TƯỚC QUÂN TỊCH VÀ CHUYỆN MỘT NGƯỜI ĐỒNG ĐÔỊ
Năm 1974 khi đang huấn luyện nghiệp vụ trên đất Lệ Thủy để đợi ngày vào Nam chiến đấu với đối phương, tiểu đội gọi là A10 của tôi có 12 người. Trừ anh Chức A trưởng và anh Thân A phó còn lại 10 chiến sĩ đều là SV thuộc các khoa của ĐHSP Vinh nhập ngũ từ tháng 9-1972. Trong đó có người khi nhập ngũ đã học xong năm 3, người xong năm 2, riêng tôi đã học xong năm nhất.
Trong A10 có bạn T là SV khoa Hóa khóa 11 (gọi là 11 K5) quê Anh Sơn (Nghệ An) học xong năm 2. T là người thông minh. T có thể nhắm mắt mà tháo tung 1 khẩu súng AK rồi lắp lại trong nháy mắt, trong lúc tôi mở to 2 mắt mà quên lên quên xuống, khi tháo ra thì thiếu bộ phận này, khi lắp vô thì dư ra 1 vài chi tiết khác. Thậm chí T còn mày mò tự lắp lấy cái máy ga len (máy thu thanh) chỉ cần áp gần vô lỗ tai là nghe đài địch đài ta phát thanh từ HN và SG rõ mồn một.T còn một biệt tài khác: Hồi chúng tôi huấn luyện tân binh ở Nghĩa Đàn có ông chính trị viên đại đội tên Vịnh mang quân hàm thượng sĩ vốn là GV cấp 2 nhập ngũ, mỗi lần nói trước hàng quân là răng ông nghiến kèn kẹt và phát ra âm thanh như có tiếng kim loại cọ vào nhau, nghe phát khiếp. Thế mà T nhại tiếng ông Vịnh nghe i hệt. Có buổi trưa cả tiểu đội đang ngủ, hắn đứng ngoài sân giả giọng chính trị viên Vịnh e hèm rồi hô to: Ai cho các anh nằm ngủ trong nhà dân, các anh có còn là quân nhân cách mạng nữa không đấy. Cả A tưởng thật sợ mất vía.Thế mà vào 1 ngày cuối năm 1974 ở Hà Tran, nơi A10 tôi đóng quân huấn luyện, nửa đêm cả đại đội báo động đột xuất với thông tin: T đã đào ngũ. Đại đội báo cáo lên Sư đoàn (vì đại đội trinh sát C20 của tôi trực thuộc sư đoàn). Sư đoàn cho vệ binh đi bắt T về nhưng không tìm ra T. Đại đội trưởng nói với chúng tôi chuyến này mà bắt được thằng T sẽ bị tước quân tịch đuổi về địa phương. Tôi nghe lạnh tóc gáy. Nếu thế thà vào Nam chiến đấu để chết thành liệt sĩ còn hơn.Một tuần sau T bất ngờ xuất hiện ở lán của BCH đại đội với cái ba lô xẹp lép sau lưng. Thì ra là T trốn đơn vị về nhà cưới vợ, 1 cô gái làng quê mà T đã yêu thương hẹn hò từ lâu, từ khi T còn học cấp 3 và khi đang là SV. Ngày đi bộ đội gấp gáp quá không kịp làm đám cưới nhưng gia đình 2 bên đã qua lại. T trốn về nói là đơn vị cho nghỉ phép làm đám cưới để đi B (miền Nam) chiến đấu. Thế là 2 gia đình xúm vào làm ngay 1 đám cưới tốc hành cho T. Cưới xong chỉ kịp ngủ với vợ 1 đêm sáng dậy T xốc ba lô nói với vợ và cha mẹ: Con phải trở lại đơn vị đây. Hết phép rồi. Gấp lắm rồi. Rồi T đi như chạy vào Quảng Bình để trở lại đơn vị.Chỉ kịp nghe T báo cáo lại như thế, Chỉ huy đại đội liền cho chiến sĩ liên lạc mang súng đạn đầy đủ áp tải T lên quân lực Sư đoàn. Quân lực Sư đoàn ngay lập tức cử vệ binh cũng súng đạn đầy đủ đưa T về một đơn vị chiến đấu của 1 trung đoàn bộ binh thuộc sư đoàn. Vì thế mà ngày trở lại C20, T ngay cả xin chạy về A10 để chào từ biệt chúng tôi cũng không được. Và chúng tôi cũng không được nhìn mặt T lần cuối cùng.Ngay sau đó là Tết nguyên đán 1975 ập đến, tối mùng 2 Tết năm đó, cả sư đoàn tôi bí mật hành quân đi B rồi vào tận miền Đông Nam Bộ.Sau những trận đánh lớn của sư đoàn 341 tại Xuân Lộc, Trảng Bom, Hố Nai... rồi tiến về SG, chúng tôi đều hỏi thăm tin tức về nhau xem ai còn ai mất, ai cũng có tin nhưng riêng T thì không ai biết gì hết. Có nhiều nguồn tin rỉ tai nhau nói là vào đến chiến trường T vì quá nhớ người vợ trẻ nên đã đào ngũ ra miền Bắc, lại có tin nói T đã chiêu hồi theo quân VNCH ngay trong trận đánh kéo dài 12 ngày đêm ở Xuân Lộc, tin khác lại nói T mất tích.v.v... nghĩa là rất bí ẩn.Ngày hết chiến tranh những người lính SV còn sống sót được trở lại trường cũ tiếp tục học tập nhưng trong những người trở về không có mặt T.Cho đến một ngày... trong một chuyến đi thực tập SP cuối khoá kéo dài 2 tháng ở Trường cấp 3 Anh Sơn, một bạn SV trong đoàn là CCB C20 đã hỏi ra nhà T và tìm đến thăm cũng là để đi tìm câu trả lời cho sự mất tích bí ẩn của T trong cuộc chiến.Trong căn nhà đơn sơ trên cái cột ở gian giữa treo ngay ngắn một tấm bằng Tổ quốc ghi công ghi rõ nét tên Liệt sĩ: Bùi Anh Tiến.Người đồng đội của Tiến và chúng tôi chỉ biết đứng lặng lẽ mặc cho 2 dòng nước mắt lăn dài trên má.



