TỪ TRẬN ĐÁNH HÔM NAY! (Trận đánh xe lửa trên đường 5, ngày 02-03-1951)

Hồi ấy, tôi là một lính văn phòng, được cấp trên chiếu cố nguyện vọng, cho xuống đơn vị làm đội viên chiến đấu. Vốn là một thanh niên hăng hái nhiệt tình, từ lâu đã có ý muốn trở thành một chiến sĩ trực tiếp cầm súng giết giặc lập công, sau khi về nhận công tác ở trung đội 1 đại đội Kim Thành, tôi được biên chế vào tiểu đội đánh mìn. Sau đó không lâu, tôi được lựa chọn tham gia trận đánh xe lửa tại quãng đường thuộc địa phận làng Mân Lộc - cách Hải Phòng 21 kilômét.


Mặc dầu trời mưa, đêm mồng 1 tháng 3 năm 1951, chúng tôi vẫn hăm hở ra quân, gần hai giờ sáng, công việc chôn mìn đã hoàn thành, đơn vị được lệnh rút khỏi trận địa. Tôi được ở lại gốc dây mìn cùng tiểu đội trường Nguyễn Văn Quyền¹ (Anh Nguyễn Văn Quyền - người thôn Văn Dương, xã Kim Khê - Kim Thành) trực tiếp đánh địch.


Trong trận đánh này, anh Quyền chỉ huy, có nhiệm vụ ngắm mục tiêu, phát lệnh điểm hỏa; còn tôi phải chấp hành lệnh đó thật chính xác - dí điện cho mìn nổ.


Sau khi xem xét nguỵ trang nơi ẩn nấp, chúng tôi thay nhau quan sát tình hình và nghĩ cho đỡ mệt. Trời vê khuya, gió đông bắc càng thổi mạnh. Mưa phùn từng đợt thi nhau rải xuống khu vườn. Nước mưa đọng trên cành cây thỉnh thoảng lại nhỏ xuống người thấm lạnh. Bộ quần áo ướt sũng nước mưa, càng gây cho tôi thêm rét buốt khó chịu. Hai chúng tôi phải ngồi sát bên nhau cho thêm ấm.


Xung quanh im lặng, những "làng tề" ven đường chìm trong đêm mưa. Thỉnh thoảng, phía bên kia đường lại lóe lên những vệt sáng từ bốt Mân Lộc, quét dọc, quét ngang rồi tắt lịm. Bây giờ mọi việc đã xong xuôi, tôi thấy người thấm mệt, bụng đói cồn cào. Tôi lấy ra một nắm cơm nếp, một ít thịt gà kho - khẩu phần đặc biệt đơn vị dành cho những người ở lại gốc dây mìn.


Hai chúng tôi ăn ngon lành, người thấy ấm hẳn lên. An xong, anh Quyền giục tôi đi ngủ một lát cho lại sức. Thấy tôi tỏ ý không muốn ngủ, anh nói giọng trìu mến:

- Chú cứ ngủ đi, mình tôi quan sát là được rồi, sức chú còn yếu, càn phải ngủ để có sức ngày mai mà chiến đấu.

Nhìn anh trong bóng tối lờ mờ của đêm mưa, tôi không khỏi bồi hồi xúc động. Chính anh là người dẫn dắt tôi vào bộ đội. Ngày ấy, tôi thường lân la ở vùng căn cứ, đem sẵn bên mình lá đơn tình nguyện xin vào bộ đội, hy vọng gặp một ai đó, có thể giới thiệu mình vào hàng ngũ những chiến sĩ mà chỉ mới nghe đến, tôi đã thấy say sưa. Rồi tôi gặp anh. Sau lần gặp ấy, tôi trở thành một liên lạc viên của đơn vị mà anh đang có mặt. Cũng từ đấy, tôi luôn nhận được từ anh sự giúp đỡ ân cần. Anh coi tôi như một đứa em cần sự hướng dẫn dìu dắt của người anh đã trưởng thành. Hôm nay được ở lại gốc dây mìn cùng anh, tôi thấy vững tin. Vội nén những suy nghĩ về anh đang trào lên trong tôi, tôi nói:

- Báo cáo tiếu đội trưởng! Em có thể thức suốt đêm để đón nhận mệnh lệnh chiến đấu.

Đáp lại giọng nói vẻ nghiêm trang của tôi, anh Quyền đưa tay kéo tôi vào sát bên anh. Hai chúng tôi lặng lẽ theo dõi mọi động tĩnh xung quanh.


