Tuổi hai mươi gửi lại nơi chiến trường
ê Văn Thể là một liệt sĩ quê Nghệ An, từng là sinh viên năm thứ tư chuyên ngành Tiếng Nga, Khoa Ngoại ngữ, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Năm 1972, khi vừa tròn 22 tuổi, trước yêu cầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, ông đã gác lại cơ hội được ra nước ngoài học tập, tình nguyện nhập ngũ và lên đường vào Nam chiến đấu. Những trang nhật ký, 21 lá thư gửi về gia đình và những kỷ vật ông để lại đã trở thành câu chuyện xúc động về một thế hệ thanh niên sẵn sàng đặt tương lai riêng phía sau vận mệnh đất nước.
Người sinh viên gác lại giảng đường
Lê Văn Thể quê ở xã Quỳnh Lâm, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Năm 1972, ông đang là sinh viên năm thứ tư chuyên ngành Tiếng Nga, Khoa Ngoại ngữ, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Với thành tích học tập xuất sắc, ông có tên trong danh sách được cử ra nước ngoài học tập.
Thế nhưng, chiến tranh đang ở vào giai đoạn khốc liệt. Trước tiếng gọi của Tổ quốc, người sinh viên 22 tuổi đã lựa chọn một con đường khác: viết đơn tình nguyện nhập ngũ.
Ngày 2/10/1972, đúng sinh nhật tuổi 22, Lê Văn Thể bắt đầu ghi những dòng đầu tiên trong cuốn nhật ký. Tuổi trẻ khi ấy đứng trước nhiều lựa chọn, nhưng ông quyết định bước vào cuộc chiến với tâm thế của một người muốn được thử thách, trưởng thành và cống hiến.
Trong nhật ký, ông viết về mong muốn trở thành một cán bộ, một người chiến sĩ vững vàng và sẵn sàng đón nhận những khó khăn trên con đường phía trước.
Những trang nhật ký của tuổi 22
Cuốn nhật ký của Lê Văn Thể không chỉ ghi lại những chặng đường hành quân mà còn chứa đựng thế giới nội tâm của một người trẻ giữa chiến tranh.
Ở đó có nỗi nhớ cha mẹ, nhớ các em, những kỷ niệm về cuộc sống sinh viên và cả tình yêu mới chớm nở với một cô gái Hà thành. Xen giữa những tình cảm rất đời thường ấy là suy nghĩ của người chiến sĩ về trách nhiệm đối với đất nước.
Chính sự đan xen giữa đời sống riêng tư và lý tưởng lớn khiến những trang nhật ký của Lê Văn Thể trở nên đặc biệt. Ông vẫn là một chàng trai 22 tuổi với những ước mơ, tình cảm và băn khoăn của tuổi trẻ, nhưng đồng thời cũng ý thức sâu sắc rằng thế hệ mình đang đứng trước một cuộc chiến quyết định vận mệnh dân tộc.
21 lá thư gửi về gia đình
Trong những năm chiến đấu, Lê Văn Thể đã viết và gửi về gia đình 21 bức thư.
Những lá thư ấy trở thành sợi dây kết nối người chiến sĩ với quê nhà. Qua từng trang thư, gia đình vẫn có thể hình dung được cuộc sống và tâm tư của người con đang ở chiến trường.
Bức thư cuối cùng được ông gửi về ngày 14/5/1974, khi đơn vị chuẩn bị hành quân từ Campuchia về Cần Thơ. Trong thư, ông vẫn thể hiện niềm tin rằng chiến tranh sắp kết thúc và ông sẽ trở về để tiếp tục việc học.
Nhưng đồng thời, bức thư ấy cũng mang một dự cảm buồn. Ông cho gia đình biết chặng đường phía trước nguy hiểm, phải đối mặt với nhiều trận đánh và pháo kích. Ông cũng báo trước rằng có thể từ đó sẽ không còn thư gửi về nhà nữa.
Người trung đội trưởng trên chiến trường miền Tây
Sau thời gian huấn luyện và chiến đấu, Lê Văn Thể trở thành Trung đội trưởng thuộc Trung đoàn 10, Sư đoàn 4.
