TUỔI HAI MƯƠI RỜI LÀNG RA TRẬN

Tuổi hai mươi của Nguyễn Xuân Liêm bắt đầu không phải bằng những ước mơ riêng tư hay những dự định cá nhân, mà bằng một quyết định dứt khoát: rời làng quê An Liêm để bước vào chiến tranh. Đó không chỉ là lựa chọn của riêng ông, mà là lựa chọn chung của cả một thế hệ thanh niên lớn lên trong khói lửa, nơi Tổ quốc luôn được đặt cao hơn những mong muốn cá nhân.

Thôn An Liêm những năm ấy vẫn là một miền quê yên ả về hình thức, nhưng ẩn sâu bên trong là không khí căng thẳng của thời chiến. Ban ngày, người dân vẫn ra đồng cấy lúa, gặt hái như bao đời nay. Nhưng khi đêm xuống, ánh đèn dầu le lói trong từng mái nhà lại soi rõ những cuộc bàn bạc, những lá thư từ chiến trường, những danh sách thanh niên chuẩn bị nhập ngũ được đọc lên trong tiếng loa xã.

Nguyễn Xuân Liêm khi ấy đã quen với hình ảnh các anh trong làng khoác ba lô ra đi. Có người vài tháng sau gửi thư về, có người nhiều năm không tin tức, có người chỉ còn tên trong danh sách liệt sĩ. Tất cả những điều đó không làm ông sợ hãi, mà ngược lại, hun đúc trong ông một suy nghĩ rất rõ ràng: đã đến lúc mình phải đi.

“Ở tuổi hai mươi, tôi không nghĩ nhiều,” ông Liêm kể. “Chỉ thấy nếu mình không ra trận, thì người khác phải đi thay. Mà ai cũng là con của làng, của nước.”

Ngày nhận giấy gọi nhập ngũ, ông về nhà sớm hơn mọi khi. Bữa cơm chiều hôm ấy diễn ra lặng lẽ. Mẹ ông gắp cho con trai miếng cá, cha ông rót thêm chén nước chè xanh. Không ai nói ra, nhưng ai cũng hiểu rằng đây là bữa cơm chia tay của tuổi trẻ.

Sáng hôm sau, con đường làng An Liêm bỗng trở nên khác lạ. Những bước chân tiễn đưa, những cái nắm tay thật chặt, những ánh mắt dõi theo người ra đi. Nguyễn Xuân Liêm khoác chiếc ba lô còn mới, trong đó không có nhiều đồ đạc – chỉ vài bộ quần áo, cuốn sổ nhỏ và những lời dặn dò của gia đình.

Khi bước qua rặng tre đầu làng, ông ngoái lại nhìn lần cuối. Quê hương vẫn ở đó, bình lặng và thân quen, nhưng từ giây phút ấy, ông hiểu rằng mình đã bước sang một ngưỡng khác của cuộc đời.

Tuổi hai mươi của ông bắt đầu bằng những ngày huấn luyện khắc nghiệt trong quân đội. Không còn những buổi trưa nghỉ tay dưới gốc tre, không còn những chiều thả trâu ngoài bờ ruộng. Thay vào đó là tiếng còi báo thức lúc tinh mơ, những bài tập thể lực kéo dài, những buổi hành quân xuyên rừng, vượt suối.

Có những lúc mệt đến kiệt sức, ông tự hỏi: “Liệu mình có chịu nổi không?” Nhưng mỗi khi ý nghĩ ấy thoáng qua, ông lại nhớ đến ánh mắt của mẹ, nhớ đến con đường làng sáng hôm lên đường, và tự nhủ rằng không được phép gục ngã.

Trong đơn vị, phần lớn chiến sĩ đều ở độ tuổi mười chín, đôi mươi. Họ đến từ khắp mọi miền đất nước, nhưng nhanh chóng coi nhau như anh em ruột thịt. Chính tình đồng đội ấy đã giúp Nguyễn Xuân Liêm và những người lính trẻ vượt qua những ngày gian khó nhất.

Chiến tranh không cho phép tuổi trẻ được sống chậm. Chỉ sau một thời gian ngắn huấn luyện, họ đã phải đối mặt với thực tế khốc liệt của chiến trường. Tiếng súng, tiếng bom, những đồng đội bị thương, hy sinh – tất cả đến nhanh hơn rất nhiều so với những gì họ từng hình dung.

“Có những đêm, tôi không ngủ được,” ông Liêm hồi tưởng. “Không phải vì sợ chết, mà vì nghĩ đến những người đã nằm lại. Mình sống là phải sống thay cho cả phần của họ.”

Chính trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Xuân Liêm trưởng thành nhanh chóng. Tuổi hai mươi của ông không còn là tuổi của mơ mộng, mà là tuổi của trách nhiệm. Mỗi quyết định trên chiến trường đều gắn liền với sinh mạng của đồng đội, với nhiệm vụ chung của đơn vị.

Năm tháng trôi đi, từ một chiến sĩ trẻ, ông dần trở thành người lính dày dạn kinh nghiệm. Khi được điều động sang Binh chủng Tăng thiết giáp, ông hiểu rằng con đường phía trước sẽ còn nhiều thử thách hơn nữa. Nhưng thay vì lo lắng, ông coi đó là cơ hội để cống hiến nhiều hơn cho Tổ quốc.

Tuổi hai mươi rời làng ra trận, Nguyễn Xuân Liêm đã gửi lại quê hương những ước mơ riêng tư chưa kịp gọi tên. Ông không biết mình sẽ trở về khi nào, thậm chí không dám chắc có ngày trở về hay không. Nhưng ông tin rằng, nếu mỗi người thanh niên đều sẵn sàng hy sinh phần đời đẹp nhất của mình, thì đất nước nhất định sẽ có ngày hòa bình.

Nhiều năm sau, khi chiến tranh đã lùi xa, ông trở lại quê nhà An Liêm – Thăng Long (nay là xã Tiên Hưng, tỉnh Hưng Yên). Cánh đồng lúa vẫn xanh, con đường làng đã được bê tông hóa, trẻ con tung tăng đến trường trong hòa bình. Đứng giữa khung cảnh ấy, ông bỗng thấy tuổi hai mươi của mình như vẫn còn đó – không phải trong hình hài của một chàng trai trẻ, mà trong ký ức về một thời dám rời làng ra trận vì Tổ quốc.

“Tuổi hai mươi của tôi không có gì để tiếc,” ông nói chậm rãi. “Vì tôi đã sống đúng với thời của mình.”