Tù trưởng N’Trang Lơng- Huyền thoại về một người anh hùng nơi đại ngàn

Tù trưởng N’Trang Lơng- Huyền thoại về một người anh hùng nơi

đại ngàn

Nơ Trang Lơng hay còn gọi là N'Trang Lơng (1870 - 1935) là tù trưởng người dân tộc M'Nông, nổi dậy kháng chiến chống Pháp ở Nam Tây Nguyên (giáp ranh Campuchia) suốt 24 năm đầu thế kỷ 20 (1911-1935).

Cách đây hơn 100 năm, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược của người M’ Nông dưới sự lãnh đạo của vị tù trưởng N’Trang Lơng (Bă Trang Lơng) kéo dài 24 năm liên tục từ năm 1912 đến đầu năm 1935 đã để lại một trong những trang sử chói lọi về lòng yêu nước và tinh thần đoàn kết đấu tranh bất khuất để giành độc lập của đồng bào các dân tộc trên vùng đất Tây Nguyên anh hùng.

Cuộc kháng chiến của N’Trang Lơng diễn ra trên một địa bàn khá rộng, gần như toàn bộ vùng cao nguyên Nam Đông Dương, từ cao nguyên Lang Biang của người M’Nông R’Lăm sang bên tả ngạn sông Mekong của người M’Nông Khơme. Từ dưới chân núi cao nguyên Pleiku của người Gia Rai, Ba Na xuống đến cao nguyên Di Linh vùng người Mạ, Kơ Ho, S’Tiêng. Khu vực hoạt động chủ yếu của nghĩa quân là vùng cao nguyên M’Nông nằm vắt qua cả 3 xứ Trung Kỳ, Nam Kỳ và Campuchia. Đây là vùng có truyền thống đấu tranh từ lâu đời của người M’Nông, S’Tiêng trước sự đe dọa của các quốc gia hùng mạnh hơn.

Cuộc khởi nghĩa của các đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên chống thực dân Pháp xâm lược kéo dài 24 năm (1911-1935) do thủ lĩnh N’Trang Lơng đứng đầu bị ke thù đàn áp và dập tắt. Nhưng ý chí kiên cường, tinh thần đoàn kết các dân tộc trong cuộc chiến đấu chống kẻ thù chung của N’Trang Lơng và nghĩa quân đã khích lệ các thế hệ người M’Nông, S’Tiêng, Ê đê, Mạ, Chàm, Kinh, K’ho ở Đắk Nông, Krông Nô, Đắk Mil…kế tiếp nhau đứng lên chống bọn xâm lược và tay sai. Nhằm ghi nhớ công lao và những chiến tích của vị tù trưởng, thủ lĩnh người M’Nông, nhân kỷ niệm 100 năm khởi nghĩa N’Trang Lơng, UBND tỉnh Đắk Nông đã quyết định xây dựng Tượng đài anh hùng N’Trang Lơng tại thị xã Gia Nghĩa, đồng thời phục dựng các di tích là địa điểm chống thực dân Pháp của đồng bào M’nông do thủ lĩnh N’Trang Lơng lãnh đạo tại xã Đắc R’Tih và xã Đắk Buk So, huyện Tuy Đức gồm các hạng mục như: các điểm chiến đấu, hầm hào, công sự…những trận địa chiến đấu và chiến thắng như: bon Bu Nơr, đồn Bu méra, bia Henri Maitre …theo đề án qui hoạch giai đoạn 2011-2014.