Tuổi 20 ở Ngã ba Đồng Lộc

Từ năm 1965, khi đế quốc Mỹ đẩy mạnh chiến tranh phá hoại miền Bắc, Ngã ba Đồng Lộc liên tục bị máy bay Mỹ đánh phá nhằm cắt đứt con đường vận chuyển lương thực, vũ khí và lực lượng chi viện cho chiến trường miền Nam. Máy bay quần thảo suốt ngày đêm, bom trút xuống như mưa, mặt đất biến dạng, những hố bom chồng lấn khắp nơi. Những tưởng 1 nhành cây, một ngọn cỏ cũng khó có thể sống được ở vùng đất này, vậy mà hàng ngàn chiến sĩ, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến và người dân địa phương đã không quản hiểm nguy luôn bám trụ làm nhiệm vụ để đảm bảo thông tuyến cho xe đi qua, tất cả vì tiền tuyến thân yêu, vì miền Nam ruột thịt. Với khẩu hiệu: “Xe chưa qua nhà không tiếc”, “Tim có thể ngừng đập nhưng đường phải thông”, “Sống bám cầu, bám đường, chết kiên cường dũng cảm”, “Đường chưa thông không tiếc xương, tiếc máu” đã trở thành kim chỉ Nam, ngọn lửa soi sáng cho lý tưởng, phương châm sống và chiến đấu của các lực lượng lúc bấy giờ.

Cuộc sống ở Ngã ba Đồng Lộc vô cùng gian khổ. Những người thanh niên xung phong sống trong các hầm trú ẩn đào vội dưới sườn đồi, mái che bằng gỗ rừng và đất đá. Bữa ăn hằng ngày chỉ có gạo độn sắn, rau rừng, nước uống phải gánh từ xa. Ban ngày tránh bom, ban đêm họ lại ra đường san lấp hố bom, sửa đường, dẫn xe qua trọng điểm. Có những đêm mưa bom chưa kịp dứt, đất đá còn nóng bỏng, nhưng ánh đèn pin nhỏ bé vẫn lập lòe trên mặt đường, theo từng bước chân người mở lối.

Năm 1968, chiến tranh bước vào giai đoạn khốc liệt nhất. Tại Ngã ba Đồng Lộc, một tiểu đội nữ thanh niên xung phong thuộc Đại đội 552, Tổng đội Thanh niên xung phong Hà Tĩnh làm nhiệm vụ đảm bảo giao thông. Tiểu đội trưởng là Võ Thị Tần, một cô gái mới 24 tuổi, nhưng đã sớm thể hiện tinh thần kiên cường và trách nhiệm của người chỉ huy. Chị cùng đồng đội ngày đêm bám đường, bám trọng điểm, coi việc giữ đường thông xe là mệnh lệnh thiêng liêng.

Trang phục của các chị khi ấy rất giản dị: áo nâu hoặc áo xanh bạc màu, quần vải thô, mũ cối đội đầu, chân đi dép cao su, trên vai luôn sẵn cuốc, xẻng, cáng tre. Không có áo giáp, không có hầm trú ẩn kiên cố, các chị chỉ có tinh thần thép và niềm tin sắt son vào ngày đất nước thống nhất.

Ban ngày, máy bay Mỹ quần thảo, dội bom liên tục xuống Ngã ba Đồng Lộc. Có ngày, hàng trăm quả bom trút xuống chỉ trong vài giờ. Ban đêm, khi tiếng bom tạm lắng, Võ Thị Tần lại dẫn tiểu đội ra đường lấp hố bom, san mặt đường, dẫn xe qua trọng điểm, để từng đoàn xe chở lương thực, vũ khí kịp thời vào chiến trường miền Nam. Đất đá còn nóng, khói bom chưa tan, nhưng các chị không cho phép mình chậm trễ dù chỉ một phút.

Trưa ngày 24 tháng 7 năm 1968, sau một loạt bom dữ dội, tiểu đội của Võ Thị Tần vừa san lấp xong mặt đường thì bất ngờ một tốp máy bay Mỹ quay lại. Một loạt bom khác trút xuống đúng vị trí các chị đang làm nhiệm vụ. Cả 10 cô gái thanh niên xung phong đã anh dũng hy sinh, vĩnh viễn nằm lại trong lòng đất Đồng Lộc khi tuổi đời còn rất trẻ.

Sự hy sinh của Anh hùng Võ Thị Tần và đồng đội không chỉ giữ vững mạch máu giao thông của Tổ quốc trong những ngày cam go nhất, mà còn trở thành biểu tượng bất tử của tuổi trẻ Việt Nam thời hoa lửa – sống có lý tưởng, sẵn sàng hiến dâng cả tuổi xuân cho độc lập, tự do của dân tộc.

Ngã ba Đồng Lộc hôm nay đã yên bình, nhưng mỗi tấc đất nơi đây vẫn thấm đẫm ký ức lịch sử. Câu chuyện về Võ Thị Tần không chỉ là câu chuyện của quá khứ, mà là lời nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay: hòa bình có được là từ những hy sinh không thể đo đếm của những con người rất đỗi bình dị mà anh hùng.