“TƯ TÔ LÂM” – NGƯỜI CÁN BỘ AN NINH GIỮA ĐẤT LỬA TÂY NINH

Từ cậu thiếu niên làng Xuân Cầu đến người chiến sĩ Công an

Tô Quyền sinh năm 1929, tại làng Xuân Cầu, xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên – vùng quê giàu truyền thống yêu nước và cách mạng.

Tuổi thiếu niên của ông cũng là những năm tháng đất nước đang sục sôi chuẩn bị cho một cuộc đổi thay lớn.

Khi còn rất trẻ, Tô Quyền đã tham gia hoạt động cách mạng. Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông được tổ chức giao nhiệm vụ thành lập và phụ trách Đội Thiếu nhi cứu quốc làng Xuân Cầu, ra đời ngày 19/5/1945.

Từ một thiếu niên làm cách mạng ở quê nhà, ông trưởng thành qua những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp rồi gắn bó với lực lượng Công an nhân dân.

Gần 20 năm công tác tại Công an Hà Bắc, ông từng bước trưởng thành và đến năm 1965 đã giữ cương vị Phó Trưởng ty Công an.

Một chặng đường công tác đã đủ dài.

Một gia đình với vợ và những người con đang chờ ông trở về mỗi ngày.

Nhưng chiến tranh ở miền Nam ngày càng khốc liệt.

Tổ quốc cần những cán bộ có kinh nghiệm chi viện cho chiến trường.

Tô Quyền lại lên đường.

Mang tên con trai vượt Trường Sơn

Tháng 5/1965, ông rời miền Bắc vào Nam.

Ở quê nhà là người vợ cùng những đứa con còn thơ bé. Người con trai đầu Tô Lâm khi ấy mới 8 tuổi.

Trên hành trình đi B, người cán bộ Công an lựa chọn tên con làm bí danh của mình: Tô Lâm.

Có lẽ giữa những tháng ngày cách xa hàng nghìn cây số, cái tên ấy cũng là một phần quê nhà mà người cha mang theo bên mình.

Nhưng từ khi bước chân vào chiến trường, tình riêng phải đặt lại phía sau.

Nơi ông đến là Tây Ninh – một trong những địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng, nơi đặt căn cứ Trung ương Cục miền Nam và cũng là vùng quân Mỹ cùng chính quyền Sài Gòn tập trung đánh phá quyết liệt.

Ở đó, “Tư Tô Lâm” cùng đồng đội phải đối mặt với những cuộc càn quét, bom pháo, chất độc hóa học, mạng lưới gián điệp, biệt kích và bộ máy kìm kẹp của đối phương.

Nhưng ông không chọn nơi an toàn để chỉ huy.

Ông đi xuống cơ sở.

Bám đất.

Bám dân.

Và trực tiếp bước vào những nơi ác liệt nhất.

“Quyết tử giữ Gò Dầu”

Một trong những dấu ấn đặc biệt trong những năm tháng Tô Quyền ở Tây Ninh gắn với Gò Dầu.

Khi ấy, ông là Tỉnh ủy viên phụ trách địa bàn.

Gò Dầu và Trảng Bàng có vị trí chiến lược quan trọng, là khu vực cửa ngõ phía Tây Bắc Sài Gòn. Đối phương xây dựng hệ thống đồn bốt dày đặc, liên tục tổ chức hành quân càn quét, phá hoại nhà cửa, ruộng đồng, tìm cách tách nhân dân khỏi lực lượng cách mạng.

Trong hoàn cảnh ấy, Tô Quyền cùng cán bộ địa phương phát động phong trào “Quyết tử giữ Gò Dầu” lần thứ hai.

Không chỉ đề ra chủ trương, ông trực tiếp xuống tận các xã, cùng lực lượng an ninh và nhân dân bám địa bàn.

Từng trận đánh diễn ra.

Từng cơ sở kìm kẹp của đối phương bị phá vỡ.

