Tuổi 20 bên bến phà sông Gianh

Huỳnh Kim Trung (16/3/1952 – 20/8/1972), quê Thủ Dầu Một, Nam Bộ, là học viên năm thứ hai Đại học Cảnh sát, sau đó tình nguyện vào tuyến lửa Quảng Bình làm nhiệm vụ tại bến phà sông Gianh. Trong những tháng chiến đấu ác liệt năm 1972, anh nhiều lần lao vào nơi hiểm nguy để cứu người, cứu phương tiện và hàng hóa. Ngày 20/8/1972, khi cùng đồng đội và nhân dân cứu kho đạn đang bị máy bay Mỹ đánh phá, anh bị thương nặng và hy sinh ở tuổi 20.Phần 1: Chàng trai từ Thủ Dầu Một

Huỳnh Kim Trung sinh ngày 16/3/1952, tại Chiến khu Dương Minh Châu, Thủ Dầu Một, Nam Bộ.

Anh trưởng thành trong một thời kỳ đất nước còn chia cắt và chiến tranh ngày càng khốc liệt.

Sau khi học xong lớp 10 tại Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi, tháng 12/1970, Huỳnh Kim Trung trở thành học viên Đại học Cảnh sát thuộc Bộ Công an.

Con đường phía trước của một chàng trai mới mười tám tuổi khi ấy có thể là trở thành một cán bộ công an, tiếp tục học tập và công tác.

Nhưng chiến tranh đang diễn ra.

Năm 1972, khi miền Bắc trở thành mục tiêu đánh phá dữ dội, Huỳnh Kim Trung tình nguyện vào tuyến lửa Quảng Bình.

Anh được tăng cường về Ty Công an Quảng Bình, làm nhiệm vụ tại Phòng Cảnh sát giao thông, khu vực bến phà sông Gianh.

Từ một giảng đường, chàng trai tuổi đôi mươi bước thẳng vào một trong những tọa độ giao thông ác liệt nhất của miền Bắc.

Phần 2: Bến phà sông Gianh – nơi mỗi chuyến xe là một nhiệm vụ

Bến phà sông Gianh năm 1972 không chỉ là một bến vượt sông.

Đó là một mắt xích quan trọng trên tuyến giao thông chi viện cho chiến trường.

Những chuyến xe chở bộ đội, vũ khí và hàng hóa phải vượt sông trong điều kiện máy bay Mỹ thường xuyên đánh phá.

Huỳnh Kim Trung được giao nhiệm vụ bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, điều động những chuyến phà và bảo vệ người, phương tiện qua lại.

Công việc ấy tưởng như không trực tiếp cầm súng.

Nhưng ở bến phà Gianh, mỗi lần máy bay xuất hiện, người chiến sĩ giao thông cũng phải đối mặt với hiểm nguy chẳng khác gì một người lính ngoài trận địa.

Phà phải chạy.

Xe phải qua.

Người bị thương phải được cứu.

Hàng hóa phải được giữ.

Và tuyến đường không được để tê liệt.

Huỳnh Kim Trung đã chọn đứng ở chính nơi ấy.

Phần 3: Lao ra giữa bom đạn để giải phóng đoàn xe

Ngày 16/4/1972, một đoàn xe chở cán bộ từ phía Nam ra Bắc đến bến phà Gianh thì bị máy bay Mỹ phát hiện và đánh phá.

Bom làm thanh chắn đường bị đổ, đoàn xe bị ách lại.

Nếu không nhanh chóng giải phóng đường, những chiếc xe và con người bên trong sẽ tiếp tục trở thành mục tiêu của máy bay.

Trong lúc bom đạn vẫn đang rơi, Huỳnh Kim Trung lao ra khỏi hầm trú ẩn, nâng thanh chắn đường và hướng dẫn đoàn xe thoát khỏi khu vực nguy hiểm.

Đó là một trong những chiến công đầu tiên được hồ sơ của anh ghi lại trong những tháng ở Quảng Bình.

Không phải một trận đánh có tiếng súng bộ binh.

Nhưng đó vẫn là một cuộc chiến.

Một bên là bom đạn.

Một bên là một người chiến sĩ giao thông chỉ có đôi tay và ý chí của mình.

Và phía sau anh là cả một đoàn xe đang cần được giải phóng.

Chú thích: Đoàn xe vận tải và tuyến giao thông trong chiến tranh chống Mỹ ở Quảng Bình. Hình ảnh tái hiện bối cảnh nhiệm vụ của Huỳnh Kim Trung.

