TUỔI HAI MƯƠI GỬI LẠI CHIẾN TRƯỜNG

Có một thời, tuổi hai mươi không bắt đầu bằng những ước mơ về tương lai, mà bắt đầu bằng một cuộc chia tay.

Đó là những năm tháng đất nước còn chiến tranh. Khi Tổ quốc gọi tên, biết bao chàng trai, cô gái đang ở tuổi đẹp nhất của cuộc đời đã tạm gác lại những ước mơ riêng, khoác ba lô lên đường.

Họ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ.

Có người vừa rời ghế nhà trường.

Có người vừa biết yêu.

Có người còn chưa kịp nói với mẹ một lời thật dài.

Họ chỉ mang theo niềm tin giản dị: đất nước nhất định sẽ có ngày hòa bình.

Ngày ấy, ở một làng quê nhỏ có một chàng trai tên Nam.

Nam vừa tròn hai mươi tuổi.

Anh là con trai út trong gia đình. Mẹ anh góa chồng từ sớm, một mình nuôi các con khôn lớn. Nam thương mẹ nhất nhà.

Mỗi buổi chiều đi làm đồng về, anh thường ngồi bên hiên nhà kể cho mẹ nghe những chuyện vui trong ngày.

Mẹ hay cười:

“Bao giờ lấy vợ, con còn ngồi đây kể chuyện với mẹ nữa không?”

Nam cũng cười:

“Con lấy vợ rồi vẫn ở gần mẹ.”

Đó là một ước mơ rất nhỏ.

Một mái nhà gần mẹ.

Một gia đình bình yên.

Một cuộc đời giản dị.

Nhưng rồi chiến tranh đến.

Một ngày, Nam nhận lệnh lên đường.

Mẹ nghe tin, cả đêm không ngủ.

Bà không ngăn con.

Bà biết nếu đất nước cần, người con trai của mình cũng như bao thanh niên khác, phải bước ra khỏi cánh cổng làng.

Sáng hôm sau, mẹ dậy thật sớm.

Bà chuẩn bị cho Nam vài bộ quần áo, một ít lương khô và chiếc khăn tay đã được giặt sạch.

Trước lúc đi, mẹ đưa khăn cho con.

“Cầm lấy. Đi xa nhớ giữ gìn sức khỏe.”

Nam nhận chiếc khăn, cười:

“Mẹ yên tâm. Con đi rồi sẽ về.”

Mẹ nhìn con thật lâu.

“Ừ. Mẹ chờ.”

Chiếc xe chuyển bánh.

Nam ngoái đầu lại.

Mẹ vẫn đứng bên cổng.

Anh đưa tay vẫy.

Bóng mẹ nhỏ dần.

Rồi khuất sau con đường làng.

Nam không biết rằng đó là lần cuối cùng anh nhìn thấy mẹ.

Những ngày nơi chiến trường nối tiếp nhau.

Tuổi hai mươi của Nam không có những buổi chiều rong chơi, không có những cuộc hẹn hò và những dự định bình thường của một chàng trai trẻ.

Tuổi hai mươi của anh là những cuộc hành quân.

Là những đêm dài xa quê.

Là những lá thư viết vội.

Là những lần cùng đồng đội chia nhau từng ngụm nước, từng mẩu lương khô.

Nhưng giữa những tháng ngày gian khổ ấy, Nam vẫn giữ một niềm tin.

Anh tin rằng chiến tranh rồi sẽ kết thúc.

Anh sẽ trở về.

Anh sẽ lại ngồi bên mẹ.

Anh sẽ thực hiện những điều mình từng hứa.

Một lần, trong giờ nghỉ, Nam lấy từ túi áo ra một tấm ảnh gia đình.

Người đồng đội bên cạnh hỏi:

“Nhớ nhà à?”

Nam cười:

“Ừ. Nhớ mẹ.”

Rồi anh nói:

“Sau này hòa bình, tôi sẽ về trồng cho mẹ một cây trước sân.”

Người bạn vỗ vai anh:

“Nhất định phải về đấy!”

Nam gật đầu.

“Nhất định.”

Nhưng có những lời hẹn chỉ có thể giữ trong trái tim.

Một ngày nọ, đơn vị nhận nhiệm vụ.

Nam cùng đồng đội lên đường.

Trước khi đi, anh lấy chiếc khăn tay mẹ đưa ra, gấp lại thật cẩn thận rồi đặt vào túi áo.

Không ai biết đó là lần cuối cùng anh mang theo món quà của mẹ.

Sau trận chiến ấy, Nam không trở về.

