Tuổi hai mươi hóa thành bất tử

Sinh năm 1930 trong một gia đình nông dân nghèo ở xã Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An, Cù Chính Lan sớm phải chịu nhiều mất mát khi mẹ qua đời từ lúc còn nhỏ. Cuộc sống cơ cực dưới chế độ thực dân, phong kiến đã rèn luyện cho anh đức tính cần cù, nhẫn nại, giàu lòng thương người và lòng căm thù sâu sắc đối với kẻ áp bức, xâm lược.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta, Cù Chính Lan tình nguyện nhập ngũ vào năm 1946. Trong quá trình công tác, anh luôn gương mẫu, tận tụy, sẵn sàng giúp đỡ đồng đội nên được đơn vị và đồng chí yêu mến. Từ một chiến sĩ liên lạc, anh được biểu dương là “quân nhân gương mẫu”; khi điều trị tại bệnh xá, anh hết lòng chăm sóc thương binh, bệnh binh và được gọi bằng cái tên trìu mến là “Người chị cả hiền từ”. Khi giữ cương vị tiểu đội trưởng, anh luôn quan tâm xây dựng đơn vị đoàn kết, tiến bộ, được đồng đội tin tưởng và kính phục.

Trong chiến đấu, Cù Chính Lan nổi bật bởi tinh thần dũng cảm, mưu trí và ý chí quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ. Trong trận Giang Mỗ lần thứ nhất ngày 7-12-1951, khi đơn vị được lệnh rút lui vì trận địa bị lộ, anh ở lại phía sau dùng hỏa lực kiềm chế địch, sau đó quay lại tìm kiếm và đưa ba đồng đội bị thương trở về an toàn.

Đặc biệt, trong trận Giang Mỗ lần thứ hai ngày 13-12-1951, khi một xe tăng địch xuất hiện, chặn đường rút lui và gây thương vong cho đơn vị, Cù Chính Lan đã dũng cảm xông lên chiến đấu. Sau khi tiểu liên bị hóc, anh tiếp tục tìm cách tiêu diệt xe tăng bằng lựu đạn. Với sự táo bạo và quyết đoán, anh đã ném lựu đạn vào buồng lái, tiêu diệt toàn bộ lính địch trong xe, khiến chiếc xe tăng phải dừng lại tại chỗ. Chiến công này đã trở thành tấm gương tiêu biểu, cổ vũ phong trào thi đua diệt xe tăng và xe cơ giới địch trong toàn quân.

Ngày 29-12-1951, trong trận đánh đồn Cô Tô thuộc Chiến dịch Hòa Bình, mặc dù bị thương nhiều lần, Cù Chính Lan vẫn tiếp tục chiến đấu, phá rào mở đường cho đơn vị tiến công. Đến khi bị thương nặng lần thứ ba, anh vẫn ở lại trận địa, chỉ hướng tiến công và động viên đồng đội hoàn thành nhiệm vụ. Sau khi trận đánh kết thúc thắng lợi, anh đã anh dũng hy sinh khi vừa tròn 20 tuổi.

Với những chiến công và sự hy sinh cao cả của mình, Cù Chính Lan được tặng thưởng Huân chương Quân công hạng ba. Năm 1952, anh được truy tặng Huân chương Quân công hạng hai, Huân chương Kháng chiến hạng nhất và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Anh là một trong bảy người đầu tiên được truy tặng danh hiệu cao quý này, trở thành biểu tượng sáng ngời của lòng dũng cảm, tinh thần chiến đấu kiên cường và tuổi trẻ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.