Thời gian chờ đợi như dài ra. Mưa phùn vẫn phủ dày từng đợt. Đầu óc tôi miên man những suy nghĩ về trận đánh sắp tới. Trong trận này, sau khi mìn nổ, chúng tôi phải rút qua một cánh đồng trống trải, vượt qua một con sông, mới về được khu vực an toàn. Còn trái mìn có giữ được bí mật hay không? Câu hỏi đó làm tôi liên tưởng đến trận đánh mìn trước đây trên quãng đường Quỳnh Khê - Phương Duệ. Lần đó, tôi cũng được phân công ở lại cùng đồng chí Quyết để điều khiển mìn, nhưng rất tiếc địch đã phát hiện và lấy mất mìn. Trận đánh bị thất bại!

Lần này, bọn địch kiểm tra đường lại phát hiện thấy mìn thì sao?

Một cơn gió ào tới, rũ những cành cây, làm nước mưa thi nhau trút xuống. Anh Quyên phải bật đứng dậy vì lạnh. Tồi cũng vội đứng lên rồi buột miệng nói:

- Trời đêm nay ác quá!

- Mưa rét có làm cho anh em mình gian khổ thật, nhưng mưa cũng giúp ta ngụy trang mìn thêm chắc chắn. - Anh Quyền rủ rỉ nói với tôi: - Mưa sẽ xóa đi tất cả những vết chân đi lại, hoặc đất đá rơi vãi trên mặt đường. Lớp nước mưa đêm nay làm cho địch khó có thể phát hiện ra điều gì nghi ngờ. Mìn và vị trí ẩn nấp có điều kiện đảm bảo an toàn, trận đánh của chúng ta nhất định giành thắng lợi, điều đó là chắc chắn.


Nói xong, anh đứng quan sát một hồi lâu, rồi ngồi xuống, quàng tay lên vai tôi, anh nói nhỏ:

- Lần này ở lại gốc dây mìn với anh, chú có sợ gì không?

Nếu anh đặt ra câu hỏi này từ đầu, có lẽ tôi không dám giấu anh những ý nghĩ thầm kín của mình. Còn bây giờ, khi đã an tâm về những câu hỏi đã được giải thích, tôi vui vẻ đáp lời:

- Em chỉ sợ đánh không trúng đầu tàu và không lật đổ được cả đoàn tàu!

- Chú mày cứ yên trí, "Con lợn" năm mươi cân này, thế nào cũng đủ sức lật đổ đầu tàu và hơn chục toa xe. Nếu là tàu chở quân, ít nhất cũng "thịt" được năm bảy "C"; còn chở bom đạn thì ít ra cũng "xài" được vài trăm tấn.


Giọng anh nói lạc quan, như nắm chắc phần thắng, làm tôi càng tin tưởng vào người chỉ huy đã từng trải và dày dạn kinh nghiệm chiến đấu. Như thấu hiểu suy nghĩ của một chiến sĩ còn đang mò mẫm học tập kinh nghiệm, anh vui vẻ nói tiếp:

- Trong chiến đấu, bao giờ cũng phải tính đến nhiều khá năng, kể cả những trường hợp khó khăn nhất để chủ động đối phó. Nhưng phải tùy từng trận mà đặt ra cho phù hợp. Lần này chúng ta đặt mìn vào gần vị trí địch, nơi chúng thường chủ quan và có nhiều sơ hở, vì vậy không nên suy nghĩ quá nhiều về những diễn biến phức tạp, làm cho ta rối trí, thiếu niềm tin, dẫn đến giảm quyết tâm chiến đấu!

Câu nói chứa đựng nhiều ý nghĩa của anh đã gạt đi những gì còn rớt lại về sự không "may mắn" lần trước ở Quỳnh Khê - Phương Duệ. Tôi nhìn anh, lòng thầm biết ơn người chỉ huy đã khéo léo xua đi những băn khoăn không cần thiết của chiến sĩ khi vào trận đánh!