Đơn vị của ông hoạt động trên chiến trường miền Nam. Đến năm 1974, khi cuộc chiến bước vào giai đoạn ngày càng quyết liệt, Lê Văn Thể cùng đồng đội hành quân qua Campuchia rồi trở về khu vực miền Tây Nam Bộ.
Ngày 20/10/1974, tại huyện Long Mỹ, tỉnh Cần Thơ, Lê Văn Thể đã hy sinh. Khi ấy ông mới 24 tuổi.
Người thanh niên từng ngồi trên giảng đường Đại học Sư phạm Hà Nội, từng có cơ hội ra nước ngoài học tập và từng hẹn ngày trở lại trường đã không thể thực hiện lời hẹn ấy.
Kỷ vật trở về sau chiến tranh
Đến cuối năm 1976, gia đình Lê Văn Thể nhận được giấy báo tử. Theo thông tin từ đơn vị, ông hy sinh ngày 20/10/1974 tại huyện Long Mỹ.
Cùng với giấy báo tử là những kỷ vật của người liệt sĩ được đơn vị gửi về gia đình, trong đó có cuốn nhật ký hơn 100 trang.
Những trang giấy đã giữ lại một phần tuổi trẻ của Lê Văn Thể: từ những ngày đầu nhập ngũ, những chặng đường hành quân, những suy nghĩ về chiến tranh đến nỗi nhớ quê nhà và những tình cảm riêng tư của một chàng trai mới ngoài đôi mươi.
Gia đình trao lại ký ức cho thế hệ sau
Đầu tháng 3/2019, gia đình liệt sĩ Lê Văn Thể quyết định hiến tặng toàn bộ những kỷ vật còn lưu giữ cho Bảo tàng Quân khu 4.
Những hiện vật được trao tặng gồm 21 lá thư, 2 bức ảnh, giấy chứng nhận của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội xác nhận ông hoàn thành chương trình năm thứ tư Khoa Ngoại ngữ, một cuốn sổ ghi chép bằng tiếng Nga và cuốn nhật ký chiến trường.
Việc hiến tặng những kỷ vật ấy không chỉ là trao lại tài sản của một người đã khuất. Đó còn là cách gia đình đưa câu chuyện về Lê Văn Thể ra khỏi phạm vi ký ức riêng, để trở thành một phần ký ức chung của cộng đồng.
Tuổi hai mươi và lời hẹn không trở lại
Điều khiến câu chuyện về Lê Văn Thể lay động không chỉ nằm ở sự hy sinh, mà còn ở những điều ông đã phải bỏ lại phía sau.
Đó là giảng đường đại học, cơ hội học tập ở nước ngoài, những năm tháng tuổi trẻ bình yên, tình yêu mới chớm và một tương lai mà ông từng có thể hình dung rất rõ.
Nhưng ở tuổi 22, Lê Văn Thể đã lựa chọn khoác lên mình bộ quân phục. Hai năm sau, ông nằm lại trên chiến trường miền Tây.
Những trang nhật ký của ông vì thế không đơn thuần là ghi chép chiến tranh. Đó là tiếng nói của một thế hệ thanh niên bước vào cuộc chiến với tất cả sự trẻ trung, trong sáng và những khát vọng riêng, nhưng sẵn sàng đặt lợi ích của đất nước lên trên tương lai cá nhân.
Lê Văn Thể – một tuổi trẻ còn mãi
Lê Văn Thể ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng những gì ông để lại đã vượt khỏi giới hạn của một cuộc đời ngắn ngủi.
Từ những lá thư gửi gia đình đến cuốn nhật ký hơn 100 trang, người đọc hôm nay có thể nhìn thấy một Lê Văn Thể rất đời thường: một sinh viên yêu học tập, nhớ gia đình, có những rung động đầu đời; đồng thời cũng là một người lính có lý tưởng, có trách nhiệm và sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy.
Liệt sĩ Lê Văn Thể – người sinh viên năm thứ tư gác lại giảng đường ở tuổi 22 – đã gửi lại tuổi trẻ của mình nơi chiến trường. Những trang nhật ký và kỷ vật còn lại giúp thế hệ hôm nay hiểu rằng phía sau mỗi cái tên trên bia tưởng niệm là một con người với cả một thế giới ước mơ, tình cảm và một tương lai chưa kịp hoàn thành.
