Từ xóm thợ nghèo đến "cú huých" định mệnh

Từ xóm thợ nghèo đến "cú huých" định mệnh

Vũ Trọng Hối sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo tại xóm thợ Hàng Kênh, Hải Phòng. Tuổi thơ ông thấm đẫm tiếng chèo, điệu xẩm của những người hát rong – những âm thanh mộc mạc ấy chính là phù sa bồi đắp cho một tâm hồn âm nhạc đậm chất dân gian sau này. Vì cái nghèo, ông phải nghỉ học sớm, làm đủ nghề rồi gia nhập cách mạng.

Điều khiến một học sinh như em vô cùng ấn tượng và khâm phục chính là tinh thần tự học của ông. Bị chế giễu khi đi tìm thầy học nhạc vì "không biết một nốt bẻ đôi", ông đã không gục ngã mà biến sự coi thường ấy thành động lực phi thường. Ông tự mày mò, tự học để rồi được nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát – "anh cả làng nhạc" – phát hiện và bồi dưỡng. Câu chuyện của ông nhắc nhở chúng em rằng: Hoàn cảnh khó khăn không bao giờ là rào cản, chỉ có sự thiếu ý chí mới là rào cản thực sự trên con đường chinh phục ước mơ.

Năm 1965, khi đã 40 tuổi, ông lại xốc ba lô lên vai, vượt dãy Trường Sơn vào chiến trường miền Nam. Đây không chỉ là một chuyến đi sáng tác, mà là một cuộc dấn thân. Ông sống, hành quân và chia sẻ từng bát cơm, ngụm nước với những chiến sĩ giao liên. Chính từ thực tế máu lửa ấy, những kiệt tác đã ra đời:

· "Đường tôi đi dài theo đất nước": Bản trữ tình sâu lắng về đời giao liên, nơi niềm lạc quan át đi tiếng bom rền. Khi nghe ca khúc này, em như thấy hiện lên trước mắt hình ảnh những con người nhỏ bé nhưng mang tầm vóc khổng lồ của lịch sử.

· "Bước chân trên dải Trường Sơn": Một bản hành khúc hùng tráng với ca từ bất hủ của nhà văn Tào Mạt: "Đá mòn mà đôi gót không mòn". Câu hát ấy không chỉ tả thực những đôi chân trần đạp lên đá tai mèo, mà còn là lời khẳng định về ý chí sắt đá của cả một thế hệ "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước".

Âm nhạc của Vũ Trọng Hối không hào nhoáng, xa rời thực tế. Nó mộc mạc như lời ăn tiếng nói của người lính, nhưng lại có sức công phá tinh thần mạnh mẽ hơn bất cứ loại vũ khí nào. Ông đã dùng âm thanh để vẽ nên hình hài của một cuộc chiến, nơi cái đẹp và sự hy sinh luôn song hành.

Là một học sinh lớp 9, sinh ra khi chiến tranh đã lùi xa, đôi khi em thấy những khái niệm như "chiến trường", "hành quân" thật xa lạ qua những trang sách giáo khoa khô khốc. Nhưng khi giai điệu bài hát của nhạc sĩ Vũ Trọng Hối vang lên, khoảng cách thời gian ấy như bị xóa nhòa.

Em cảm nhận được trong nốt nhạc của ông có hơi thở của rừng già, có tiếng chân dồn dập và cả niềm tin ngây thơ nhưng mãnh liệt vào ngày chiến thắng. Nhạc sĩ Vũ Trọng Hối đã dạy cho em bài học về lòng yêu nước thông qua nghệ thuật. Ông cho em thấy rằng, trí thức và người nghệ sĩ không chỉ ngồi trong phòng kín, mà phải hòa mình vào nỗi đau và niềm vui của dân tộc.

Đứng trước những áp lực thi cử và lựa chọn tương lai, hình ảnh người lính Vũ Trọng Hối tự học để trở thành nhạc sĩ danh tiếng là một nguồn động lực to lớn. Ông cho em hiểu rằng, dù sau này em làm nghề gì, nếu làm với tất cả trái tim và sự tận hiến, kết quả để lại sẽ là vĩnh cửu.

Nhạc sĩ Vũ Trọng Hối đã qua đời vào năm 1985, nhưng "Bước chân trên dải Trường Sơn" sẽ còn vang mãi. Ông đã ra đi, nhưng những "dấu chân âm thanh" của ông vẫn in đậm trên con đường lịch sử của dân tộc.

"Cảm ơn ông, người nhạc sĩ mang quân hàm Đại tá, đã giữ lại cho thế hệ chúng em một phần tâm hồn của Trường Sơn huyền thoại – nơi đá có thể mòn, nhưng tinh thần người lính Việt Nam thì mãi mãi không bao giờ mòn gót."