- Nhất định phải thắng trong trận này! Nghĩ vậy, tôi ngồi lặng lẽ nhìn ra đường sắt. Con đường chạy dọc quê hương tôi mà giặc Pháp đã chiếm đóng từ hồi đầu kháng chiến. Hình ảnh những làng mạc bị địch đốt phá xác xơ..., đồng bào, đồng chí bị giết hại dã man..., tội ác quân thù cứ lần lượt hiện qua óc tôi. Tôi thấy mình như biến hết nỗi giá lạnh, bật đứng dậy loay hoay kéo tấm vải nhựa che kín cho hòm điện khỏi bị nước mưa làm ướt. Thấy tôi đứng dậy đột ngột, anh Quyền cũng đứng lên nhìn công việc tôi vừa làm, rồi đưa tay kéo tôi ngồi xuống sát bên anh và nói:

- Trận đánh hôm nay rất có ý nghĩa với bước đường công tác của chú. Đây là một dịp rất tốt, chú cần cố gắng hoàn thành nhiệm vụ!


Chưa hiểu hết ý tư câu nói của anh, tôi liền hỏi lại:

- Theo anh thì ý nghĩa quan trọng nhất đối với em trong trận đánh này là ở điểm nào?

- Riêng đối với chú - anh Quyền nói - Chi bộ sẻ qua trận đánh này mà tiếp tục xem xét giúp đỡ để chú nhanh chóng trở thành đảng viên của Đảng!


Phấn đấu trở thành đảng viên của Đảng là nguyện vọng tha thiết và thiêng liêng nhất của tôi. Lẽ ra, tôi đã có mặt trong đội ngũ đảng viên của chi bộ từ giữa năm ngoái. Nhưng vì hoàn cảnh đặc biệt, sau khi chi bộ có nghị quyết kết nạp tôi vào Đảng, các đồng chí cấp ủy phải chia nhau bám sát từng bộ phận xây dựng lực lượng bảo vệ cơ sở, nên chưa có điều kiện tổ chức họp chi bộ đế công bố kết nạp tôi. Cứ như thế, công việc cuốn hút và thời gian trôi đi thì đến cuối năm 1950, có chỉ thị của Trung ương tạm ngừng phát triển để củng cố Đảng. Việc ngừng kết nạp tôi cũng theo chỉ thị này. Một thử thách mới đến với tôi. Tôi tưởng như mình bị đứt quang gẫy đòn gánh giữa đường. Nhưng không, chi bộ vẫn ở bên tôi, vẫn quan tâm dìu dắt giúp đỡ tôi, tạo cho tôi nhiều thuận lợi để vững bước tiến lên. Các đồng chí Phí Văn Tư, Trần Kim Thịnh - những cán bộ chỉ huy mà tôi không thể nào quên, đã thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng của tôi - quyết định chuyển tôi từ văn phòng xuống đơn vị chiến đấu, trực tiếp cầm súng giết giặc lập công, tiếp tục rèn luyện phấn đấu. Và hôm nay, tôi đã là một chiến sĩ trực tiếp chiến đấu, đang có mặt ở trận địa.


Trong giờ phút căng thẳng chuẩn bị đánh địch, chi bộ vẫn theo sát bên tôi. Anh Quyền, một đảng viên của chi bộ vẫn đang kèm cặp, giúp đỡ tôi. Anh đã truyền hơi ấm cho tôi trong đêm mưa giá lạnh, đã động viên cổ vũ cho tôi có thêm sức mạnh để chiến thắng! Chi bộ và các đồng chí đảng viên đang chắp cánh cho tôi, để tôi có điều kiện bay lên con đường chiến đấu vinh quang vì lý tưởng cao cả của Đảng.

Nén nỗi xúc động trước sự quan tâm dìu dắt của chi bộ, tôi nói với anh Quyền:

- Em xin hứa học tập các đảng viên của chi bộ, quyết tâm phấn đấu hoàn thành mọi nhiệm vụ của đơn vị giao cho.


Tiếng gà gáy dồn. Trời sáng dần. Bốt Mân Lộc đã hiện rõ trong tầm nhìn của chúng tôi. Đến bây giờ, khi màn đêm bị xua đi, tôi mới thấy hết công phu của việc đặt mìn. Hai đêm trước, cả đơn vị tham gia vào trận đánh. Ngoài những chiến sĩ bảo vệ bộ phận chôn mìn, một nhóm ba người bám sát cổng vị trí địch để theo dõi mọi động tĩnh của chúng.


Bằng những răng bừa thô sơ, anh em làm nhiệm vụ chôn mìn đã bền bỉ khéo léo gạy từng viên đá để đào hố, không hề gây ra tiếng động. Trái mìn giả được đặt vào đó và đêm qua chúng tôi chỉ có việc lấy trái mìn giả ra, đặt vào đó quả bom 50 cân đã được kiểm tra đủ điều kiện để đánh đoàn tàu của địch.