Phần 4: Những lần lao vào nơi nguy hiểm

Ngày 29/4/1972, máy bay Mỹ đánh trúng một xe chở đạn.

Chiếc xe bốc cháy.

Huỳnh Kim Trung lại lao vào dập lửa, đưa người lái xe bị thương đi cấp cứu.

Sau đó, anh tiếp tục cõng một công nhân bến phà bị thương đi cứu chữa.

Những việc ấy diễn ra trong một thời gian rất ngắn sau khi anh đến Quảng Bình.

Nhưng đó không phải lần cuối anh làm như vậy.

Mỗi lần máy bay xuất hiện, những người ở bến phà đều phải lựa chọn.

Chạy vào hầm.

Hay bước ra ngoài để cứu người.

Huỳnh Kim Trung thường chọn cách thứ hai khi nhiệm vụ đòi hỏi.

Không phải vì anh không biết sợ.

Mà bởi ở những thời khắc ấy, phía trước anh là những người đang cần được cứu.

Chú thích: Hình ảnh quân dân cứu người, cứu phương tiện và hàng hóa trong chiến tranh chống Mỹ. Dùng để tái hiện điều kiện chiến đấu tại Quảng Bình, không phải ảnh trực tiếp Huỳnh Kim Trung.

Phần 5: Giữa dòng sông Gianh

Ngày 12/6/1972, một chiếc phà chở bốn xe hàng của Đoàn 559 bị nước tràn vào khoang và gặp nạn.

Huỳnh Kim Trung lao xuống sông cứu người.

Sau khi đưa người vào bờ, anh nhìn thấy hàng hóa vẫn còn nổi giữa dòng.

Anh chạy bộ nhiều cây số để báo cho chính quyền và vận động nhân dân các xã lân cận ra sông cứu vớt.

Kết quả, hàng chục tấn hàng hóa, sách báo chi viện cho chiến trường miền Nam được cứu.

Chi tiết này cho thấy một điều rất rõ về công việc của Huỳnh Kim Trung.

Anh không chỉ giữ giao thông.

Anh còn tìm mọi cách để giữ những gì tuyến giao thông ấy đang chuyên chở.

Bởi mỗi chuyến hàng qua được sông Gianh đều có ý nghĩa đối với chiến trường phía trước.

Và người chiến sĩ trẻ ấy hiểu rất rõ điều đó.

Chú thích: Sông Gianh, bến phà và hoạt động vận tải chi viện trong thời kỳ chống Mỹ. Hình ảnh tái hiện không gian lịch sử nơi Huỳnh Kim Trung làm nhiệm vụ.

Phần 6: Những trang nhật ký cuối cùng

Bên cạnh những hồ sơ chiến công, Huỳnh Kim Trung còn để lại một cuốn nhật ký.

Những trang viết ấy chỉ được mọi người đọc lại sau khi chiến tranh kết thúc.

Trong nhật ký, anh viết về tuổi trẻ, về lý tưởng, về mẹ và về mong muốn một ngày đất nước sạch bóng quân xâm lược để trở về phụng dưỡng mẹ già.

Ngày 4/6/1972, anh còn viết về bến phà Gianh:

“Nghe máu chảy trong người, sáng dậy nhớ bến phà Gianh…”

Những dòng nhật ký cho thấy bến phà đã trở thành một phần rất gần gũi trong cuộc sống của người chiến sĩ trẻ.

Anh biết nơi ấy nguy hiểm.

Anh biết máy bay có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Nhưng anh vẫn ở đó.

Những dòng nhật ký cuối cùng được ghi vào đầu tháng 8/1972.

Hai tuần sau, Huỳnh Kim Trung hy sinh.

Phần 7: Ngày 20/8/1972 – lần cuối cùng lao vào lửa

Ngày 20/8/1972, máy bay Mỹ liên tục đánh phá khu vực bến phà.

Tại thôn Thuận Bài, nhiều nhà dân bị cháy. Trong nhà mẹ Troòng có những hòm đạn của bộ đội đang bốc cháy dữ dội.

Huỳnh Kim Trung cùng đồng đội và nhân dân lao vào cứu kho đạn.

Một hòm.

Rồi một hòm nữa.

Anh tiếp tục đưa đạn ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Đến hòm thứ 50, một vụ nổ xảy ra.

Huỳnh Kim Trung bị thương nặng. Người dân mẹ Troòng cũng hy sinh tại chỗ.

