Từ trang giấy đến sân khấu

Một trang giấy nằm im.

Một sân khấu thì sống động.

Trên trang giấy chỉ có những dòng chữ. Nhưng khi bước lên sân khấu, những dòng chữ ấy có thể trở thành tiếng nói, bước chân, ánh mắt, tiếng trống và cả những khoảng im lặng.

Đào Tấn là một trong những người hiểu rõ con đường từ trang giấy đến sân khấu ấy.

Ông không chỉ quan tâm đến câu chuyện. Ông còn quan tâm đến cách câu chuyện được sống lại trước người xem.

Một nhân vật muốn có sức sống phải có tính cách.

Một lời thoại phải có nhịp điệu.

Một cảnh diễn phải có không khí.

Một tiếng trống phải biết lúc nào dồn dập, lúc nào khoan thai.

Và người nghệ sĩ phải hiểu nhân vật trước khi có thể hóa thân thành nhân vật.

Đằng sau một đêm diễn thành công là rất nhiều công việc mà khán giả không nhìn thấy.

Có người học lời.

Có người tập động tác.

Có người chuẩn bị phục trang.

Có người lo nhạc và trống.

Có người đứng phía sau sân khấu theo dõi từng thay đổi.

Nghệ thuật tuồng vì thế là nghệ thuật của cả một cộng đồng nghệ sĩ.

Đào Tấn đã góp phần tạo dựng một môi trường trong đó những người làm nghề có thể học hỏi và truyền lại kinh nghiệm.

Điều ấy đặc biệt quan trọng trong một thời đại mà nhiều kiến thức nghệ thuật chủ yếu được truyền bằng trí nhớ và thực hành.

Người thầy truyền cho học trò không chỉ lời hát.

Họ truyền cách đứng.

Cách đi.

Cách nhìn.

Cách giữ nhịp.

Cách thể hiện một trạng thái tâm hồn.

Đó là thứ tri thức không dễ ghi hết vào sách.

Nó phải được truyền từ người này sang người khác.

Và khi một người thầy tận tâm, nghệ thuật có thêm một cơ hội sống lâu hơn một đời người.

Có thể hôm nay chúng ta nhìn một lớp tuồng và chỉ thấy vài phút biểu diễn. Nhưng phía sau vài phút ấy là cả một lịch sử truyền nghề.

Một động tác có thể đã được nhiều thế hệ nghệ sĩ sửa đổi.

Một cách hát có thể đã đi qua hàng chục năm.

Một nhân vật có thể đã được nhiều nghệ nhân hóa thân.

Trong dòng chảy ấy, Đào Tấn là một mắt xích quan trọng.

Ông đứng giữa trang giấy và sân khấu.

Giữa chữ nghĩa và tiếng hát.

Giữa quá khứ và hiện tại.

Và nhờ những con người như ông, những câu chuyện từng nằm trên giấy đã có thể bước ra ánh sáng, nhìn thẳng vào khán giả và tiếp tục sống.