TUỔI MƯỜI BỐN GIỮA NHỮNG ĐIỂM NÓNG BA THÁP

Chiến tranh có thể lùi xa theo năm tháng, nhưng ký ức của những người từng đi qua chiến tranh vẫn còn đó. Ký ức ấy đôi khi không hiện lên bằng những điều quá lớn lao. Nó có thể bắt đầu từ một con đường, một cánh rừng, một chuyến đi trong đêm, một tín hiệu được truyền đi giữa không gian vắng lặng. Và cũng có khi, ký ức bắt đầu từ một tuổi đời còn rất trẻ – tuổi mười bốn, khi một cậu bé bắt đầu bước vào một chặng đường mà phía trước là những năm tháng không hề nhẹ nhàng.

Ông Nguyễn Thành sinh ngày 21/7/1956 tại Vĩnh Hải, Khánh Hòa. Năm 1970, khi mới mười bốn tuổi, ông tham gia cách mạng. Từ năm 1970 đến năm 1975, ông hoạt động tại khu vực chợ Ba Tháp, nay thuộc phường Đô Vinh, tỉnh Khánh Hòa, với vai trò thanh niên xung phong, tiếp tế nhu yếu phẩm, liên lạc viên và du kích địa phương.

Mười bốn tuổi – độ tuổi mà trong một cuộc sống bình thường, con người còn đang trên hành trình học hỏi và lớn lên. Nhưng với ông Nguyễn Thành, những năm tháng tuổi trẻ lại gắn với những công việc đòi hỏi sự cảnh giác, sự bền bỉ và khả năng đối diện với hiểm nguy. Khu vực chợ Ba Tháp trở thành một phần quan trọng trong ký ức của ông. Ở đó, những năm tháng từ 1970 đến 1975 không chỉ là một khoảng thời gian được ghi bằng những con số, mà còn là một phần tuổi trẻ được trải qua giữa hoàn cảnh chiến tranh.

Những năm tháng ấy, ông phải hành quân để nắm bắt tin tức về sự di chuyển của địch, rồi truyền báo cho du kích ta ở những điểm nóng. Đó là công việc mà sự chính xác của thông tin và sự kịp thời của người truyền tin có ý nghĩa đặc biệt. Muốn đưa được một tin tức đến nơi cần đến, trước hết phải biết quan sát. Muốn hoàn thành một chuyến đi, người liên lạc phải luôn cảnh giác trước những tình huống bất ngờ có thể xuất hiện trên đường.

Trong chiến tranh, một chuyến đi không bao giờ chỉ đơn thuần là một chuyến đi. Con đường phía trước có thể mang theo những điều không thể biết trước. Người hành quân phải bước đi trong sự thận trọng, phải quan sát và phải tìm cách truyền báo. Những điểm nóng không chỉ được xác định bằng tên gọi của địa danh, mà còn bằng chính cảm giác về sự nguy hiểm luôn hiện diện trong từng hành trình.

Ông Nguyễn Thành đã thực hiện công việc ấy khi tuổi đời còn rất trẻ. Nhưng tuổi trẻ trong hoàn cảnh ấy không được đo bằng sự non nớt. Nó được thử thách bằng trách nhiệm. Mỗi lần lên đường là một lần người thanh niên phải tự mình đối diện với những khó khăn phía trước. Mỗi lần trở về lại là một lần nhiệm vụ được nối dài thêm bằng những chuyến đi khác.

Không có những phương tiện liên lạc hiện đại, những người hoạt động tại khu vực Ba Tháp phải sử dụng những cách thức phù hợp với điều kiện chiến trường. Trong số đó, tiếng hú trở thành một tín hiệu đặc biệt. Ba tiếng hú báo hiệu có địch. Hai tiếng hú cho biết tình hình đã yên.

Những tiếng hú ấy có thể rất đơn giản khi nhìn từ cuộc sống hôm nay. Nhưng trong hoàn cảnh chiến tranh, một tín hiệu ngắn gọn lại mang theo cả một thông điệp. Ba tiếng hú không chỉ là âm thanh vang lên giữa rừng sâu. Đó là lời cảnh báo. Đó là dấu hiệu để những người đang làm nhiệm vụ biết rằng phía trước có nguy hiểm và cần phải kịp thời ứng phó.

