TUỔI THANH XUÂN NẰM LẠI GIỮA TUYẾN ĐƯỜNG RA TRẬN

ó những con đường được xây bằng đá, bằng đất, bằng sức lao động của con người. Nhưng trong chiến tranh, có những con đường còn được đánh đổi bằng máu và tuổi trẻ.

Ngã ba Đồng Lộc, thuộc huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, là một địa danh như thế.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đây là một điểm giao thông chiến lược trên tuyến đường vận tải từ miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam. Hàng hóa, lương thực, vũ khí và những chuyến xe chở bộ đội phải đi qua những tuyến đường bị máy bay Mỹ đánh phá dữ dội.

Muốn giữ cho con đường thông suốt, lực lượng thanh niên xung phong và những người làm nhiệm vụ giao thông phải liên tục san lấp hố bom, sửa đường, phá đá và bảo đảm cho xe qua lại.

Công việc ấy diễn ra giữa một vùng đất thường xuyên rung chuyển bởi bom đạn.

Chỉ cần một hố bom chưa được lấp, một đoạn đường chưa được sửa xong, cả đoàn xe có thể bị ùn tắc. Vì thế, những người làm nhiệm vụ tại Đồng Lộc thường phải lao động trong điều kiện vô cùng khẩn trương, bất chấp nguy cơ máy bay quay trở lại bất cứ lúc nào.

Trong số những người trẻ tuổi có mặt tại nơi này là một tiểu đội thanh niên xung phong gồm mười cô gái thuộc Đại đội 552, Tổng đội Thanh niên xung phong 55 của tỉnh Hà Tĩnh.

Họ là những người con gái tuổi đời còn rất trẻ. Người trẻ nhất mới 17 tuổi, nhiều người khác ở độ tuổi mười tám, đôi mươi. Họ có những cái tên giản dị, có gia đình ở quê nhà, có những người mẹ đang ngày đêm mong ngóng con, có những ước mơ bình thường của tuổi thanh xuân.

Người ta có thể hình dung rằng, trước khi ra chiến trường, họ cũng từng mong được học hành, được làm việc, được mặc những bộ quần áo đẹp trong ngày hội làng, được yêu thương và xây dựng một mái ấm gia đình.

Nhưng chiến tranh đã đưa họ đến Đồng Lộc.

Ở đó, nhiệm vụ của họ là san lấp hố bom, sửa chữa mặt đường, hướng dẫn xe qua những đoạn đường nguy hiểm và bảo đảm tuyến giao thông không bị gián đoạn.

Ngày qua ngày, những cô gái trẻ vẫn làm việc giữa khói bom và đất đá. Khi máy bay địch xuất hiện, họ tìm nơi trú ẩn. Khi tiếng bom vừa dứt, họ lại nhanh chóng trở về vị trí để tiếp tục công việc.

Đối với họ, mỗi phút đường thông là thêm những chuyến hàng có thể đi đến chiến trường. Mỗi đoạn đường được khôi phục là thêm một cơ hội để bộ đội nhận được sự chi viện cần thiết.

Họ không cầm những vũ khí lớn, không trực tiếp điều khiển những cỗ xe tăng hay máy bay chiến đấu. Vũ khí của họ là cuốc, xẻng, xà beng và đôi bàn tay không ngại chai sạn.

Nhưng chính những công việc tưởng như bình dị ấy đã góp phần làm nên sức mạnh của hậu phương trong cuộc kháng chiến.

Ngày 24 tháng 7 năm 1968, máy bay Mỹ ném bom dữ dội khu vực Ngã ba Đồng Lộc. Trong trận bom ấy, mười cô gái thanh niên xung phong đang làm nhiệm vụ tại khu vực đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Họ gồm: Võ Thị Tần, Hồ Thị Cúc, Nguyễn Thị Nhỏ, Nguyễn Thị Xuân, Nguyễn Thị Nhị, Dương Thị Xuân, Trần Thị Hợi, Trần Thị Rạng, Võ Thị Hà và Nguyễn Thị Xanh.

Mười con người, mười cuộc đời, mười gia đình từ đó mang chung một nỗi đau không gì bù đắp được.

Hãy thử nghĩ về những người mẹ ở quê nhà. Có lẽ trong những ngày con gái đi xa, họ vẫn mong một ngày nhận được lá thư báo tin con khỏe mạnh. Có thể họ vẫn giữ những kỷ vật nhỏ của con, vẫn ngóng trông mỗi khi nghe tin đoàn thanh niên xung phong trở về.

Nhưng tin tức họ nhận được lại là tin con mình đã hy sinh.

Không có lời an ủi nào có thể làm vơi đi nỗi đau ấy. Bởi với cha mẹ, con dù đã lớn đến đâu vẫn luôn là đứa trẻ từng được bồng bế, chăm sóc và chở che.

Còn với những người đồng đội, sự ra đi của mười cô gái là một mất mát lớn giữa những ngày chiến tranh ác liệt.

Trong chiến tranh, cái chết có thể đến bất ngờ. Một buổi sáng còn cùng nhau làm việc, một buổi trưa còn gọi nhau giữa tiếng bom, nhưng chỉ sau một trận đánh, những người bạn thân thiết đã không bao giờ trở lại.

Điều đau lòng nhất là họ ra đi khi cuộc đời còn quá nhiều điều chưa kịp thực hiện.

Họ chưa kịp sống hết tuổi thanh xuân. Chưa kịp trở về quê nhà sau những tháng ngày gian khổ. Chưa kịp tận hưởng cuộc sống hòa bình mà bao thế hệ người Việt Nam hằng mong ước.

Nhưng sự hy sinh ấy không bị lãng quên.

Ngã ba Đồng Lộc ngày nay đã trở thành một địa chỉ đỏ, nơi nhiều thế hệ cán bộ, đoàn viên, thanh niên, học sinh và người dân đến dâng hương, tưởng niệm. Trước phần mộ của mười cô gái, những nén hương được thắp lên như lời tri ân gửi đến những người đã dành trọn tuổi trẻ cho Tổ quốc.

Mỗi bước chân đến Đồng Lộc là một lần người ta hiểu thêm rằng hòa bình không phải điều tự nhiên mà có. Đằng sau những con đường rộng mở hôm nay là biết bao hy sinh của những người đã không có cơ hội trở về.

Mười cô gái ấy đã không sống để nhìn thấy đất nước hoàn toàn thống nhất vào năm 1975. Họ không thể tận mắt chứng kiến những đoàn xe đi lại an toàn trên những con đường không còn tiếng bom. Nhưng chính sự hy sinh của họ đã góp phần giữ cho mạch giao thông thời chiến không bị khuất phục trước bom đạn.

Và khi một thế hệ trẻ hôm nay đến Đồng Lộc, đứng trước phần mộ của những người con gái năm xưa, câu chuyện không chỉ còn là chuyện của quá khứ.

Đó còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của người đang sống.

Chúng ta có thể không phải đối mặt với bom đạn, không phải rời gia đình để đi làm nhiệm vụ giữa chiến trường. Nhưng chúng ta có thể tiếp nối tinh thần ấy bằng cách sống có trách nhiệm, học tập nghiêm túc, lao động chăm chỉ, đoàn kết với mọi người và sẵn sàng góp sức xây dựng quê hương.

Bởi nếu những cô gái năm xưa đã dùng tuổi thanh xuân để giữ con đường ra trận, thì thế hệ hôm nay cần dùng tri thức, lòng nhân ái và tinh thần cống hiến để xây dựng những con đường dẫn đến tương lai.