Từ trò đùa trẻ con đến vở kịch nhường ngôi

Chiêu Thánh(Lý Chiêu Hoàng) lên ngôi Hoàng đế được một năm thì xuống chiếu tuyển con em quan viên trong, ngoài sung vào các sắc dịch của triều đình. Trong số mới tuyển dụng có cháu Điện tiền chỉ huy sứ Trần Thủ Độ là Trần Cảnh 8 tuổi được giao giữ chức Chính thủ, chực hầu ở bên ngoài. Một hôm Cảnh phải bưng nước vào hầu bên trong.

Chiêu Hoàng trông thấy làm ưa, mỗi khi chơi đêm cho gọi Cảnh đến cùng chơi, thấy Cảnh ở chỗ tối thì thân đến trêu chọc, hoặc nắm lấy tóc, hoặc đứng lên bóng. Có một hôm, Cảnh bưng chậu nước hầu, Chiêu Hoàng rửa mặt lấy tay vốc nước té ướt cả mặt Cảnh rồi cười trêu, đến khi Cảnh bưng khăn trầu thì lấy khăn ném cho Cảnh. Cảnh không dám nói gì, về nói ngầm với Thủ Độ. Thủ Độ nói: "Nếu thực như thế thì họ ta thành hoàng tộc hay bị diệt tộc đây?".

Lại một hôm, Chiêu Hoàng lấy khăn trầu ném cho Cảnh, Cảnh lạy rồi nói: "Bệ hạ có tha tội cho thần không? Thần xin vâng mệnh". Chiêu Hoàng cười và nói: "Tha tội cho ngươi. Nay ngươi đã biết nói khôn đó". Cảnh lại về nói với Thủ Độ.

Thủ Độ sợ việc tiết lộ thì bị giết cả, bấy giờ mới tự đem gia thuộc thân thích vào trong cung cấm. Thủ Độ đóng cửa thành và các cửa cung, sai người coi giữ, các quan vào chầu không được vào. Thủ Độ loan báo rằng: "Bệ hạ đã có chồng rồi". Các quan đều vâng lời, xin chọn ngày vào chầu.

Sau khi làm chiếu nhường ngôi, bố cáo thiên hạ. Ngày 1 tháng 12 năm 1225, Chiêu Hoàng mở hội lớn ở điện Thiên An. Trước mặt bá quan văn võ, trên sập báu Lý Chiêu Hoàng trút bỏ ngự bào, mời Trần Cảnh lên ngôi hoàng đế.

Trần Cảnh lên ngôi “đổi niên hiệu là Kiến Trung năm thứ 1, đại xá thiên hạ, xưng là Thiện Hoàng, sau đó là Văn Hoàng. Bầy tôi dâng tôn hiệu là Khải Thiên Lập Cực Chí Nhân Chương Hiếu Hoàng đế. Phong Trần Thủ Độ làm Quốc thượng phụ, nắm giữ mọi việc trong nước”. Sau khi nhường ngôi cho chồng, Lý Chiêu Hoàng trở thành Chiêu Thánh Hoàng hậu, sách Đại Việt sử ký toàn thư viết: “Bính Tuất, kiến trung năm thứ hai, mùa xuân, tháng giêng (1226), sách phong Chiêu Hoàng làm Hoàng hậu, đổi gọi là Chiêu Thánh”.

Chính sử cũng như dã sử không một dòng nào đề cập đến Lễ thành hôn của Lý Chiêu Hoàng và Trần Cảnh. Điện tiền chỉ huy sứ Trần Thủ Độ đã biến trò chơi con trẻ thành một màn kịch chuyển giao quyền lực từ nhà Lý suy tàn sang dòng họ Đông A một cách cực kỳ hợp lý, khép lại lịch sử trị vì 216 năm của một gia tộc để mở đầu cho một triều đại nhà Trần đầy rực rỡ trong lịch sử Việt Nam.

                                                                       (Nguyễn Huyền Anh - Sưu tầm báo Nông nghiệp và Môi trường “Năm Dần kể chuyện vua bà tuổi Dần”, 09/02/2022)