TỰA BÀI CA BẤT TỬ GIỮA BÃO TÁP: KÍ ỨC THỜI HOA LỬA VỀ TỔNG BÍ THƯ NGUYỄN VĂN CỪ

Nếu dòng chảy lịch sử Việt Nam thế kỉ XX là một khúc thiên thu hùng tóm tắt bao máu, nước mắt và chí khí quật cường, thì Nguyễn Văn Cừ hiện lên như một ánh sao băng lấp lánh rực rỡ nhất. Một nhà lãnh đạo thiên tài, một trí tuệ kiệt xuất của Đảng Cộng sản Việt Nam, người đã đem trọn tuổi thanh xuân ngát hương để thắp lên ngọn đuốc "Tự kiểm điểm", chỉ lối cho phong trào cách mạng bước qua đêm dài tăm tối.

Người con Kinh Bắc và chí lớn từ thuở thiếu thời

Sinh ra tại làng Phù Khê, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh — vùng đất Kinh Bắc địa linh nhân kiệt giàu truyền thống văn hóa và yêu nước, Nguyễn Văn Cừ là hậu duệ của Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi. Mới 15, 16 tuổi, khi bao bạn bè đồng lứa còn miệt mài gặt hái ước mơ đèn sách, người thanh niên ấy đã sớm trăn trở trước cảnh nước mất nhà tan, nhân dân lầm than dưới gót giày thực dân.

Năm 1927, khi chưa tròn 15 tuổi, Nguyễn Văn Cừ đã tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Từ những khu mỏ than Quảng Ninh mù mịt khói bụi và nặng nề xiềng xích, người thanh niên trẻ tuổi đã hòa mình vào đời sống của lớp công nhân mỏ, nhặt nhạnh từng nỗi đau của kiếp sống nô lệ để tôi luyện nên bản lĩnh cách mạng sắt đá.

"Từ vùng mỏ Vàng Danh, Cẩm Phả gian lao, Nguyễn Văn Cừ đã vươn lên thành một chiến sĩ tiên phong, biến nhà tù và xưởng mỏ thành trường học lý luận và thực tiễn."

Nhà lý luận thiên tài và tác phẩm "Tự kiểm điểm" bất tử

Lịch sử gọi tên Nguyễn Văn Cừ là Tổng Bí thư trẻ tuổi nhất trong lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam — ông đảm nhận trọng trách này khi mới tròn 26 tuổi (năm 1938). Nhưng tầm vóc của ông không nằm ở độ tuổi, mà ở tư duy chiến lược sắc bén và tinh thần dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật.

Trong giai đoạn phong trào cách mạng gặp nhiều khó khăn, yêu cầu chuyển hướng chỉ đạo chiến lược trở nên vô cùng cấp thiết, Nguyễn Văn Cừ đã viết tác phẩm lý luận kinh điển "Tự kiểm điểm" (1939). Tác phẩm ấy như một luồng gió sạch xua tan những tư tưởng lệch lạc, chấn chỉnh tổ chức, nêu cao tinh thần tự phê bình và phê bình trong Đảng. Ông dũng cảm khẳng định: Muốn cách mạng thành công, Đảng phải biết nhận lỗi và sửa lỗi, phải luôn gắn bó mật thiết với nhân dân.

Tư duy kiệt xuất của ông đã góp phần quan trọng thành lập Mặt trận Thống nhất Dân tộc Phản đế Đông Dương, tập hợp hàng triệu quần chúng lao động bước vào cuộc đấu tranh sinh tử với kẻ thù.

Rạng ngời khí tiết trước nòng súng kẻ thù

Giữa lúc phong trào cách mạng đang sục sôi, tháng 1 năm 1940, Nguyễn Văn Cừ bị thực dân Pháp bắt tại Sài Gòn. Những đòn tra tấn dã man "thập tử nhất sinh" trong nhà tù Mỹ Tho, Khám Lớn Sài Gòn chẳng thể quật ngã được người chiến sĩ trẻ tuổi có nụ cười kiên định và ánh mắt rực lửa.

Ngày 28 tháng 8 năm 1941, thực dân Pháp đưa ông cùng các đồng chí lãnh đạo tiền bối như Hà Huy Tập, Phan Đăng Lưu, Nguyễn Thị Minh Khai... ra pháp trường ngã tư Giếng Nước, Hóc Môn.

Khi kẻ thù định bịt mắt, Nguyễn Văn Cừ đã dũng cảm giật phắt băng bịt mắt ra và hô to: "Không cần bịt mắt! Tôi muốn nhìn bầu trời Tổ quốc tôi đến phút cuối cùng!".

Tiếng súng tàn bạo vang lên. Nguyễn Văn Cừ ngã xuống khi tuổi đời mới tròn 29 — cái tuổi đang sung sức nhất của tài năng và nhiệt huyết. Máu của ông đã hòa vào đất mẹ Hóc Môn, cùng các đồng chí hóa thành ngọn lửa bất tử soi đường cho Cách mạng Tháng Tám thành công vang dội chỉ vài năm sau đó.

Ánh sao ngời sáng muôn đời

Trôi qua gần một thế kỉ, kí ức về Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ vẫn vẹn nguyên giá trị như một bài ca bất tử về tinh thần dũng cảm, sự hy sinh quên mình và trí tuệ sáng ngời.

Tấm gương của người con ưu tú xứ Kinh Bắc luôn là ngọn đuốc nhắc nhở các thế hệ hôm nay về bản lĩnh tự soi, tự sửa, về tinh thần trung thành vô hạn với Tổ quốc và nhân dân. Ông ngã xuống, nhưng chí khí và tư tưởng của ông vẫn sống mãi trong lòng dân tộc, như một bông hoa lửa không bao giờ tàn giữa đại ngàn lịch sử Việt Nam.