Anh được đưa đi cấp cứu.

Nhưng vết thương quá nặng.

Theo các tư liệu ghi lại, biết mình khó qua khỏi, Huỳnh Kim Trung đề nghị mọi người ưu tiên cứu những người bị thương nhẹ hơn.

Rồi người chiến sĩ tuổi đôi mươi ấy hy sinh.

Ngày 20/8/1972.

Anh vừa tròn 20 tuổi.

Phần 8: Người Anh hùng tuổi 20

Huỳnh Kim Trung hy sinh khi mới 20 tuổi.

Nhưng những chiến công của anh đã được ghi nhận ngay sau đó.

Trạm Công an Giao thông phà sông Gianh, chính quyền địa phương và Bộ Công an đề nghị truy tặng anh Huân chương Chiến công hạng Nhất và danh hiệu Anh hùng LLVTND.

Ngày 31/12/1973, Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng ký Lệnh số 110-LCT, truy tặng Huỳnh Kim Trung danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Người chiến sĩ ấy không còn sống để nhận danh hiệu.

Nhưng cái tên Huỳnh Kim Trung từ đó được ghi lại trong lịch sử lực lượng Công an nhân dân và lịch sử cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Sau này, hài cốt anh được đưa về Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Tiền Giang, thành phố Mỹ Tho.

Từ bến phà sông Gianh của Quảng Bình, người con Nam Bộ cuối cùng trở về với quê hương.

Lời kết: Huỳnh Kim Trung mãi mãi tuổi 20

Có những người đi qua chiến tranh và trở về.

Có những người trở về sau nhiều năm, mang theo những vết thương trên cơ thể.

Và có những người không bao giờ trở lại.

Huỳnh Kim Trung thuộc về những người ấy.

Anh rời giảng đường khi tuổi đời còn rất trẻ để tình nguyện vào tuyến lửa Quảng Bình.

Ở bến phà sông Gianh, anh làm một công việc tưởng như rất bình thường: giữ giao thông, điều động phà, bảo đảm cho những chuyến xe vượt sông.

Nhưng trong chiến tranh, không có công việc nào thực sự bình thường.

Ngày 16/4, anh lao ra giữa bom đạn để giải phóng một đoàn xe.

Ngày 29/4, anh dập lửa trên chiếc xe chở đạn và cứu người bị thương.

Ngày 12/6, anh lao xuống sông cứu người và vận động nhân dân cứu hàng hóa của Đoàn 559.

Và ngày 20/8, anh lại lao vào nơi đang cháy để cứu kho đạn.

Đến hòm đạn thứ 50, vụ nổ xảy ra.

Huỳnh Kim Trung bị thương nặng.

Anh không sống được.

20 tuổi.

Một tuổi đời quá ngắn.

Nhưng những gì anh để lại không ngắn.

Đó là những chuyến xe được giải phóng.

Những người được cứu.

Những tấn hàng được giữ lại cho chiến trường.

Một cuốn nhật ký.

Một tình yêu chưa kịp nói hết.

Một người mẹ đã chờ con trở về.

Và một cái tên được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Điều khiến câu chuyện về Huỳnh Kim Trung xúc động không phải vì chúng ta biết quá nhiều về anh.

Mà ngược lại.

Chúng ta chỉ biết một phần nhỏ về cuộc đời ấy.

Những trang nhật ký còn lại cho thấy một chàng trai 20 tuổi cũng có những ước mơ rất bình dị: sống, trở về, phụng dưỡng mẹ.

Nhưng chiến tranh đã giữ anh lại bên dòng sông Gianh.

Hôm nay, khi những chuyến xe qua Quảng Bình không còn phải né tránh bom đạn, khi những bến phà năm xưa chỉ còn lại trong ký ức, chúng ta càng hiểu giá trị của hai chữ hòa bình.

Bởi phía sau sự bình yên ấy là những người đã từng đứng giữa bom đạn để giữ cho con đường không bị đứt.

Trong số họ có một người con Nam Bộ:

Huỳnh Kim Trung.

Anh ra đi ở tuổi 20.

Và như những người bạn từng viết về anh:

Huỳnh Kim Trung mãi mãi tuổi 20.

Xin được tưởng nhớ người Anh hùng liệt sĩ đã nằm lại bên bến phà sông Gianh.

Xin được biết ơn anh và những đồng đội đã chiến đấu, hy sinh để đất nước có ngày hôm nay.