“Tuấn mã Trường Sơn” và những chuyến xe quyết tử vượt ngàn trọng điểm

Con đường huyền thoại Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh những năm tháng chống Mỹ cứu nước là nơi diễn ra cuộc đọ sức lịch sử quyết liệt giữa ý chí con người Việt Nam và sức mạnh hủy diệt của bom đạn đế quốc. Trên tuyến đường huyết mạch ấy, hình ảnh những chiếc xe tải ngày đêm vượt lửa đạn chi viện tiền tuyến đã đi vào huyền thoại. Và nhắc đến những người lính vô lăng quả cảm ấy, không thể không nhớ đến người chiến sĩ được mệnh danh là “Tuấn mã Trường Sơn” đầu tiên: Anh hùng Kim Ngọc Quảng.

Sinh năm 1944 tại vùng đất Hải Hậu, Nam Định, Kim Ngọc Quảng là một học sinh giỏi xuất sắc với tương lai rộng mở phía trước. Nhưng nghe theo tiếng gọi thiêng liêng “nước còn giặc, còn đi đánh giặc”, tốt nghiệp cấp 3, anh tình nguyện nhập ngũ và trở thành chiến sĩ lái xe thuộc Đoàn 559. Từ năm 1965, anh có mặt trên tuyến đường Trường Sơn, chủ yếu hoạt động tại Đường 20 Quyết Thắng – một trong những cung đường hiểm trở và bị đánh phá ác liệt nhất thời chiến.

Suốt hơn 1.200 ngày đêm cầm lái, Kim Ngọc Quảng cùng đồng đội đi qua hơn 4.000 trọng điểm địch đánh phá ác liệt. Đội hình vận tải của anh từng hứng chịu hơn 200 lần máy bay địch oanh tạc dữ dội, bản thân xe của anh bị trúng bom đạn trực diện tới 5 lần, nhưng bằng bản lĩnh kiên cường và sự mưu trí thiên bẩm, anh đều tìm cách thoát hiểm ngoạn mục. Đặc biệt, người chiến sĩ ấy đã có tới 72 lần không ngại nguy hiểm xông vào cứu xe, cứu hàng của đồng đội giữa những rặng lửa bom đang bùng cháy dữ dội. Trong các đợt thi đua, anh đi đầu thực hiện sáng kiến rút ngắn thời gian quay vòng từ 2 đêm một chuyến xuống còn 1 đêm một chuyến, lôi cuốn hàng loạt lái xe trong đại đội hưởng ứng, tạo nên khí thế “vượt cung tăng chuyến” hừng hực khắp mặt trận.

Không chỉ gan dạ, anh còn mang một tấm lòng nhân hậu ấm áp nghĩa tình đồng đội. Trên những chặng đường phản kích quay ra, anh luôn tìm nhận chuyển thương binh. Lo sợ những cú xóc nảy dữ dội của xe tải trên đường núi lở hoằn sỏi đá ảnh hưởng đến vết thương, anh kiên nhẫn nhặt từng chiếc lá rừng khô trải thành một lớp nệm dày êm ái cho thương binh nằm. Bản thân mệt mỏi nhưng hễ gặp máy bay địch, anh lại nhanh chóng tìm nơi giấu xe, dũng cảm dìu từng thương binh xuống hầm trú ẩn và nhường cả khẩu phần ăn ít ỏi của mình cho họ.

Chuyến đi bão táp tại Văng Mu (Lào) đã đi vào lịch sử khi chiếc xe chở đầy thương binh của anh bị máy bay địch chặn đánh ác liệt. Trước làn bom trút xối xả, khi chỉ huy tiểu đoàn lo lắng hỏi đi hay dừng, Kim Ngọc Quảng trả lời đầy đanh thép: “Đã ngồi lên lưng cọp rồi, chỉ có đi thôi!”. Nói là làm, anh nhấn ga, dũng cảm phóng xe băng qua làn khói bom dày đặc, đưa toàn bộ thương binh về trạm phẫu thuật an toàn.

Đạt danh hiệu “Dũng sĩ lái xe 10.000km an toàn”, ngày 22/12/1969, người chiến sĩ 25 tuổi Kim Ngọc Quảng vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông mang quân hàm Thiếu tá trước khi nghỉ hưu và vừa mới trút hơi thở cuối cùng vào ngày 9/8/2026, để lại niềm tiếc thương sâu sắc cho đồng đội Sư đoàn 571 anh hùng. Nhưng tên gọi “Tuấn mã Trường Sơn” mà Tư lệnh Đồng Sỹ Nguyên ưu ái đặt cho ông năm xưa sẽ mãi là biểu tượng của tinh thần quyết chiến quyết thắng, xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước của cả một thế hệ anh hùng.