Từ Vệ Út Liên khu I đến người nghệ sĩ quân đội

Trong những ngày Hà Nội bước vào cuộc kháng chiến toàn quốc, giữa khói lửa và bom đạn, một lực lượng thiếu niên đặc biệt đã góp phần giữ vững tinh thần chiến đấu của Trung đoàn Thủ đô. Gần 100 em nhỏ đảm nhiệm công tác trinh sát, giao liên, quân báo, hoạt động thông minh và dũng cảm. Khi lên Việt Bắc, các anh trong đơn vị trìu mến gọi họ là “Vệ Út”. Phùng Đệ sinh năm 1933 tại Trích Sài, Hà Nội. Mồ côi cha mẹ từ sớm, ông lớn lên trong hoàn cảnh thiếu thốn nhưng giàu ý chí. Khi Hà Nội nổ súng kháng chiến vào tháng 12/1946, mới 13 tuổi, ông đã tình nguyện ở lại chiến đấu. Từ việc đào hào, đắp ụ đến làm liên lạc, trinh sát, ông nhanh chóng trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ thống thông tin của đơn vị. Trong điều kiện thành phố bị chiếm đóng từng phần, ông nhiều lần vượt qua các tuyến kiểm soát để nắm tình hình địch, ghi nhớ vị trí bố trí lực lượng và báo cáo kịp thời cho cấp trên. Ông còn thực hiện nhiệm vụ giao khẩu lệnh hằng ngày nhằm bảo đảm an toàn liên lạc giữa các trung đội. Những công việc tưởng chừng giản dị ấy lại góp phần quan trọng vào việc duy trì sức chiến đấu của Liên khu I. Ngày 6/2/1947, khi nhà Xô-va bị chiếm, ông được giao dẫn tiểu đội bí mật tiếp cận và phối hợp phản công, góp phần giành lại vị trí chiến lược. Sau đó, ông tiếp tục làm nhiệm vụ truyền tin trong quá trình rút quân khỏi Liên khu I. Những ký ức về đồng đội hy sinh trong quá trình vượt sông Hồng và bảo vệ đội hình rút lui luôn được ông ghi nhớ sâu sắc. Sau khi lên Việt Bắc, lực lượng Vệ Út được tổ chức lại phù hợp với độ tuổi. Ông tham gia đội tuyên truyền – văn nghệ, phục vụ bộ đội và nhân dân trong các chiến dịch lớn. Từ những hoạt động biểu diễn ban đầu, ông dần trở thành thành viên của đoàn văn công quân đội, góp phần cổ vũ tinh thần chiến đấu ở nhiều chiến trường. Năm 1949, khi Sư đoàn 308 được thành lập, ông tiếp tục công tác trong đoàn văn công. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 8/5/1954, đoàn văn công tham gia phục vụ tiếp quản các địa phương và trở về Hà Nội trong niềm hân hoan. Sau này, ông chuyển sang công tác tại xưởng phim quân đội, tham gia sáng tác, đạo diễn và quay phim, góp phần xây dựng nhiều tác phẩm điện ảnh có giá trị, được trao giải thưởng trong các liên hoan phim trong nước và quốc tế. Cuộc đời Phùng Đệ là hành trình đặc biệt: từ một thiếu niên Vệ Út giữa lòng Hà Nội kháng chiến đến người nghệ sĩ quân đội tận tụy. Dù ở mặt trận chiến đấu hay trên mặt trận văn hóa, ông đều giữ trọn tinh thần trách nhiệm, sáng tạo và cống hiến. Những ký ức về 60 ngày đêm Liên khu I và chặng đường nghệ thuật sau này đã làm nên một câu chuyện đẹp về lòng yêu nước, bản lĩnh và sự trưởng thành của thế hệ thanh niên trong thời kỳ kháng chiến.