Từ Trường Quân sự Hoàng Phố đến chiến khu Bắc Sơn - Võ Nhai

Phùng Chí Kiên, tên khai sinh Nguyễn Vĩ, sinh ngày 18 tháng 5 năm 1901 trong một gia đình nông dân tại làng Mỹ Quan, tổng Vạn Phần, nay là xã Diễn Yên, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, hậu duệ của bậc khai quốc công thần Nguyễn Xí. Sinh ra tại vùng quê giàu truyền thống cách mạng, ông sớm được hun đúc tinh thần thương cảm với cảnh nhân dân bị áp bức, cùng ý chí đấu tranh cứu nước. Tháng 10 năm 1926, ông cùng một số hội viên khác được giới thiệu sang Quảng Châu, Trung Quốc, dự lớp huấn luyện đầu tiên do Nguyễn Ái Quốc tổ chức, rồi tiếp tục theo học tại Trường Quân sự Hoàng Phố.

Ngày 28 tháng 1 năm 1941, ông theo Bác Hồ trở về Pác Bó, Cao Bằng, và bắt tay tổ chức các lớp huấn luyện, đào tạo cán bộ Việt Minh cho phong trào cách mạng đang lan rộng khắp vùng biên giới phía Bắc. Tại lễ thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân ngày 22 tháng 12 năm 1944, sự kiện được coi là ngày khai sinh của Quân đội nhân dân Việt Nam, Đại tướng Võ Nguyên Giáp được suy tôn là "Anh Cả của quân đội".

Phùng Chí Kiên được nhiều tài liệu, trong đó có các hoạt động tuyên truyền của Bộ Quốc phòng, ghi nhận là một trong những vị tướng đầu tiên của lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam, mặc dù cũng có một số nghiên cứu khác đề cập đến vai trò của Thiếu tướng Lê Thiết Hùng trong vấn đề này. Ông còn được biết đến với vai trò một nhà chính trị, quân sự, người học trò của Chủ tịch Hồ Chí Minh, một người cộng sản kiên cường trong giai đoạn đầy gian khó của cách mạng Việt Nam trước năm 1945, có nhiều đóng góp cho sự nghiệp xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng.