Tuổi hai mươi của Nguyễn Chí Thanh – Mồi lửa đầu tiên của một thời hoa lửa

Tuổi hai mươi của Nguyễn Chí Thanh – Mồi lửa đầu tiên của một thời hoa lửa

Những năm đầu thập niên 1930, xứ Huế vẫn mang vẻ đẹp trầm mặc của sông Hương, núi Ngự, nhưng phía sau vẻ yên bình ấy là một cuộc sống ngột ngạt dưới ách thống trị của thực dân Pháp và chế độ phong kiến.

Ở làng Niêm Phò, huyện Quảng Điền, một chàng trai trẻ tên Nguyễn Vịnh lớn lên trong cảnh nghèo khó. Cha mất sớm, cuộc sống thiếu thốn càng khiến anh sớm hiểu được nỗi nhọc nhằn của người dân quê mình.

Mỗi ngày, anh nhìn thấy những người nông dân quanh năm bán mặt cho đất, bán lưng cho trời nhưng vẫn không đủ ăn. Những người dân nghèo bị áp bức, những gia đình ly tán, những tiếng thở dài trong những mái nhà tranh… tất cả dần trở thành những câu hỏi day dứt trong lòng chàng trai tuổi đôi mươi.

Vì sao người dân quê mình phải sống khổ đến thế?

Vì sao đất nước mình mất tự do?

Và nếu muốn thay đổi cuộc đời ấy, phải bắt đầu từ đâu?

Những câu hỏi ấy cứ lớn dần theo năm tháng.

Giữa thập niên 1930, không khí đấu tranh dân chủ bắt đầu lan rộng. Đặc biệt, từ khi Mặt trận Bình dân lên cầm quyền ở Pháp năm 1936, phong trào đấu tranh đòi các quyền dân chủ, dân sinh ở Đông Dương có thêm điều kiện phát triển.

Đối với Nguyễn Vịnh, đó giống như một luồng sáng xuyên qua màn đêm.

Anh bắt đầu tìm đọc những sách báo tiến bộ, tiếp xúc với những tài liệu cách mạng và gặp gỡ những người cùng chung chí hướng.

Những trang sách nhỏ bé nhưng mở ra trước mắt người thanh niên một thế giới rộng lớn.

Anh hiểu rằng nỗi khổ của người nông dân không phải là số phận không thể thay đổi.

Anh hiểu rằng muốn giành lại cuộc sống tự do, người dân phải biết đoàn kết.

Và anh cũng hiểu rằng, con đường phía trước chắc chắn không dễ dàng.

Nhưng tuổi trẻ thường có một thứ sức mạnh đặc biệt:

Đó là dám bước đi khi chưa biết con đường sẽ dẫn mình đến đâu.

Nguyễn Vịnh đã chọn bước đi ấy.

Từ những cuộc gặp gỡ bí mật, Nguyễn Vịnh dần tham gia hoạt động cách mạng.

Ban ngày, anh hòa mình vào cuộc sống của người dân.

Ban đêm, dưới những mái nhà tranh đơn sơ, bên ánh đèn dầu leo lét, anh cùng các đồng chí trao đổi tài liệu, bàn chuyện vận động quần chúng.

Không có phòng họp rộng.

Không có bàn ghế sang trọng.

Chỉ có vài người ngồi sát bên nhau, nói thật khẽ để tránh tai mắt của mật thám.

Ngoài kia, đêm Huế vẫn yên tĩnh.

Nhưng bên trong những căn nhà nhỏ ấy, một ngọn lửa đang được nhóm lên.

Ngọn lửa của lý tưởng.

Ngọn lửa của lòng yêu nước.

Và cũng là ngọn lửa sẽ theo Nguyễn Vịnh suốt cuộc đời.

Công việc cách mạng khi ấy vô cùng giản dị nhưng đầy nguy hiểm.

Anh tìm đến những người nông dân chân lấm tay bùn.

Đến những người lao động nghèo.

Đến bạn bè, thanh niên cùng trang lứa.

Anh nói với họ bằng giọng của một người con quê hương, không phải bằng những lời lẽ xa lạ.

Anh kể về cuộc sống của chính họ.

Về những mùa đói.

Về những khoản sưu thuế.

Về cảnh người dân không có quyền quyết định số phận của chính mình.

Và anh nói với họ rằng nếu những người nghèo khổ biết đoàn kết, họ sẽ có sức mạnh.

Có lẽ chính những cuộc gặp gỡ ấy đã dạy cho Nguyễn Vịnh bài học đầu tiên về lòng dân.

Muốn làm cách mạng, trước hết phải gần dân.

Muốn nói về tự do, phải hiểu nỗi khổ của người mất tự do.

Muốn thay đổi cuộc đời, phải biết bắt đầu từ những con người bình thường nhất.

Nhưng hoạt động cách mạng dưới chế độ thuộc địa đồng nghĩa với việc luôn sống trong nguy hiểm.