Gần 6 giờ sáng, bọn địch ở bốt Mân Lộc đã xua quân đi kiểm tra đường. Anh Quyền nhắc tôi kiểm tra lại hòm điện và nhẩm lại khẩu lệnh chiến đấu.


Bọn lính tuần tra đã từng tốp ra khỏi cổng bốt. Tốp địch đi đầu làm nhiệm vụ sục sạo, thằng nào cũng lăm lăm tay súng, mắt soi mói dọc ngang. Thỉnh thoảng, chúng lại đưa ống nhòm lên quan sát vào những bờ bụi gần đường mà chúng không có điều kiện đi tới. Ngang qua chỗ chúng tôi ẩn nấp, một tên đột ngột dừng lại, đưa ống nhòm lên như phát hiện thấy điều gì, hai ống kính của nó cứ bám chặt lấy khu vườn hoang vắng - nơi chúng tôi đang ở đó.


Lộ rồi chăng? Tôi lo lắng tự hỏi mình! Mắt qua khe lá, vẫn bám sát từng hành động của địch, anh Quyền nhắc tôi ngồi thật yên, tránh làm rung động bụi cây, bình tĩnh theo dõi chúng. Nhìn ngó một hồi lâu, tên lính buông ống nhòm xuống rồi bước tiếp. Tôi thở phào nhẹ nhõm, còn người chỉ huy trận đánh thì vẫn tỉnh khô như không có chuyện gì xảy ra. Anh nói:

- Địch vẫn thường làm cái trò quan sát nghi binh như vậy. Nếu không bình tĩnh mà cho rằng nó phát hiện thấy mình, rồi vội vã nổ mìn thì trận đánh sẽ không đem lại kết quả mong muốn.


Hai tên tìm dây mìn lại xuất hiện trước mặt chúng tôi. Chúng đi cách đường khoảng hai chục mét, quần sắn đến bắp đùi, dùng câu liêm gò lưng kéo trên mặt cỏ - "Kéo thật sát xuống mặt đất, thấy dây mìn phải cắt ngay!" - Tiếng của tên chỉ huy quát tháo vọng đến tai chúng tôi.

- "Chúng bay đừng hòng tìm thấy dây mìn của tao" - Tôi lấm bẩm nói với mình. Tin chắc dây mìn không thế bị địch phát hiện vì chúng tôi đã chôn sâu một thép mai.

- Ổn rồi anh ạ! - Tôi sung sướng khẽ thốt lên khi hai tên lính tìm dây mìn đã đi qua.

- Mới qua hai bước kiểm tra thôi, tốp dò mìn đang đi tới kia mới nguy hiểm. Chú sẵn sàng ngòi điện đi. - Anh Quyền điềm tĩnh nhắc tôi.


Năm tên lính dò mìn đang tiến gần đến khu vực đặt mìn. Thằng nào cũng đeo súng vắt chéo qua vai, tay cầm chiếc gậy sắt xâm chọc xuống đường đá, mắt nhìn chăm chú trên từng ô tà vẹt. Tiếng kêu lạo xạo của gậy sắt chạm vào đá vọng đến làm tôi hồi hộp, toàn thân tôi nóng ran lên. Anh Quyền ngồi im, mắt đăm đăm hướng vào từng động tác của tốp địch. Phút căng thẳng nhất của những người đánh mìn và cũng là phút quyết định thành bại của trận đánh không làm thay đổi sắc mặt người chỉ huy của tôi.


Tên đi đầu tốp dò mìn đã bước đến tận nơi đặt mìn, nó chọc chọc ngó ngó rồi bước tiếp. Mấy thằng đi sau cũng làm theo như thế và lần lượt đi qua. Còn tên cuối cùng đi hơi xa đồng bọn, cặm cụi dò xét, trông vẻ chậm chạp nhưng cẩn thận hơn. Nó đi đến ô tà vẹt có mìn ngó nghiêng tìm xét rồi bỗng kêu lên mấy tiếng í ới. Hai tên đi trong tốp đi trước vội trở lại vẻ hốt hoảng! Mô hôi tôi toát ra! Nó phát hiện được mìn rồi chăng? Tôi quay nhanh sang tiểu đội trưởng. Anh đang khom người vạch mấy cành lá trước mặt để quan sát cho chuẩn xác.

- Chuẩn bị ! - Anh phát lệnh nhỏ gọn.