Phong trào cách mạng từng bước được khôi phục và giữ vững.

Từ những vùng đất tưởng chừng khó có thể bám trụ, một vùng giải phóng nối liền Trảng Bàng – Dương Minh Châu – Tân Biên dần được hình thành, trở thành hành lang quan trọng góp phần bảo vệ căn cứ Trung ương Cục miền Nam.

53 ngày đêm đối đầu cuộc hành quân Junction City

Năm 1967, chiến trường Tây Ninh bước vào một thử thách đặc biệt ác liệt khi quân Mỹ và quân đội Sài Gòn mở cuộc hành quân Junction City nhằm đánh vào căn cứ của cách mạng.

Cuộc hành quân kéo dài 53 ngày đêm.

Bom phá rừng.

Chất độc hóa học được rải xuống.

Các tuyến biên giới bị phong tỏa.

Mục tiêu của đối phương là đánh vào cơ quan đầu não cách mạng miền Nam.

Giữa vòng vây ấy, Tô Quyền chỉ đạo lực lượng an ninh Tây Ninh phối hợp với các lực lượng vũ trang tổ chức đánh địch, phá giao thông, chặn xe tăng, tập kích các mục tiêu, góp phần làm thất bại ý đồ của cuộc hành quân.

Những người cán bộ an ninh không chỉ làm nhiệm vụ bảo vệ bí mật hay đấu tranh chống gián điệp.

Khi chiến trường cần, họ trực tiếp cầm súng.

Và Tô Quyền vừa là người chỉ huy, vừa là một trong những người có mặt giữa cuộc chiến ấy.

Người chỉ huy của sáu tập thể Anh hùng

Từ thực tiễn chiến trường, Tô Quyền cùng đồng đội tìm ra nhiều cách đánh phù hợp với lực lượng an ninh vũ trang.

Không phải lúc nào lực lượng ta cũng đông.

Không phải lúc nào vũ khí cũng đầy đủ.

Điều quan trọng là phải biết dựa vào dân, bám địa bàn và lựa chọn cách đánh thích hợp.

Có trận, một tổ trinh sát vũ trang chỉ với 6 cán bộ, chiến sĩ đã chống trả lực lượng đối phương đông hơn nhiều lần, tiêu diệt hàng chục tên và buộc số còn lại phải rút lui.

Đến Tết Mậu Thân năm 1968, Tô Quyền trực tiếp chỉ đạo lực lượng an ninh toàn tỉnh phối hợp cùng các lực lượng vũ trang tiến công nhiều mục tiêu tại Tây Ninh.

Song song với đấu tranh vũ trang là một mặt trận âm thầm nhưng không kém phần nguy hiểm: chống gián điệp, biệt kích và nội gián.

Nhiều mạng lưới bị phát hiện, bóc gỡ.

Các cơ sở cách mạng được bảo vệ.

Niềm tin của nhân dân với cách mạng được giữ vững.

Trong những năm Tô Quyền trực tiếp chỉ đạo, 6 tập thể thuộc lực lượng an ninh Tây Ninh sau này được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Bởi vậy, đồng đội còn nhắc đến ông bằng một cách gọi đặc biệt:

“Người chỉ huy của 6 tập thể Anh hùng.”

Lá cờ trên Bộ Chỉ huy Cảnh sát quốc gia Tây Ninh

Mười năm kể từ ngày rời miền Bắc, mùa xuân năm 1975 cuối cùng cũng đến.

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, Tô Quyền tham gia Ban Chỉ huy của Tỉnh ủy Tây Ninh.

Lực lượng vũ trang địa phương tổ chức chặn đánh các đơn vị đối phương, không cho chúng rút về Sài Gòn tăng viện.

Và rồi khoảnh khắc mà biết bao người đã chờ đợi suốt những năm tháng chiến tranh cũng đến.