Một tiếng gõ cửa bất ngờ giữa đêm cũng có thể là mật thám.

Một cuộc gặp bị phát hiện có thể dẫn đến nhà tù.

Một tờ truyền đơn có thể trở thành bằng chứng kết tội.

Nguyễn Vịnh biết tất cả những điều đó.

Nhưng anh không lùi bước.

Tuổi hai mươi của anh vì thế không có những tháng ngày bình yên như nhiều thanh niên khác.

Tuổi trẻ của Nguyễn Vịnh được đo bằng những cuộc họp bí mật, những bước chân trong đêm, những lần tránh sự truy lùng của mật thám và những ngày tháng sống giữa nhân dân.

Đó là một tuổi trẻ đầy gian khổ.

Nhưng cũng là một tuổi trẻ có lý tưởng.

Từ một chàng trai nghèo của làng Niêm Phò, Nguyễn Vịnh từng bước trưởng thành trong phong trào cách mạng.

Năm 1937, anh được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Chỉ một năm sau, khi mới 24 tuổi, Nguyễn Vịnh đã được giao trọng trách Bí thư Tỉnh ủy Thừa Thiên.

Con đường phía trước từ đây còn dài hơn, gian khổ hơn.

Sẽ có những lần bị bắt.

Sẽ có nhà tù.

Sẽ có những cuộc đấu tranh sinh tử.

Sẽ có những năm tháng mà cái chết luôn ở rất gần.

Nhưng chính những năm tháng tuổi hai mươi ấy đã đặt những viên gạch đầu tiên cho con đường của một người cộng sản kiên trung.

Nhiều năm sau, cái tên Nguyễn Vịnh sẽ không còn xa lạ.

Tại Hội nghị toàn quốc của Đảng ở Tân Trào tháng 8 năm 1945, một cái tên mới được nhắc đến: Nguyễn Chí Thanh.

Nguyễn Vịnh ngỡ ngàng khi nghe đồng chí Võ Nguyên Giáp nói:

“Là anh chứ ai nữa, chính Bác đặt tên cho anh đấy.”

Từ đó, cái tên Nguyễn Chí Thanh gắn với một chặng đường lịch sử đặc biệt của cách mạng Việt Nam.

Người thanh niên từng đi trong những con ngõ làng quê Thừa Thiên để vận động nông dân năm nào, sau này trở thành một nhà lãnh đạo của Đảng, một Đại tướng của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Ông sẽ đi qua những chiến khu kháng chiến.

Sẽ cùng bộ đội vượt qua những năm tháng gian lao.

Sẽ lội ruộng với nông dân.

Sẽ đi vào chiến trường miền Nam.

Sẽ sống giữa những người lính trong rừng già Tây Ninh.

Và sẽ để lại những dấu ấn sâu đậm bằng một phong cách rất riêng:

gần dân, gần lính, nói thẳng, làm thật và luôn có mặt ở nơi gian khó.

Nhưng tất cả những điều ấy, suy cho cùng, đều bắt đầu từ một chàng trai tuổi hai mươi ở làng Niêm Phò.

Có lẽ lịch sử đôi khi được bắt đầu từ những khoảnh khắc rất bình thường.

Một cuốn sách được chuyền tay.

Một cuộc trò chuyện trong đêm.

Một lần bước vào nhà một người nông dân nghèo.

Một câu hỏi về vận mệnh đất nước.

Và rồi, một người trẻ quyết định chọn con đường không dành cho sự hưởng thụ cá nhân.

Nguyễn Vịnh đã chọn con đường ấy.

Ông không biết tương lai sẽ đưa mình đến đâu.

Nhưng ông biết mình muốn sống một cuộc đời có ý nghĩa với đồng bào, với quê hương và đất nước.

Từ tuổi hai mươi của Nguyễn Vịnh, một hành trình lớn đã bắt đầu.

Hành trình từ một người thanh niên yêu nước trở thành Nguyễn Chí Thanh – vị Đại tướng của nhân dân, người sau này đi qua những năm tháng khốc liệt nhất của cách mạng Việt Nam.

Và khi nhìn lại cuộc đời ông, người ta có thể hiểu rằng những chiến công lớn lao không tự nhiên mà có.

Nó được bắt đầu từ những ngày rất sớm.

Từ lòng yêu nước.

Từ sự gần gũi với nhân dân.

Từ những bước chân không ngại gian khổ.

Và từ sự lựa chọn của một người trẻ trước câu hỏi lớn của thời đại:

Sống cho riêng mình, hay dấn thân vì đất nước?

Nguyễn Vịnh đã chọn vế thứ hai.

Để rồi từ ngọn lửa nhỏ được nhóm lên ở Huế năm nào, một cuộc đời “thời hoa lửa” đã được viết nên — bằng lý tưởng, lòng dũng cảm và một niềm tin son sắt vào ngày mai của dân tộc.