Hai tiếng hú lại mang một ý nghĩa khác. Đó là thông báo tình hình đã yên. Sau những phút giây căng thẳng, tín hiệu ấy cho phép lực lượng tiếp tục công việc, mai phục và chờ thời cơ. Giữa núi rừng, khi phương tiện liên lạc còn hạn chế, con người đã tạo nên những cách thức riêng để kết nối với nhau. Những tín hiệu ấy trở thành một phần của ký ức chiến tranh.

Có thể hình dung giữa một không gian rộng lớn, tiếng hú vang lên rồi tan vào núi rừng. Nhưng đối với những người đang chờ tín hiệu, đó không phải một âm thanh vô nghĩa. Họ hiểu nó. Họ biết phải làm gì khi nghe ba tiếng hú. Họ cũng biết cách tiếp tục công việc khi nghe hai tiếng hú. Chính sự thống nhất trong những tín hiệu giản dị ấy đã tạo nên một mạch liên lạc âm thầm giữa những người cùng thực hiện nhiệm vụ.

Nhưng để có được những tín hiệu ấy, phía sau là những chuyến đi. Và những chuyến đi ấy không phải lúc nào cũng bình yên.

Có lần, rắn độc cắn ông Nguyễn Thành giữa rừng sâu. Những cơn sốt rét rừng cũng khiến thân thể ông kiệt quệ. Đó là những thử thách rất cụ thể mà người thanh niên phải đối mặt. Rừng sâu không chỉ là không gian của những chuyến hành quân, mà còn chứa đựng những hiểm nguy đến từ thiên nhiên. Bên cạnh đó là những cơn sốt rét rừng khiến thân thể mệt mỏi, nhưng nhiệm vụ vẫn còn đó.

Điều đáng nhớ là những khó khăn ấy không khiến ông rời bỏ vị trí của mình. Ông vẫn bám trụ và tiếp tục những chuyến đi trong đêm.

Chính ở đây, hình ảnh tuổi trẻ trong chiến tranh hiện lên rõ nét nhất. Không phải một tuổi trẻ chỉ có những ngày tháng bình yên, mà là một tuổi trẻ phải học cách đứng vững giữa hoàn cảnh khắc nghiệt. Không phải những bước chân đi trong ánh sáng đầy đủ, mà là những chuyến đi trong đêm. Không phải những con đường đã được chuẩn bị sẵn, mà là những hành trình luôn tiềm ẩn bất trắc.

Mỗi lần hành quân, ông phải mang theo sự cảnh giác. Mỗi lần truyền tin, ông phải nghĩ đến sự an toàn của đồng đội. Mỗi khi nghe hoặc phát tín hiệu, ông phải hiểu rằng phía sau một âm thanh là một nhiệm vụ. Những điều tưởng như nhỏ bé ấy đã kết nối thành một phần ký ức về một thời chiến tranh.

Nhìn lại, câu chuyện ấy cho thấy chiến tranh không chỉ được tạo nên bởi những trận đánh lớn. Phía sau những thời khắc quyết liệt còn có những con người làm những công việc âm thầm. Người liên lạc đi qua những cung đường, quan sát sự di chuyển của địch và tìm cách truyền tin. Những con người ấy có thể không phải lúc nào cũng xuất hiện trong những hình ảnh nổi bật, nhưng nhiệm vụ của họ gắn với sự an toàn và hoạt động của đồng đội.

Ông Nguyễn Thành từng đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau: thanh niên xung phong, tiếp tế nhu yếu phẩm, liên lạc viên và du kích địa phương. Mỗi vai trò là một lát cắt trong những năm tháng hoạt động tại Ba Tháp. Nhưng khi nhìn riêng vào công việc liên lạc, có thể thấy rõ hình ảnh một người thanh niên phải mang thông tin vượt qua những điểm nóng để đến với những người cần biết.

Đó là một công việc đòi hỏi sự kiên trì. Tin tức không tự đến nơi. Người liên lạc phải đi. Và một khi đã lên đường, người ấy phải tiếp tục cho đến khi nhiệm vụ được hoàn thành. Những chuyến đi trong đêm, những lần đối diện với rắn độc, những cơn sốt rét rừng – tất cả trở thành thử thách đối với sức chịu đựng của một con người.

