Từ thường dân đan sọt cho đến trụ cột nhà Trần
Phạm Ngũ Lão (1255–1320) sinh ra tại làng Phù Ủng, huyện Đường Hào (nay thuộc huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên) trong một gia đình nông dân. Dù gia cảnh nghèo khó, ông từ nhỏ đã có chí lớn, thích đọc sách, suy ngẫm về binh thư và rèn luyện võ nghệ. Một hôm, khi còn hàn vi, Phạm Ngũ Lão ngồi xếp bằng tròn ở lề đường cái quan để chẻ tre đan sọt. Cùng lúc ấy, Trần Hưng Đạo dẫn quân từ Vạn Kiếp trở về kinh thành với đội tiền hô hậu ủng rất lớn và uy nghi. Khi đoàn quân tiến đến, quân lính đi trước liên tục thét lớn yêu cầu người dân dạt sang hai bên để nhường đường. Mọi người đều hoảng hốt tránh dạt, nhưng riêng Phạm Ngũ Lão vẫn thản nhiên ngồi nguyên vị trí cũ, mắt đăm đăm nhìn xuống đan sọt, tựa như không hề nghe thấy âm thanh ồn ào xung quanh. Quân lính dẹp đường tức giận bèn dùng mũi giáo đâm vào đùi ông để thúc ép. Máu chảy ra thấm đỏ chân, nhưng Phạm Ngũ Lão vẫn ngồi yên như tượng đá, mũi giáo mắc lại ở đùi mà ông cũng không hề nhúc nhích hay kêu đau. Kiệu của Hưng Đạo Vương tiến đến nơi thấy lạ bèn cho dừng lại và hỏi: “Đùi nhà ngươi bị đâm như thế, sao không biết đau, mà lại cứ ngồi như vậy?”. Phạm Ngũ Lão lúc này mới giật mình ngẩng lên, cung kính đáp: “Tôi đương nghĩ mấy câu trong binh thư, nên không nghe thấy gì cả”. Nhận ra đây là một người có khí phách phi thường, trí tuệ và sự tập trung cao độ của một thiên tài quân sự tương lai, Hưng Đạo Vương không những không trách tội mà còn dùng lời ôn tồn hỏi han về binh pháp. Nghe Phạm Ngũ Lão đối đáp trôi chảy, thông thuộc mưu lược, Trần Hưng Đạo liền lệnh cho đưa ông lên kiệu cùng về kinh sư. Từ cuộc gặp gỡ đó, Phạm Ngũ Lão trở thành môn khách rồi là ái tướng. Sau này, ông trở thành một trong những "trụ cột" kiệt xuất của nhà Trần, lập vô số chiến công vang dội trong hai cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông và giữ vững biên cương Đại Việt.
