Tư Tưởng Cải Cách
Nhà canh tân đất nước kiệt xuất thế kỷ XIX, người liên tục dâng các bản Tế cấp bát điều xin vua Tự Đức đổi mới, mở cửa đất nước.
Nguyễn Trường Tộ (1828 – 1871) là một danh sĩ, nhà tư tưởng canh tân kiệt xuất của Việt Nam vào cuối thế kỷ XIX. Sinh ra tại Hưng Nguyên, Nghệ An trong một gia đình Công giáo, ông nổi tiếng thông minh từ nhỏ và được đào tạo bài bản cả về Nho học lẫn Tây học. Nhờ có cơ hội sang Pháp và chu du nhiều nước phương Tây, ông đã tận mắt chứng kiến sự phát triển vượt bậc về khoa học, công nghệ, kinh tế và quân sự của thế giới, từ đó nhận thức rõ sự lạc hậu, bế quan tỏa cảng nguy hiểm của triều đình nhà Nguyễn trước nguy cơ xâm lược từ thực dân Pháp.
Từ năm 1863 đến năm 1871, Nguyễn Trường Tộ đã kiên trì gửi hàng loạt bản di thảo, điều trần (tiêu biểu như Tế cấp bát điều) lên vua Tự Đức, tha thiết đề nghị cải cách toàn diện đất nước. Ông đề xuất mở cửa thương mại, phát triển công nghiệp, cải cách giáo dục, chấn hưng quân đội, xây dựng hệ thống luật pháp và cử học sinh ra nước ngoài du học. Mặc dù những tư tưởng tiến bộ vượt thời đại của ông không được triều đình nhà Nguyễn chấp nhận do sự bảo thủ và thiển hiển của giới quan lại lúc bấy giờ, Nguyễn Trường Tộ vẫn được lịch sử ghi nhận là ngọn đuốc sáng tiên phong cho tư tưởng canh tân, một tấm lòng yêu nước đau đớn trước vận mệnh dân tộc.