10 giờ 30 phút ngày 29/4/1975, lực lượng an ninh cắm lá cờ chiến thắng tại Bộ Chỉ huy Cảnh sát quốc gia Tây Ninh.

Tây Ninh được giải phóng.

Ngày đất nước thống nhất đã ở rất gần.

Nhưng với Tô Quyền, nhiệm vụ chưa kết thúc.

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, ông tiếp tục cùng đồng đội truy quét lực lượng còn lại của chính quyền cũ và những cơ sở được cài cắm, đồng thời tham gia củng cố, xây dựng lực lượng Công an trên vùng đất vừa được giải phóng.

Phải đến năm 1977, người cán bộ năm nào mang tên con trai vượt Trường Sơn mới trở về quê hương.

Mười hai năm đã trôi qua kể từ ngày ông lên đường.

Trở về sau những năm tháng đất lửa

Trở lại miền Bắc, Tô Quyền được giao giữ chức Giám đốc Công an tỉnh Hải Hưng.

Sau đó, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách trong lực lượng Công an nhân dân, trong đó có Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông, Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý trại giam.

Từ một thiếu niên tham gia cách mạng trước tháng Tám năm 1945, người chiến sĩ Công an trong kháng chiến chống Pháp, người cán bộ chi viện chiến trường miền Nam đến người chỉ huy lực lượng Công an sau ngày đất nước thống nhất – cuộc đời Tô Quyền đi qua gần trọn những chặng đường lớn của đất nước trong thế kỷ XX.

Ông mất năm 1996.

Gần hai thập kỷ sau, năm 2015, Đại tá Tô Quyền được Đảng, Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Tên ông hôm nay còn được đặt cho một ngôi trường trên chính quê hương Hưng Yên – nơi người thiếu niên Tô Quyền năm nào bắt đầu con đường cách mạng.

Cái tên người cha mang theo giữa chiến trường

Có rất nhiều điều để nói về cuộc đời Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Tô Quyền.

Là người cán bộ từng bám trụ giữa đất lửa Tây Ninh.

Là người góp phần bảo vệ căn cứ Trung ương Cục miền Nam.

Là người chỉ huy giữa những ngày Junction City, Mậu Thân và mùa xuân đại thắng 1975.

Là “người chỉ huy của 6 tập thể Anh hùng”.

Nhưng giữa những chiến công ấy vẫn có một chi tiết rất đỗi đời thường:

Một người cha trước khi vào chiến trường đã lấy tên đứa con trai 8 tuổi làm bí danh của mình.

Suốt những năm tháng bom đạn, người cán bộ ấy được đồng đội và nhân dân Tây Ninh gọi bằng cái tên “Tư Tô Lâm”.

Cái tên của một đứa trẻ nơi hậu phương đã theo người cha qua Trường Sơn, qua Gò Dầu, qua những cuộc càn quét, những trận đánh và những năm tháng sinh tử ở Tây Ninh.

Đến ngày chiến thắng, người mang bí danh ấy vẫn chưa lập tức trở về.

Ông ở lại.

Tiếp tục cùng đồng đội bảo vệ thành quả cách mạng, xây dựng lực lượng Công an trên vùng đất vừa giải phóng.

Hai năm sau ngày đất nước thống nhất, Tô Quyền mới trở lại miền Bắc.

Cuộc đời ông vì thế là một lát cắt đặc biệt của thời hoa lửa – thời mà hàng vạn người cha, người mẹ, người chồng, người vợ đã gác lại hạnh phúc riêng để đi theo tiếng gọi của non sông.

Từ làng Xuân Cầu đến đất lửa Tây Ninh là một hành trình dài.

Nhưng có một điều dường như chưa bao giờ thay đổi trong hành trình ấy:

Người chiến sĩ Tô Quyền đã đi từ nhân dân, sống giữa nhân dân, chiến đấu cùng nhân dân và dành trọn cuộc đời mình cho Tổ quốc.