Nhưng điều khiến câu chuyện có sức lay động không chỉ là sự gian khổ. Đó còn là hình ảnh một người trẻ đã chấp nhận trách nhiệm trong một hoàn cảnh mà cuộc sống không cho phép lựa chọn sự dễ dàng. Từ năm mười bốn tuổi, ông đã bước vào con đường cách mạng và gắn những năm tháng tuổi trẻ của mình với công việc tại khu vực chợ Ba Tháp.

Thời gian từ năm 1970 đến năm 1975 rồi cũng khép lại. Những tiếng hú từng vang lên giữa núi rừng dần trở thành ký ức. Những chuyến đi trong đêm cũng trở thành một phần của quá khứ. Nhưng ký ức ấy không mất đi. Nó ở lại trong câu chuyện được kể lại, trong những dấu mốc của cuộc đời và trong sự ghi nhận đối với những năm tháng đã cống hiến.

Năm 1985, ông Nguyễn Thành được trao Huy chương Kháng chiến hạng Nhất theo Quyết định của Hội đồng Bộ trưởng ngày 22/3/1985. Đó là sự ghi nhận đối với những năm tháng ông đã tham gia và cống hiến cho cách mạng.

Một tấm huy chương có thể ghi lại một dấu mốc, nhưng phía sau dấu mốc ấy là cả một quãng đời. Đó là quãng đời bắt đầu từ tuổi mười bốn, đi qua những năm tháng chiến tranh và những nhiệm vụ tại Ba Tháp. Có những hành trình mà người ngoài cuộc chỉ có thể hình dung qua vài dòng kể lại, nhưng với người từng trải qua, đó là những năm tháng đã in sâu trong ký ức.

Những tiếng hú – ba tiếng khi có địch, hai tiếng khi tình hình đã yên – cũng trở thành một biểu tượng của cách con người kết nối với nhau trong gian khó. Một âm thanh ngắn ngủi nhưng có thể làm thay đổi hành động của những người đang ở một vị trí khác. Đó là thứ ngôn ngữ của chiến trường, giản dị nhưng có sức nặng.

Ngày hôm nay, chiến tranh đã lùi xa. Những con đường năm xưa có thể đã mang một diện mạo khác. Những thế hệ sinh ra trong hòa bình không còn phải trải qua những chuyến đi như ông Nguyễn Thành từng trải qua. Nhưng chính vì vậy, những câu chuyện như thế càng cần được kể lại. Không phải để khơi lại những gian khổ, mà để thế hệ hôm nay hiểu rằng bình yên không phải là điều tự nhiên xuất hiện.

Từ một cậu bé mười bốn tuổi bước vào con đường cách mạng, ông Nguyễn Thành đã đi qua một thời tuổi trẻ đầy gian khổ. Những năm tháng ấy trở thành một phần cuộc đời ông, gắn với khu vực chợ Ba Tháp, với những chuyến đi, những tín hiệu và những thử thách mà ông đã vượt qua.

Câu chuyện ấy vì thế không chỉ nói về một người đưa tin. Nó nói về tuổi trẻ và trách nhiệm. Nó cho thấy có những thế hệ đã trưởng thành trong hoàn cảnh khắc nghiệt bằng chính những nhiệm vụ mà họ đảm nhận. Và khi nhìn lại, những điều ấy trở thành một phần ký ức đáng trân trọng của lịch sử.

THÔNG ĐIỆP GỬI ĐẾN THẾ HỆ TRẺ, ĐOÀN VIÊN, THANH NIÊN NGÀY NAY: Tuổi trẻ là quãng thời gian để sống, học tập, cống hiến và chịu trách nhiệm với những việc mình lựa chọn. Câu chuyện về ông Nguyễn Thành nhắc thế hệ trẻ hôm nay biết trân trọng cuộc sống hòa bình, đồng thời nuôi dưỡng tinh thần trách nhiệm, sự bền bỉ và ý thức hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình. Nếu những người trẻ năm xưa đã biết vượt qua gian khổ để làm tròn trách nhiệm trong hoàn cảnh chiến tranh, thì người trẻ hôm nay cần biến những điều kiện thuận lợi của thời đại thành động lực học tập, lao động và đóng góp cho cộng đồng, quê hương, đất nước.