tuổi 20 đẹp nhất đời người, 4 năm cống hiến (1968 - 1972) của bà là một hành trình rực lửa
Lịch sử cuộc Kháng chiến chống Mỹ cứu nước không chỉ được viết nên bởi những người đàn ông ra trận, mà còn có sự cống hiến thầm lặng đầy hy sinh của những người phụ nữ Việt Nam kiên cường. Cựu chiến binh, cựu Thanh niên xung phong (TNXP) Nguyễn Thị Lụa (sinh năm 1948) là một mảnh ghép bình dị nhưng kiêu hãnh như thế. Bước vào tuổi 20 đẹp nhất đời người, 4 năm cống hiến (1968 - 1972) của bà là một hành trình rực lửa, bám trụ nơi những "tọa độ chết" để giữ vững mạch máu giao thông cho những chuyến xe hướng về tiền tuyến.
Tuổi đôi mươi bước vào "tọa độ lửa"
Mùa hè năm 1968, khi cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của đế quốc Mỹ ở miền Bắc bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, cô gái trẻ Nguyễn Thị Lụa vừa tròn 20 tuổi. Nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc, bà gác lại những ước mơ riêng tư, tạm biệt gia đình để gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước.
Đơn vị của bà được điều động thẳng vào tuyến lửa Quảng Bình, Hà Tĩnh – nơi những trọng điểm, ngã ba đường ngày đêm bị bom đạn cày xới đến từng tấc đất. Công việc của bà Lụa và những cô gái tuổi mười đôi mươi ngày ấy vô cùng nặng nề và hiểm nguy: Rà phá bom mìn, san lấp hố bom, bắc cầu, thông đường ngay sau khi máy bay địch vừa dứt loạt oanh tạc để bảo đảm cho xe chở hàng vào Nam không bị ách tắc.
Hộp cao sao vàng chia đôi và đêm hộ tống xe qua ngầm dưới làn bom
Kỷ niệm sâu sắc và ám ảnh nhất trong cuộc đời TNXP của bà Nguyễn Thị Lụa diễn ra vào một đêm cuối năm 1970 tại một tọa độ ngầm qua sông cực kỳ nguy hiểm ở Quảng Bình. Đêm ấy, trời mưa phùn, gió lạnh rít qua các khe núi cằn cỗi vì chất độc hóa học. Bà Lụa cùng một người bạn thân chung tiểu đội tên Mai được giao nhiệm vụ đứng làm "cọc tiêu sống", mặc áo trắng để định vị mép đường ngầm cho đoàn xe tải quân sự vượt sông trong đêm tối không đèn.
Do ngâm mình dưới nước độc và sương muối nhiều giờ, cả hai đều bị những cơn ho thắt ngực và cái lạnh bóp nghẹt. Bà Lụa rút từ trong túi áo dính bùn ra một hộp cao sao vàng nhỏ — thứ tài sản quý giá mà mẹ bà gửi từ quê vào. Bà cẩn thận bôi một ít lên thái dương và cổ cho Mai, rồi hai chị em nhìn nhau cười, hơi ấm từ hộp cao nhỏ như sưởi ấm cả không gian sặc mùi thuốc súng.
Chợt, tiếng gầm rú của máy bay địch xé toạc màn đêm. Những loạt bom chùm trút xuống ngay sát khu vực bến ngầm. Một chiếc xe tải đi đầu trong đoàn bị trúng mảnh bom, lật nghiêng và bắt đầu bốc cháy ngay trên lối lên của ngầm. Lửa sáng rực vô tình trở thành tấm bia bia định vị cho máy bay địch tiếp tục nhào lộn dội bom.
Không một chút sợ hãi, bà Lụa cùng Mai bấu chặt chân vào bùn đất, băng qua làn khói đạn mù mịt để tiếp cận chiếc xe. Dù vóc dáng nhỏ nhắn, nhưng trong khoảnh khắc sinh tử, bà Lụa đã cùng đồng đội dùng xẻng, dùng tay không cào đất đá, hỗ trợ tài xế dỡ nhanh những hòm nhu yếu phẩm xuống xe, đồng thời dùng cành cây ngụy trang để che bớt ánh lửa. Bàn tay rách da, máu hòa cùng bùn và sương lạnh, nhưng bà vẫn kiên cường đứng vững ở mép ngầm, tay vẫy chiếc khăn trắng làm tín hiệu hướng dẫn cho các xe phía sau rồ máy, tăng ga vượt qua khúc sông an toàn. Khi chiếc xe cuối cùng qua ngầm, một loạt bom băm nát vị trí bà vừa đứng, hất văng bà vào bụi rậm, đất đá vùi lấp đến nửa người nhưng may mắn bà chỉ bị ngất đi.
Khép lại một thời hoa lửa
Năm 1972, sau 4 năm kiên cường bám trụ nơi tuyến đầu, chịu đựng biết bao trận bom thảm khốc và những trận sốt rét rừng ngã nước làm sụt giảm sức khỏe, bà Nguyễn Thị Lụa hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của một người Thanh niên xung phong và nhận quyết định xuất ngũ trở về địa phương.
Hành trang trở về hậu phương của bà không có gì ngoài một chiếc ba lô sờn góc, những vết chai sần trên đôi tay và một hộp cao sao vàng đã dùng cạn. 4 năm (1968 - 1972) tuy ngắn so với một đời người, nhưng đối với cựu TNXP Nguyễn Thị Lụa, đó là quãng thời gian rực rỡ và danh giá nhất. Bà đã sống và cống hiến trọn vẹn tuổi thanh xuân của người con gái, lấy mồ hôi và lòng quả cảm để nối liền mạch máu giao thông của Tổ quốc, dệt nên những huyền thoại về một thời "tiếng hát át tiếng bom"
