Tuổi đôi mươi nhưng chẳng nghĩ thân mình
“Chốn lao tù là nơi trui rèn tâm trí. Đây cũng là chiến trường mà ta không cần vũ khí…”. Hồi mới bị đưa đến Nhà tù Côn Đảo, nghe các dì, các chị truyền miệng tập hát vài câu ngắn trong bài “Chốn lao tù” của nhạc sĩ Tôn Thất Lập, bà Nguyễn Ngọc Ánh cũng hát theo. Khi ấy, bà Ánh vừa đôi mươi, trẻ trung, xinh xắn. Vậy mà cả thời thanh xuân hầu như những chiến sĩ cách mạng như bà không bao giờ nghĩ đến quần áo đẹp hay chiếc kẹp tóc mới. Tất cả niềm riêng cũng gác lại. Họ làm bất cứ việc gì cũng nghĩ đến thắng lợi về sau cho cách mạng và nhất quyết không ảnh hưởng đến tổ chức, đồng đội. “Thành ra bằng mọi cách mình phải nêu cao tinh thần bất khuất và chiến đấu cho Tổ quốc, cho tập thể. Tập thể cũng truyền cho những người trẻ như tôi rất nhiều động lực, niềm tin ngay trong những ngày bị đàn áp, tra tấn khốc liệt nhất. Về sau, nhiều người hỏi tại sao tôi ít kể chuyện buồn trong những năm tháng tù đày, chẳng lẽ không sợ hay sao? Có ám ảnh chứ nhưng vì mọi thứ quá kinh khủng nên khi nhắc tới tôi lại thương nhớ các dì, các chị, cảm xúc trào dâng lại khóc, khó kềm lòng. Tôi chọn kể về những câu chuyện đẹp chốn lao tù”, bà Ánh nhắc lại ngày tháng cũ.
Chỉ vài ngày sau khi Hiệp định Paris về Việt Nam được ký kết, thông tin đã lan đến Nhà tù Côn Đảo. Lúc bấy giờ, chiến sĩ cách mạng bị giam ở tất cả các trại đồng loạt yêu cầu Ban quản đốc trại trao trả họ về cho Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và thi hành hiệp định. Chiến dịch thanh lọc tù nhân âm thầm được đưa ra tại từng khu trại. Chúng tiến hành đàn áp để tráo đổi hồ sơ tù nhân chính trị sang thường án, đồng thời tìm cách phân tán, thủ tiêu tù nhân chính trị. Khi ấy, ở các trại giam, cả tù nhân nam lẫn tù nhân nữ đều chống trả quyết liệt, không cho chúng thực hiện âm mưu tàn độc này. Bà Tư kể: “Nhận ra âm mưu tráo án, ngày ngày chúng tôi mài đầu ngón tay dưới gạch cho đến khi rướm máu để vân tay mờ đi hay dùng kim đâm vào đầu ngón tay để chúng không ép lăn tay được. Để tránh chụp hình, chúng tôi bày nhau cách nhắm mắt hả họng, thà bị đánh đến xỉu chứ không ngồi yên. Chấp nhận các đòn tra tấn, chúng tôi đấu tranh đến cùng, cuối cùng bọn chúng buộc lòng phải chấp nhận trả tù chính trị về với cách mạng”.