Tuổi hai mươi của anh dừng lại giữa chiến trường.

Những ước mơ dừng lại.

Lời hẹn với mẹ dừng lại.

Cây xanh trước sân nhà mà anh từng nói sẽ trồng cũng không bao giờ được trồng bởi chính đôi tay anh.

Tin anh hy sinh về đến quê nhà vào một buổi chiều.

Mẹ đứng trước cửa.

Người đưa tin chỉ nói được vài câu.

Bà nghe xong, im lặng.

Không khóc.

Không hỏi thêm.

Bà quay vào nhà, lấy chiếc áo cũ của con ra đặt lên bàn.

Rồi bà ngồi xuống.

Rất lâu.

Đêm hôm ấy, căn nhà nhỏ không còn tiếng cười của Nam.

Chỉ còn tiếng gió đi qua hàng cây.

Nhiều năm sau, chiến tranh kết thúc.

Quê hương bước vào những ngày hòa bình.

Những con đường được mở rộng.

Những cánh đồng lại xanh.

Trẻ em được đến trường.

Những ngôi nhà mới dần mọc lên.

Nhưng có những người mẹ không còn ai để chờ.

Có những gia đình vẫn giữ một bức ảnh.

Một lá thư.

Một chiếc khăn tay.

Một bộ quân phục.

Những kỷ vật nhỏ bé nhưng chứa đựng cả một tuổi xuân.

Mẹ Nam sống thêm nhiều năm.

Bà vẫn giữ căn phòng của con.

Không thay đổi.

Chiếc giường nhỏ.

Chiếc bàn gỗ.

Những cuốn sách cũ.

Và chiếc khăn tay ngày tiễn con.

Mỗi dịp tháng Bảy, mẹ lại mang chiếc khăn ra giặt.

Bà phơi nó dưới nắng rồi gấp lại thật ngay ngắn.

Có người hỏi:

“Mẹ giữ mãi làm gì?”

Bà chỉ đáp:

“Để nhớ con.”

Nhiều năm sau nữa.

Một nhóm đoàn viên trẻ đến nghĩa trang liệt sĩ của quê hương.

Một bạn trẻ đứng trước phần mộ của Nam.

Bức ảnh trên bia đá là một chàng trai còn rất trẻ.

Bạn hỏi:

“Anh ấy hy sinh năm bao nhiêu tuổi?”

Người phụ trách trả lời:

“Hai mươi.”

Bạn trẻ lặng đi.

Hai mươi tuổi.

Đó cũng là tuổi của các bạn hôm nay.

Nhưng tuổi hai mươi của họ khác biết bao.

Họ được đến trường.

Được vui chơi.

Được yêu thương.

Được lựa chọn tương lai.

Còn tuổi hai mươi của Nam và biết bao người khác đã gửi lại nơi chiến trường.

Một bạn đoàn viên đặt bó hoa xuống trước phần mộ.

Khẽ nói:

“Chúng cháu hôm nay sẽ sống thật tốt.”

Gió thổi qua hàng cây.

Khói hương bay lên.

Không gian lặng đi.

Có lẽ, đó chính là lời hồi đáp đẹp nhất dành cho những người đã hy sinh.

Tuổi hai mươi của một thế hệ đã không trở về.

Nhưng tuổi hai mươi ấy không mất đi.

Nó hóa thành những mùa lúa trên quê hương.

Hóa thành tiếng cười của trẻ thơ.

Hóa thành những con đường rộng mở.

Hóa thành bầu trời bình yên mà chúng ta đang sống dưới hôm nay.

Họ đã gửi lại chiến trường những năm tháng đẹp nhất của đời mình.

Để chúng ta được nhận lại một đất nước hòa bình.

Vì thế, khi đứng trước những phần mộ liệt sĩ, xin đừng chỉ nhìn những cái tên.

Hãy thử nghĩ về tuổi hai mươi của họ.

Họ cũng từng có ước mơ.

Từng có người thương.

Từng nhớ mẹ.

Từng mong ngày trở về.

Nhưng họ đã chọn bước lên phía trước khi Tổ quốc cần.

Tuổi hai mươi của họ gửi lại chiến trường.

Còn tuổi hai mươi của chúng ta hôm nay được sống dưới bầu trời hòa bình.

Đó là món quà vô giá mà lịch sử trao lại.

Và cũng là lời nhắc nhở:

Hãy sống một tuổi trẻ thật đẹp, thật có ích, để không phụ những tuổi hai mươi đã nằm lại cho quê hương, đất nước.