Từ tro tàn chiến tranh đến miền đất khát vọng hòa bình

Hòa bình lập lại, khi những mái nhà ngói đỏ tươi, tường xây vữa mới mọc lên trên nền đổ nát hoang tàn của Thành cổ Quảng Trị, người dân ven sông Thạch Hãn bỗng thấy những nhành hoa trôi lững lờ trên mặt nước. Đó là câu chuyện xảy ra vào một buổi chiều tháng 4 năm 1987, cán bộ, nhân dân ra chợ thị xã Quảng Trị để mua hoa thắp hương tri ân liệt sĩ. Nhưng bà con ở chợ nói rằng, hoa đã được một người đàn ông mua hết mang ra bờ sông Thạch Hãn rồi. Người mua hết hoa ở chợ chính là cựu chiến binh Lê Bá Dương, sống tại thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, từng tham gia chiến đấu trong 81 ngày đêm tại Thành Cổ Quảng Trị. Với ông Lê Bá Dương, nỗi nhớ đồng đội vẫn không nguôi, mỗi khi về thị xã Quảng Trị , ông vẫn day dứt vì đồng đội ông nhiều người còn nằm lại dưới lòng sông, thân xác hóa thành sóng nước.

Cựu chiến binh Lê Bá Dương tâm sự, ban đầu ông chỉ hái hoa dại, hoa rừng thả xuống dòng Thạch Hãn. Đến năm 1987, về lại Quảng Trị, ông vào chợ mua hoa rồi thuê thuyền lênh đênh trên dòng Thạch Hãn gần một buổi thả hoa trên sông mà nước mắt nhạt nhòa. "Mình đang đứng hút thuốc bên bờ sông, chợt nghĩ ra rồi bẻ những cọng sậy bó lại thành 4, 5 bó kết thành cái bè, sau đó lấy hoa dại, hoa rừng cắm lên đó. Rồi lấy bè hoa đó mình cắm thêm mấy điếu thuốc làm hương thả trên sông gửi cho anh em. Một tâm nguyện đó thì nhiều người nối tiếp câu chuyện của mình, nối tiếp đến năm 2000 thì được nâng lên thành lễ hội thả hoa”- cựu chiến binh Lê Bá Dương nói.

Từ câu chuyện của cựu chiến binh Lê Bá Dương thả hoa trên sông, gửi gắm tâm nguyện của mình đến đồng đội đã hy sinh, mỗi dịp lễ, nhân dân thị xã Quảng Trị cũng đến thả hoa tri ân các anh hùng liệt sĩ. Nhiều gia đình sống trên đất Thành cổ Quảng Trị đã tự trồng những vườn hoa, đến rằm hoặc dịp lễ lại đến dâng hoa, viếng các liệt sĩ. Một điều đặc biệt ở thị xã Quảng Trị hôm nay đó là, mỗi gia đình đều có 1 bàn thờ vọng ở ngoài trời để thắp hương dịp mồng 1, ngày rằm, tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ còn nằm lại trên đất Thành cổ, tưởng nhớ những người dân đã thiệt mạng vì bom đạn. Thậm chí, mỗi lần nhà ai có đám giỗ, gia chủ đều làm mâm cơm nhỏ đặt lên bàn thờ vọng đó rồi thắp hương mời các anh hùng liệt sĩ về dự.

Mảnh đất Quảng Trị là hình ảnh thu nhỏ của chiến tranh Việt Nam, từng chứng kiến sự khốc liệt của bom cày đạn xới, chịu đựng nhiều hy sinh mất mát. Vậy nên, hòa bình lúc nào cũng là khát vọng cháy bỏng của người dân tỉnh Quảng Trị cũng như của toàn thể nhân dân Việt Nam.

Ngày 16/9/1989, thị xã Quảng Trị được lập lại theo quyết định của Hội đồng Bộ trưởng, nay là Chính phủ. Sự kiện này đã mở ra thời cơ mới, vận hội mới, trở thành dấu mốc quan trọng, đặt nền móng cho thị xã vững bước đi lên. Nhân dân thị xã Quảng Trị đã khắc phục khó khăn, nỗ lực không ngừng “lấp đầy” những hố bom, lỗ đạn bằng sự phát triển của đô thị.

Thành tựu nổi bật sau hơn 35 năm tái lập, thị xã Quảng Trị từ một nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp với hệ thống hạ tầng kỹ thuật thiếu thốn và lạc hậu, đến nay, thị xã phát triển toàn diện và đạt tốc độ tăng trưởng bình quân hằng năm 12,5%. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng; tỷ trọng ngành thương mại, dịch vụ chiếm 60% trong cơ cấu kinh tế; Thu nhập bình quân đầu người đạt trên 60 triệu đồng/năm, cao hơn mức bình quân chung của tỉnh Quảng Trị.

Đi lên từ đổ nát chiến tranh, thị xã Quảng Trị ngày nay đã trở thành đô thị trung tâm phía Nam của tỉnh Quảng Trị. Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Quảng Trị quyết tâm xây dựng thị xã này thành trung tâm kinh tế, văn hóa, du lịch phía Nam của tỉnh, phát triển thành đô thị thông minh, đô thị sinh thái, hướng đến đô thị vì hòa bình.

Khát vọng hòa bình cũng chính là tâm nguyện của hàng chục vạn anh linh liệt sĩ, các nạn nhân chiến tranh đang nằm trong lòng đất mẹ Quảng Trị. 50 năm sau ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2025), cán bộ và nhân dân tỉnh Quảng Trị đang nỗ lực xây dựng mảnh đất này trở thành biểu tượng hòa bình và khát vọng vươn lên.