tăng cùng hỏa lực từ không quân, hải quân và pháo binh được tung ra càn quét; ban đêm, các đơn vị co cụm lại thành từng cụm xe tăng dày đặc, được bảo vệ nghiêm ngặt, khiến việc tiếp cận và tiêu diệt trở nên vô cùng khó khăn.

Trước thách thức đó, với kinh nghiệm thực chiến ở Tây Nguyên, Thượng tá Hà Vi Tùng đã tổ chức các buổi huấn luyện chuyên sâu, truyền đạt kinh nghiệm đánh bộ binh cơ giới cho cán bộ khung của mặt trận. Những buổi huấn luyện ấy diễn ra trong điều kiện khắc nghiệt của mùa hè Quảng Trị, dưới cái nắng như thiêu đốt. Tại thao trường Thị Ve, bộ đội ta luyện tập miệt mài giữa địa hình rừng núi mô phỏng sát thực tế chiến trường, từ phục kích, tập kích đến vây lấn tiêu diệt địch.

Các cán bộ tham gia huấn luyện đều là lực lượng nòng cốt, sau này sẽ trực tiếp đào tạo lại cho đơn vị. Vì vậy, đồng chí Hà Vi Tùng không chỉ truyền đạt lý thuyết mà còn đặt ra những tình huống thực tiễn để cùng trao đổi phương án tác chiến. Trong một buổi huấn luyện, sau khi bộ đội đã thuần thục kỹ thuật phục kích xe tăng, ông đặt câu hỏi: nếu địch co cụm về ban đêm thì xử trí thế nào?

Sau phút im lặng, một cán bộ trẻ – Trung úy Nguyễn Huy Hiệu – mạnh dạn đề xuất: phải chủ động tìm và tiêu diệt cụm bộ binh cơ giới của địch. Khi được hỏi cách phát hiện mục tiêu, ông đưa ra sáng kiến tận dụng chính hỏa lực địch làm dấu hiệu nhận biết. Câu trả lời ấy nhận được sự tán thưởng của Hà Vi Tùng, bởi nó thể hiện tư duy linh hoạt và kinh nghiệm chiến trường quý giá.

Từ đó, ông tiếp tục hướng dẫn sâu hơn về cách đánh tập kích cụm cơ giới, nhấn mạnh việc sử dụng thành thạo cả vũ khí ta và vũ khí địch. Những buổi huấn luyện tiếp theo, bộ đội được làm quen với súng M-79, mìn claymore và nhiều loại trang bị khác của Mỹ, nhằm nâng cao khả năng tác chiến linh hoạt.

Tinh thần học tập và quyết tâm chiến đấu lan tỏa mạnh mẽ trong đơn vị. Những người lính trẻ mang theo sự tự tin bước vào trận đánh thực tế. Ngày 1-4-1970, Đại đội 2 do Đại đội trưởng Nguyễn Huy Hiệu chỉ huy nhận nhiệm vụ tiêu diệt một cụm bộ binh cơ giới Mỹ. Vận dụng đúng những gì đã được huấn luyện, đơn vị bí mật cơ động dọc sông Cam Lộ, sử dụng nhiều biện pháp tinh vi để xóa dấu vết.

Sau nhiều ngày trinh sát, đơn vị phát hiện ba cụm địch tại khu vực Tân Kim và quyết định chọn mục tiêu tại Sáp Đá Mài. Qua trinh sát kỹ lưỡng, xác định đây là cụm chỉ huy, Đại đội trưởng Nguyễn Huy Hiệu tổ chức lực lượng thành ba mũi tiến công, bố trí hỏa lực áp sát mục tiêu.

Rạng sáng 5-4, trận đánh bắt đầu. Trong điều kiện địch chủ quan và bị bất ngờ, ta nhanh chóng áp sát và nổ súng. Những loạt đạn B-40, B-41 chính xác đã phá hủy hàng loạt xe tăng. Chỉ trong 45 phút, toàn bộ 16 xe tăng cùng lực lượng bộ binh cơ giới Mỹ bị tiêu diệt. Chiến thắng Sáp Đá Mài không chỉ gây tổn thất lớn cho địch mà còn góp phần làm phá sản chiến thuật “Trâu rừng”.

Sau trận đánh, đồng chí Hà Vi Tùng trực tiếp biểu dương Đại đội trưởng Nguyễn Huy Hiệu, ghi nhận sự vận dụng sáng tạo từ huấn luyện vào thực tiễn chiến đấu. Thành tích đó đã giúp đơn vị và cá nhân ông được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhì, đồng thời mở ra bước trưởng thành mới trong sự nghiệp quân sự của ông.

Ký ức về người thầy, người chỉ huy tận tụy ấy vẫn luôn in đậm trong tâm trí Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu – như một minh chứng sống động cho giá trị của kinh nghiệm thực tiễn và nghệ thuật huấn luyện trong chiến tranh.