Tuổi 18 trốn nhà đi mở đường và ký ức 2000 ngày ở "tọa độ chết" Đường 20 Quyết Thắng
Mùa thu năm 1965 – Ngày trốn nhà đi tìm lý tưởng
Đó là một buổi chiều đầy nắng, cái nắng vàng hanh hao trên những con đường làng ở huyện Hàm Yên (Tuyên Quang). Ở tuổi 18, trong khi bạn bè cùng trang lứa đang mơ về những khung trời bình yên, cô gái trẻ Trần Thị Ngoan lại mang trong mình một nỗi niềm khác. Khi ấy, cuộc kháng chiến chống Mỹ đã bước vào giai đoạn khốc liệt nhất. Lời thề "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước" đã thôi thúc hàng triệu thanh niên lên đường.Bà Ngoan vẫn nhớ như in khoảnh khắc đó, trái tim bà đập những nhịp đập mãnh liệt. Bà quyết định trốn gia đình, mang theo hành trang duy nhất là lòng nhiệt huyết rực cháy của tuổi trẻ, để gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong (TNXP). Ngày ấy, "đi là để cống hiến", khái niệm về sự sợ hãi dường như bị lãng quên trong tâm trí những cô gái, chàng trai mang trong mình sứ mệnh lịch sử.
"Tọa độ chết" và những đôi tay không biết mỏi
Suốt 5 năm ròng rã, đôi chân của bà Ngoan đã in dấu trên khắp các "tọa độ chết". Từ cầu Hàm Rồng, cầu Tào Xuyên (Thanh Hóa) đến những cung đường ở Hải Dương, Hải Phòng, nơi đâu có dấu chân kẻ thù, nơi đó có sự hiện diện của những TNXP.Dưới những cơn mưa bom bão đạn, giữa tiếng gầm rú của máy bay phản lực Mỹ, đội quân của bà Ngoan không bao giờ run sợ. "Tay cuốc, tay xẻng" – hình ảnh ấy đã trở thành biểu tượng bất tử. Bà nhớ lại những đêm không ngủ, cùng đồng đội hối hả san lấp hàng nghìn hố bom sâu hoắm chỉ trong tích tắc, để khi bình minh ló dạng, những đoàn xe chở quân, lương thực, thuốc men và thương binh lại có thể bon bon tiến về phía trước.Năm 1966, một vết sẹo lớn trong lòng bà xuất hiện. Nhận tin mẹ mất, bà tranh thủ xin phép đơn vị trở về quê nhà. Nhưng chiến tranh không chờ đợi một ai. Khi bà về đến đầu làng, mọi việc đã xong xuôi, bà không kịp nhìn mặt mẹ lần cuối. Nỗi đau ấy như xé tâm can, nhưng trong hoàn cảnh ấy, bà không có quyền gục ngã. Nén đau thương vào lòng, bà lại khoác ba lô lên vai, bước chân quay trở lại chiến trường, nơi đồng đội đang đợi, nơi "mạch máu" giao thông của đất nước đang cần bà.
Đường 20 Quyết Thắng – Nơi tuổi trẻ hóa thành bất tử
Năm 1968, bà Ngoan được điều động vào Trường Sơn, trực tiếp làm nhiệm vụ tại Đường 20 Quyết Thắng. Đây được coi là "tọa độ lửa" – nơi sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc. Cứ 15 phút, máy bay Mỹ lại dội bom một lần.“Đồng đội tôi xanh mãi một khoảng trời con gái.”Đó là lời thì thầm xót xa nhưng đầy tự hào của bà Ngoan khi nhắc về những người bạn đã ngã xuống. Những ngày tháng đó, sự sống của cả đơn vị bị rung chuyển liên hồi bởi B-52, nhưng cứ mỗi khi tiếng nổ dứt, bóng dáng những nữ TNXP lại thoăn thoắt xuất hiện trên mặt đường. Họ không chỉ san lấp hố bom, họ còn dùng chính ý chí thép của mình để "đứng" trên mặt đường, dẫn đường cho xe qua. Họ coi cái chết nhẹ tựa lông hồng, bởi họ biết, sự hy sinh của mình là sự sống của cả dân tộc.
Lời kết cho một thế hệ
Năm 2022, khi trở lại thăm chiến trường xưa ở Ngã ba Đồng Lộc, đứng trước nghĩa trang thắp hương cho những người đồng đội đã nằm lại tuổi 20, bà Ngoan không cầm được nước mắt. Những người bạn, những cô gái năm ấy, mãi mãi ở lại tuổi thanh xuân tươi đẹp nhất để đất nước được nở hoa độc lập.Câu chuyện của bà Ngoan, của những thanh niên xung phong "Thời Hoa Lửa", không chỉ là ký ức, mà là bài học về tình yêu nước, về sức sống mãnh liệt của một thế hệ đã dám sống, dám hy sinh để viết nên trang sử vẻ vang cho dân tộc Việt Nam.
